તરુલતા વાર્તા સ્પર્ધા (6) ડિજિટલ યુગ ની માયાજાળ-અમીતા ધારિયા

ડિજિટલ યુગ ની માયાજાળ

દરેક વ્યક્તિને કોઈ ને કોઈ શોખ હોય છે. જેવા કે, વાંચવાનો, લખવાનો, ગાવાનો, રમતગમતનો, ડ્રોઇંગ, પેઇન્ટિંગ, નવા ઉપકરણો વાપરવાનો, સર્ફિંગ કરવાનો, નવી એપ્લિકેશન સર્ચ કરી તેની ડીટેલ જાણવાનો…. મનની સ્વસ્થતા માટે, કોઈ પ્રવૃત્તિ માટે, ક્રિએટિવ બનવા માટે, આવા શોખ હોવા જરૂરી છે.

સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ યુગમાં વ્યક્તિના શોખ બદલાતા ગયા. સ્વભાવ બદલાતા ગયા. જેમ જેમ નવા સંશોધન થતા ગયા, નવી ટેક્નોલોજી આવતી ગઈ, તેમ તેમ રોજ નવા નવા ઉપકરણો, સ્માર્ટફોન, ટેબ્લેટ ફૂટી નીકળ્યા. નવા જનરેશનની 24 કલાકની દિનચર્યા, સવારે મોડા ઉઠવાનું, મેસેજના જવાબ આપવાનું, ઘરનાંઓ સાથે સંબંધો સાચવવાના બદલે કિંમતી સમય ફોનમાં રચ્યાપચ્યા રહેવાનું, એ જ છે. મિત્રો સાથે ફેસબુક પર કેટલા મિત્રો છે તેની શરત લગાવવી, પોતે કેટલા બધા ગ્રુપનો એડમીન છે તેનો ગર્વ લેવો, ઓનલાઇન વિડીયોગેમ રમવી, એ બધાનું એવું ઘેલું લાગ્યું છે કે તેના પરિવારના સભ્યો, મા-બાપ, પત્ની, બાળકો તેની રાહ જોતા હોય છે તેની પણ પરવા નથી હોતી. બધા મિકેનિકલ બની ગયા છે.

અમીના ઘરનો પણ આ જ માહોલ હતો. દરેક સભ્યો સોશિયલ નેટવર્કની ચુંગલમાં ફસાયેલા હતા. ડાઇનિંગ ટેબલ પર બેઠેલા ઘરના બધા સભ્યો સાથે હોવા છતા પણ સાથે નહોતા. પપ્પા ધંધાને લગતા ઈમેલ ચેક કરી રહ્યા હતા. મમ્મી કીટી ગ્રુપના વૉટ્સઅપ મેસેજ ધ્યાનથી વાંચી રહી હતી. અમીનો પતિ આકાશ તેના નવા એન્ડ્રોઇડ ફોનની નવી નવી એપ્લિકેશન જોઈ રહ્યો હતો. અમી ફેસબુક પર મૂકેલા ફોટા પર કેટલી લાઈક્સ, કૉમેન્ટ્સ આવી તે જોવામાં અને તેના જવાબ આપવામાં વ્યસ્ત હતી. નાનકડો આરવ સોફા પર આઇપેડ લઈને યુટ્યૂબ પર કાર્ટૂન જોઈ રહ્યો હતો.

બપોરે રોજના રૂટિન મુજબ અમીએ ટીવી ચાલુ કર્યું. ટીવી ઉપર આધેડ ઉંમરના માલતીબેનનો ઇન્ટરવ્યૂ આવતો હતો.

માલતીબેન કહી રહ્યા હતા, “અઠવાડિયા પહેલા એક યુવાન ચાલુ બાઈકે મોબાઈલ પર વાત કરી રહ્યો હતો. થોડીક જ દૂર ગયો ને તેનો અકસ્માત થયો. આ દ્રશ્ય જોઈ થોડીક ક્ષણ માટે હું અવાક થઈ ગઈ. પછી બીજા લોકોની મદદ લઈ તે યુવાનને હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યો. તરત સારવાર મળતાં તે યુવાનની જાન બચી ગઈ.”

