જિંદગી કે સફ્ર્મે (૪)પાનખરમાં વસંત- અમીતા ધારિયા-

જિંદગીકે સફરમેં, હર મોડપે લોગ મિલતે હૈ,

કુછ અનજાન રહતે હૈ, કુછ અપને હો જાતે હે.


બારીમાંથી વાદળા વિહોણા ખુલ્લા આકાશ તરફ મીટ માંડીને ઉભો રહેલો આનંદ ક્યાંક કોઈ વિચારોમાં અટવાયેલો હતો. તેનું મન બેચેન લાગતું હતું. તે વિચારતો હતો કે હું કયા સંબંધે એ વિશાળ બંગલામાં જઈને તે બાળકીની તપાસ કરું? જેનું નામ પણ હું નથી જાણતો. અચાનક તેના મગજમાં ઝબકારો થયો. તે કોઈ નિર્ણય પર આવી ગયો હતો. તેના મુખમાંથી શબ્દો સરી પડ્યા, “ગમે તે થાય, કાલે તો હું આની તપાસ કરીશ જ. આખરે તે બાળકી છે ક્યાં?”

આનંદનો એ નિત્યક્રમ હતો. સવારે સાત વાગે ઉઠવું. ત્યારબાદ આખા દિવસ દરમ્યાન લાગતા થાક સામે શરીરને થોડું સ્ફૂર્તિલું બનાવવા કસરત કરવી. નાસ્તો કરી, તૈયાર થઇ ઓફીસ જવા માટે ૯-૧૦ ની બસ પકડવા બસસ્ટોપ પર હાજરી પૂરવી. આ નિત્યક્રમમાં ક્યાંય મીનમેખ ન હોય. છેલ્લા પાંચ વરસથી આ ક્રમ અવિરત ચાલતો હતો. પણ છેલ્લા છ મહિનાથી આમાં એક ઓર ઉમેરો થયો હતો.

એમ.જી. રોડ થી પસાર થતી બસ મધુવીહારના બસસ્ટોપ પર ઉભી હતી. ત્યાં રોડને અડીને આવેલા વિશાળ બંગલાના બગીચામાં હસતી રમતી નાનકડી બાળકીની નજર આનંદની નજર સાથે ટકરાઈ. આ વાત્સલ્યભર્યા ટકરાવના પડઘારૂપે બંનેના મુખ પર હાસ્ય ઉપસી આવ્યું. પછી તો રોજ દસ વાગે એ બાળકીની આંખો બસની રાહ જોતી ચકળવિકળ થતી હોય અને આનંદ પણ બાળકીને હસતી રમતી જોવા મધુવીહારના બસસ્ટોપ પર પહોચવા થનગનતો હોય. બંનેના ઈન્તજારનો અંત આવતો અને ‘બાય બાય અંકલ’, ‘બાય બાય બેટા’ ના શબ્દો હવામાં સામસામાં અફળાતા. આંખોમાંથી વરસતો આ નિર્દોષ પ્રેમ બંનેને દિવસ દરમ્યાન તાજગીપૂર્ણ રાખતો હતો.

છેલ્લાં અઠવાડિયાથી આનંદના આ ક્રમમાં વિઘ્ન પડ્યું હતું. વિશાળ બંગલાનો બગીચો ખુશખુશાલ બાળકીના હાસ્ય વગર મૃત્તપાય ભાસતો હતો. કાલે તો એ બાળકી દેખાશે જ, એ આશામાં આજે અઠવાડિયું વીતી ગયું હતું. ઓફિસેથી આવેલો આનંદ આજે ખુબજ બેચેન હતો. તેની આવતી કાલની આશા ઠગારી નીવડી હતી. એક મક્કમ નિર્ધાર સાથે સવારની પ્રતિક્ષામા ઊંઘ ક્યારે આવી ગઈ તેની પણ આનંદને જાણ ન થઇ.
સવારથી આનંદના કામની ઝડપ વધી ગઈ હતી. ક્યાંક જવાની ઉતાવળમાં શરીરનું અંગેઅંગ ફટાફટ કામે લાગી ગયું હતું. આનંદ રોજ કરતા થોડોક વહેલો જ ઘરેથી નીકળી ગયો. બસમાં અનજાન ચહેરાઓ વચ્ચે બેઠક જમાવી. મધુવીહારનું બસસ્ટોપ આવતા જ બસમાંથી ઉતર્યો. તેના પગ ધ્રુજતા હતા. મન વિચારોની રમઝટમાં અટવાયેલું હતું. દિલ બેચેન હતું. આંખોમાં એક તલાશ હતી.