જયારે માલતીબેનને પૂછવામાં આવ્યું કે તમારામાં આટલી હિંમત ક્યાંથી આવી? ત્યારે દિલના એક ખૂણામાં ધરબાયેલો તેમનો અતીત શબ્દો રૂપે બહાર આવ્યો. “ઘણા વર્ષો પહેલા મારા પતિએ નવો નવો મોબાઈલ લીધો હતો. એક દિવસ પ્લેટફોર્મ પરથી વાત કરતા હતા, ત્યારે કોઈનો ધક્કો લાગતા મેલ ટ્રેન સાથે તેમનો અકસ્માત થયો. નવા નવા લગ્ન, નવો ફોન, પ્રેગ્નનસી…. મારા દીકરાએ તો તેમને ફોટામાં જ જોયા છે. દિલ રડતું રહ્યું પણ હિંમત રાખી દીકરાને સ્વમાનથી મોટો કર્યો. વર્ષો વીતવા સાથે ઘા પણ કંઈક અંશે રુઝાવા લાગ્યો હતો. ત્યાંજ તે પાછો સતેજ થયો.”

“મારા દીકરા મંદારનું એન્જીનીયરીંગ પત્યું એટલે તે અને તેનો મિત્ર મયંક માથેરાન ગયા હતા, ફોટા પાડતી વખતે મયંકનો બ્લેકબેરી ફોન હાથમાંથી સરકી ગયો ને ખીણની કિનારી પર પડયો. આંખ સામે દેખાતા મનગમતા ફોનને લેવાની લાલચ મયંક રોકી ના શક્યો અને પગ લપસતાં ખીણમાં પડી ગયો. આંખ સામે જોયેલા પોતાના પ્રિય મિત્રના અકસ્માતથી મંદાર શૂન્યમસ્તષ્ક થઇ ગયો હતો. વર્ષો પહેલા મારી જે સ્થિતિ હતી તે મંદારની થઈ હતી.”

“એકાદ વર્ષ પછી મંદાર જોબ પર લાગ્યો. ત્યાં તેની મોના સાથે દોસ્તી થઈ. મોનાના સાથ સહકારથી ધીમે ધીમે તે સ્વસ્થ થવા લાગ્યો. તેને મોના સાથે લગ્ન કર્યા. લગ્નના 2 વર્ષ પછી માયરા દીકરીનો જન્મ થયો. ઘરમાં આનંદનો માહોલ હતો. પણ કાળના ગર્ભમાં કાંઈ બીજું જ લખાયું હતું. મોના 1 વર્ષની માયરાને બાથટબમાં નવરાવી રહી હતી. બાજુમાં મંદારે અઠવાડીયા પહેલા મોનાને વર્ષગાંઠ પર આપેલો આઈફોન પડયો હતો. માયરા પાણીમાં છબછબિયાં કરી રહી હતી. મોનાએ માયરા ના ફોટા પાડયા અને મંદારને મોકલ્યા તેમ જ વૉટ્સઅપના ગ્રુપમાં, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ફેસબુક પર પણ મૂક્યા. માયરાને પાણીમાં છબછબ કરવામાં બહુ આનંદ આવતો હતો. ત્યાંજ મેસેજ નું નોટિફિકેશન આવ્યું. મોના મેસેજ વાંચવામાં એટલી મશગુલ થઈ ગઈ કે………”

“શું થયું ભગવાન જાણે, પણ અચાનક મોનાની ચીસ સાંભળી. હું બાથરૂમ પાસે ગઈ. જોયું તો હાંફળી ફાફળી મોના પાણીથી લથપથ માયરાને ઉંચકી રહી હતી. બાજુમાં ફોન પર હલો હલો સંભળાઈ રહ્યું હતું. પોતાની ભૂલના કારણે ગુમાવેલ દીકરીના આઘાતમાંથી તે હજી બહાર નથી આવી. તે જલ્દી સ્વસ્થ થાય તે માટે ભગવાનને પ્રાર્થના કરીયે છીએ. આવા ઉપરા ઉપરી આઘાતોએ મને આટલી હિંમત આપી છે.”

અમી થોડીવાર શાંત ચિત્તે બેસી ઈન્ટરવ્યૂ વિષે વિચારતી રહી. અમીનો નિત્યક્રમ તેના સ્મૃતિપટ પર ડોકાઈ રહ્યો હતો. ફેસબુક, ટ્વિટર, યુટ્યૂબ, ઈમેલ તેના નજીકના મિત્રો હતા. તે પોતાનો ફોન ચશ્માની જેમ ગળે લગાવીને રાખતી, ક્યાંક કોઈ મેસેજ જોવામાં મોડું ના થઇ જાય. તે દિવસના 7 થી 8 કલાક ફોન પર સર્ફિંગ કર્યા કરતી. તેનાથી તેને અનિંદ્રા, ગુસ્સો, ચિંતા, બેધ્યાનપણું પણ થઇ જતું. તેના દીકરાને પણ તેને એ જ આદત પાડી હતી. હદ તો ત્યારે થતી, જયારે પતિ પત્ની એકબીજાના ફોન અને લેપટોપને હાથ લગાડતા ત્યારે ઘરમાં મહાભારત સર્જાતું, અંગત સંબંધો વણસી જતા અને ક્યારેક એ વાત ડિવોર્સ સુધી પણ પહોંચી જતી.

અમીને પોતાની ભૂલ સમજાઈ. ઘરના બધા સભ્યોની સંમતિથી નક્કી થયું કે ડાઇનિંગ ટેબલ પર આવતા પહેલા દરેક જણે પોતાના ફોન બાજુમાં રાખેલ ટોકરીમાં મૂકી દેવા. આરવને દૂધ પીતી વખતે, જમતી વખતે ફોન પર કાર્ટૂન બતાવવાના બદલે તે બાળસહજ વાતો કરવા લાગી.

ફેસબુક અને વૉટ્સઅપ ના લીધે વર્ષોથી ના મળેલા સ્કૂલ, કોલેજના મિત્રો તેમ જ વિખુટા પડેલા સ્વજનો ભેગા થાય છે. પહેલા દૂર રહેતા મિત્રો અને સગા સંબંધી ની બહુ યાદ આવે, મળવાનું મન થાય તો ઘરે જવું પડતું. હવે મન થાય ત્યારે ઇન્ટરનેટ દ્વારા વાત કરી શકાય છે. કોન્ફરન્સ કરીને બધા એક સાથે વાત કરી શકે છે. વડીલોનો, એકલા રહેતા લોકોનો ટાઈમપાસ થઇ જાય છે.

દુનિયા બહુ નજીક આવી ગઈ છે, પણ લાગણીઓ દૂર વહી ગઈ છે. ઘરના એક ખૂણામાં બેસીને કોઈપણ જાણકારી મેળવી શકીયે છીએ, પણ પરિવારનો સાથ ગુમાવી રહ્યા છીએ. દિવાળી અને વર્ષગાંઠ માટે કાર્ડ પસંદ કરવા સ્ટોરમાં જવામાં, તે મોકલવામાં અને આવેલા કાર્ડ વાંચવામાં જે મીઠાશ આવે તે ઓનલાઇન કાર્ડ મોકલવામાં કે વાંચવામાં નથી આવતી. સંબંધો બહુ વધ્યા છે, પણ ઉમળકો નથી જણાતો. ક્યારેક બાળકની ફોનની માંગણી પુરી ના થતા ઘરેથી ભાગી ગયાના, સેલ્ફી લેતા અકસ્માત થયાના કિસ્સા પણ સંભળાય છે. પહેલા પરિવાર સાથે બહાર જઈયે તો એકબીજામાં ઓતપ્રોત રહેતા. હવે આ સોશિયલ નેટવર્કિંગનો અતિરેક થતા પારિવારિક સંબંધો જોખમાય છે.

આજના મોબાઇલયુગમાં આધુનિક ટેક્નોલોજીની વચ્ચે રહેલા પરિવારના દરેક સભ્યોએ સમજવું જરૂરી છે કે આપણે જમાનાના બદલાવને આવકાર્યા છે. આધુનિક ઉપકરણોને પણ આવકાર્યા છે. પણ લેટેસ્ટ મોંઘા ફોન ખરીદી શોઓફ કરવાની જે ઘેલછા છે, નશો છે તે ખરેખર હાનિકારક છે. નવી ટેક્નોલોજી પાછળ આંધળી દોટ મુકવાને બદલે તેનો સમજીને ઉપયોગ કરીયે તો પારિવારિક સંબંધો, જિંદગી અસ્તવ્યસ્ત ના થાય.

— અમીતા ધારિયા

Advertisements

About Pragnaji

Personal Links http://pragnaji.wordpress.com/ https://shabdonusarjan.wordpress.com/ http://gujaratidaglo.wordpress.com/
This entry was posted in "બેઠક "​, "વાર્તા રે વાર્તા", અમીતા ધારિયા, તરુલતાબેન મહેતા વાર્તા સ્પર્ધા and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s