આનંદે વિશાળ બંગલાનો દરવાજો ખોલી તેમાં પ્રવેશ કર્યો. વોચમેન જેવા દેખાતા વ્યક્તિએ દુરથી જ ઈશારો કરી પ્રશ્ન પૂછ્યો, “કોનું કામ છે?” પ્રત્યુત્તરમાં આનંદે નાની બાળકીનો ઉલ્લેખ કર્યો. “તો તમે વાચા બિટિયાની વાત કરી રહ્યા છો. તે તો ઘરમાં નથી. પણ દાદાજી છે. તમે તેમને મળી શકો છો.” આનંદને જોઈ આડા અવળા કોઈ પ્રશ્ન કર્યા વગર વોચમેને જવાબ વાળ્યો.

વિશાળ બંગલાનું પ્રવેશદ્વાર પણ તેની શોભામાં અભિવૃદ્ધિ કરે તેવું વિશાળ હતું. ડોરબેલ પર હાથ થંભી ગયો. પણ અકળ નિર્ણય યાદ આવતા બેલ રણકી ઉઠ્યો. દરવાજો ખુલ્યો. સોફા પર બેઠેલા વયોવૃદ્ધ વ્યક્તિએ પૂછ્યું, “કોણ છે?” દરવાજો ખોલવા આવનાર વ્યક્તિએ જવાબમાં આનંદ સામે નજર કરી. “અંકલ, હું નાનકડી વાચાને મળવા આવ્યો છું. અંદર આવી શકું?” વોચમેન પાસેથી જાણી લીધેલું નાનકડી બાળકીનું નામ દિલમાં કોતરાઈ ગયું હતું. આનંદના આ શબ્દોએ વયોવૃદ્ધ વ્યક્તિને તેની સામે જોવાની ફરજ પડી. નજરમાં આત્મીયતા લાગતા, “આવો બેટા” શબ્દો સાથે આવકાર મળ્યો. “દાદાજી, મારું નામ આનંદ છે. મારો આ બંગલા સાથેનો નાતો આ બંગલાના બગીચામાં રોજ સવારે આનંદથી ઝૂમી રહેલી નાનકડી બાળકી વાચા જ છે.” આનંદે પોતાનો નિત્યક્રમ જણાવ્યો.

દાદાજીની એકલતાને વાચા ફૂટી. દિલ થોડું હળવું કરવાનો કોઈ આધાર મળ્યો હાય તેવું લાગ્યું. “બેટા, આ વિશાળ બંગલો જોઈ રહ્યો છે ને, તેનો એશોઆરામ ભોગવવા મળે તે માટે મારા પુત્ર અને પુત્રવધુ એ ખુબ મહેનત કરી એટલો બધો કારોબાર ફેલાવી દીધો છે કે તે મળ્યા પછી તેઓ પોતાનામાં એટલા બધા વ્યસ્ત છે કે તેમને વાચા બેટા માટે પણ સમય નથી મળતો. હા, તેને કોઈ તકલીફ નથી. તેની દેખભાળ કરવા ઘરમાં ચાર નોકરો છે. રોજ સવારે ઉઠીને બગીચામાં ફૂલ ઝાડ ને રમકડા સાથે રમતા આનંદ માણવો તે તેનો નિત્યક્રમ હતો.”

આનંદની ધીરજે માઝા મૂકી. ન ઇચ્છવા છતાં દાદાજીના શબ્દોને અધવચ્ચેથી અટકાવતા તેને સીધો પશ્ન કર્યો, “વાચા અત્યારે ક્યાં છે?”

“બેટા, વાચા અત્યારે એક ખાનગી નર્સિંગ હોમમાં છે. તે અઠવાડિયાથી બીમાર છે. હવે તો તબિયત સુધારા પર છે. આજકાલમાં તે ઘરે આવી જ જશે.”

દાદાજી પાસેથી નર્સિંગ હોમનું સરનામું લઇ, તેમને પ્રણામ કરી દુઃખ મિશ્રિત ખુશીના ભાવ સાથે આનંદે ત્યાંથી વિદાય લીધી. ઓફીસ માં ફોન કરી આવી નહિ શકું તેમ જણાવી દીધું.

વાચાને મળવા થનગનતા આનંદની રિક્ષા નર્સિંગ હોમના દરવાજાની પાસે અટકી. વાચાને મળવા અધીરો આનંદ દાદાજીએ જણાવેલ રૂમ વિશે વોર્ડબોય ને પૂછી ત્યાં પહોચી ગયો. બસ હવે પળનો પણ વિલંબ પાલવે તેમ નહોતો. આનંદે બારણું ખોલી રૂમમાં પ્રવેશ કર્યો. વાચા નર્સ સાથે મીઠી મીઠી વાતો કરતી હતી. વાચાની નજર આનંદ પર પડી. ક્ષણભર ખામોશી છવાઈ ગઈ. પણ બીજી ક્ષણે મૌન મૃતપાય બન્યું. વાચા ખુશીથી ઉછળી પડી. “અંકલ, તમે!” કહી આનંદને વળગી પડી. વળગણમાં પ્રેમ અને હુફની તલાશ હતી. આનંદની આંખોમાં લાગણીની ભીનાશ આવી ગઈ. અનાયાસે તેનો હાથ વાચાનાં માથા પર ફરવા લાગ્યો. નર્સ ના હોઠ પર સ્મિત હતું.

એટલામાં જ ડોકટરે રૂમમાં પ્રવેશ કર્યો. વાચા ડૉક્ટરને પોતાના અંકલ વિશે કંઈક કહે તે પહેલા જ વાચાનાં મુખ પર ખુશીની લાલાશ જોઈ ડૉક્ટરની નજર આનંદ તરફ ગઈ. ડૉક્ટરને હેલો કરી આનંદે પોતાની ઓળખ આપી.

ડૉક્ટર સાથે વાતચીત કરતા આનંદને જાણવા મળ્યું કે વાચા પાસે પ્રેમ અને હુંફ વગરનો ખુબ પૈસો છે. તેના મમ્મી પપ્પા તેને ખુબજ પ્યાર કરે છે. પણ સમય આગળ તે પ્યાર દબાઈ જાય છે. ઘરમાં દાદાજી અને વાચા ઘણા બધા પગારદાર માણસોની વચ્ચે સાવ એકલા છે. નર્સિંગ હોમનું વાતાવરણ પારખી ગયેલી વાચાને તે એકલતામાં પાછું જવું નથી.

ડૉક્ટરની વાત સાંભળી થોડીવાર આનંદ વિચારોમાં ખોવાઈ ગયો. તેને વાચાનાં મમ્મી પપ્પાને મળવું જરૂરી લાગ્યું. વાચાને વહાલ કરી બીજા દિવસે ફરી મળવાનું પ્રોમિસ આપી બાય બાય કર્યું.

એપોઇન્ટમેન્ટ ના સમય પ્રમાણે આનંદ વાચાનાં પપ્પાની ઓફિસે પહોચી ગયો. જેવો વિશાળ બંગલો હતો તેવી જ આલીશાન ઓફીસ હતી. દિવસરાત ની મહેનત પછી જ આવી ઓફીસ મળી શકે. પણ તે માટે બાળકની વાત્સલ્યતાને નેવે ન મુકાય.

વેઈટીંગ રૂમમાં આનંદ વાતની શરૂઆત ક્યાંથી અને કઈ રીતે કરવી તે માટેના શબ્દોને મનમાં આમતેમ ફેરવતો હતો. થોડી જ વારમાં તેને વાચાનાં પપ્પાની કેબીનમાં પ્રવેશ મળ્યો. વાચાનાં મમ્મી પપ્પાને જોઈ તેઓનામાં વ્યક્તિત્વશીલ વ્યક્તિની છાપ ઉપસી. વાતનો દોર ચાલુ કરતા આનંદને વાર ન લાગી. કારણ તેને મનમાં પૂરતા રીહર્સલ કર્યા હતા. વળી સ્વાર્થરહિત વાત કરવામાં કોઈ ડરની લાગણી નથી હોતી.

સારાંશમાં આનંદે પોતાની ઓળખ આપી અને વાચા સાથેના નિર્દોષ સંબંધની વાત જણાવી. વાચાની મમ્મીના મુખપર “તો તે તમે છો” ના ભાવ અંકિત થયા. વાચાનાં મુખેથી ઘણીવાર સાંભળેલી વાત સ્મરણમાં આવી. આનંદે વાતનો દોર આગળ વધાર્યો. “વાચા તમારા ખુબજ વખાણ કરતી હતી. તે કહેતી હતી કે મારા મમ્મી પપ્પા મને ખુબજ પ્યાર કરે છે. મારા માટે ખુબ સારા રમકડા લાવે છે. પણ અંકલ, તે રમકડા મને મારી આયા કે નોકર સાથે રમવું નથી ગમતું. મારા મમ્મી પપ્પા મારી સાથે રમતા હોત તો! મમ્મી પપ્પા મારી સાથે જેટલો સમય હોય ત્યારે મને વહાલ તો કરે જ છે. પણ તેમને હું વહાલ કરું તેવો સમય જ નથી હોતો. મારે પણ તેમની સાથે ખુબ વાતો કરવી હોય છે.” આનંદના આ શબ્દો તેઓ ઉપર ધારી અસર બતાવી શક્યા.

વાચાનાં મમ્મી પપ્પા પળભર વિચારમાં પડી ગયા. તેમને લાગ્યું કે ક્યાંક તેઓની સમજણમાં કચાશ રહી ગઈ છે. નર્સિંગ હોમમાં વાચાએ બોલેલા શબ્દોનો મર્મ હવે સમજાયો. વાચા કહેતી હતી, “પપ્પા મને સારું થઇ જાય પછી પણ હું અહી જ રહીશ. મને અહી બહુ ગમે છે. ડૉક્ટર અંકલ, નર્સ બધા જ લગભગ આખો દિવસ મારી પાસે જ હોય છે. બધા મને મળવા આવે છે. તેમની સાથે વાતો કરવી મને બહુ ગમે છે. રમકડા સાથે વાતો કરીને હું કંટાળી ગઈ છું. પ્લીઝ, મને ઘરે ન લઇ જશોને!”

સાચી દિશા બતાવવા બદલ આભારવશ થયેલા વાચાનાં મમ્મી પપ્પાની લાગણીઓ વધારે શરમીંદગી અનુભવે તે પહેલા જ આનંદે ત્યાંથી વિદાય લીધી.

ઓફિસેથી આજે વહેલા આવી ગયેલા મમ્મી પપ્પાને જોઈ વાચા ખુશીથી ઉછળી પડી. મમ્મીએ તેને બાથમાં લીધી. આજે તેના સ્પર્શમાં કોઈ ઓર જાદુ હતો. મમ્મી પપ્પામાં આવેલું પરિવર્તન વાચા અનુભવતી હતી. પણ તેનું કારણ જાણવાની પળોજણમાં પડવાનો નાનકડી બાળકીને કોઈ રસ નહોતો.

બીજે દિવસે સવારે વાચાને મળવા ગયેલા આનંદે તેના શબ્દોમાં તેના મમ્મી પપ્પા તરફથી છલકાયેલો પ્રેમ ભાળ્યો. તેની આંખોની કોર ભીની થઇ ગઈ. વાચા કહી રહી હતી, “અંકલ, કાલથી હું રોજ સવારે તમને બાય બાય કરીશ. કારણ આજે સાંજે હું મમ્મી પપ્પા સાથે ઘરે જવાની છું.”

સાંજે બસમાં ઓફિસેથી પાછા ફરતા આનંદ વિચારી રહ્યો હતો, કોઈના પ્રત્યે દિલમાં ઉઠેલો નિર્દોષ પ્રેમ પ્રદર્શિત કરવામાં દેર ન કરવી. કદાચ તે વ્યક્તિ તે જ પ્યારની તલાશ માં હોય. આનંદના હોઠ પર સંતોષનું સ્મિત ફરકી રહ્યું.

“પ્રેમ અને હુંફ તણા શબ્દો પડ્યા એ કર્ણ પર,
આજ આ શબનમ માંહી એક ફૂલ તો ખીલી ઉઠ્યું.”

– અમીતા ધારિયા

2 thoughts on “જિંદગી કે સફ્ર્મે (૪)પાનખરમાં વસંત- અમીતા ધારિયા-

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.