આભાર એક અહેસાસ કે ભાર ?(૩)તરુલતાબેન મહેતા

આજે મને એક મારા પ્રિય હિન્દી મૂવી ‘આન ‘નું ગાયન સવારથી હોઠો પર ગૂંજે છે.આમ તો હીરો દિલીપકુમાર એની પ્રિયાને ઉદેશીને ગાય છે.(સિંગર મહમદ રફી)
‘માન મેરા અહેસાન ,અરે નાદાન કે મેને તુઝસે કિયા હૈ પ્યાર …..મિત્રો તમે ગીત ગાતા રહેશો તો સમજાશે કે અહીં જરા જુદી  રીતે અહેસાનની વાત કરી છે.
સામાન્ય રીતે કોઈ આપણાં માટે કઈ સારું કરે ,પ્રેમથી હાથ પકડે તો ફટ લઈને ‘થેક્યું ‘ પણ કદર ન કરનારને જાગ્રત કરી કહેવું પડે ‘ઓ નાદાન ,મારો અહેસાન માન કે મારા પ્રેમને કારણે તારા રૂપમાં લાલી આવી છે.આપણે આયના સામે સજીધજીને બેસી રહીએ તો મઝા આવતી નથી એને વખાણનાર આંખોની તલાશ ,તરસ હોય છે.પછી ભલેને શબ્દોથી વ્યક્ત ન કરે!
જેણે ‘ઈશાવાસ્યમ ઈદમ સર્વમ ‘નું સર્જન કર્યું છે તે સર્જનહાર મનુષ્યોને નાદાન કહી યાદ કરાવે કે તમને મેં અપરંપાર ,અખૂટ સૌંદર્યની ભેટ આપી ને તમે ભક્તિગીતો અને ભજનો તથા કથાઓમાં અને સ્તુતિઓમાં શબ્દોથી ગાયા કરો છો પણ વ્યવહારમાં તેનું નિકન્દન કાઢો છો ! ધરા,આકાશ,પાણી ,વૃક્ષો ,વાતાવરણને કેટલી હદ સુધી પ્રદૂષિત કરો છો ! આવનાર પેઢીઓ તમને થેક્યું કહેવાને બદલે દોષિત ગણશે.તો આપણને સહજ મળતા ,પોષતા ,આનન્દ આપતા પરિબળો માટેની જાગ્રતિ એટલે આભારની લાગણી.
‘મધર્સ ડે ‘અને થેક્સ ગીવીંગ ડે ‘અને એન્વાર્યમેન્ટ ડે પણ ઉજવીએ છીએ તે સારી ભાવના છે.પણ થેક્યું ન કહેવાયેલી માની સંભાળ રાખી કે એને પડખે ઊભા રહ્યા તો જન્મદાત્રી રાજી રહેવાની .ક્યાંક દૂર રહેતી કે તમારા જ ઘરમાં એકલતા અનુભવતી માને સુંદર કાર્ડનો શું અર્થ?કહેવાનો મતલબ પોલા શબ્દો ખાલી ચણા જેવા છે ,શબ્દોની વાંસળીમાં કર્મની ભાવના ભળે તો સાર્થક છે.
જગતમાં જાગ્રત આત્મા પળેપળ પોતાની આસપાસની સુષ્ટિ પ્રત્યે પ્રેમનો એવો અહેસાસ અનુભવે છે કે તેની કદર કરી સાર્થક થાય છે.શબ્દો ઔપચારિકતા છે.જેની આજના સમાજને જરૂર છે.બાકી પ્રકૃતિના પંચમહાભૂતો અગ્નિ,પાણી   આદિ આપણા જીવનદાતા છે,ઉપનિષદોમાં તેમની સ્તુતિ કરી જાગ્રત લાગણી  સાથે તેમની જાળવણી અને વૃદ્ધિની ભાવના હતી.આપણી ભારતીય સંસ્કુતિમાં વ્યક્તિ અને સમાજ એકબીજાને ઉપયોગી આભારી છે તે સર્વસ્વીકાર્ય સત્ય છે.પરસ્પરની કદર કરવાની,જાળવણી , વૃદ્ધિ  કરવાની વણલખી ફરજ છે તેથી આપણે ‘આભાર ‘શબ્દનો ઉપયોગ કરતા નહોતા પણ અંતરથી જાગ્રત રહી કર્તવ્ય બજાવતા હતા.કોઈનો આભાર માની ભૂલી જવામાં નાદાની છે.નાનપણમાં એક વાર્તા વાંચેલી કે ઈશ્વરચન્દ્ર વિધાસાગરે કોઈ ગરીબ વિધાર્થીને મદદ કરેલી ,તે વિધાર્થીએ જીવનમાં સફળ થયા પછી પણ યાદ રાખેલું.આજકાલ પોતાના સંતાનોને કહેતાં સાંભળ્યા છે કે ‘માં-બાપની ફરજ બજાવી ‘ એમાં નવું શું કર્યું?મદદ કરનારનો જમણો હાથ પોતાના ડાબા હાથને પણ જાણ થવા દેતો નથી ,તે કદી યાદ રાખતો નથી કે કોને કેટલી મદદ કરી?પણ અહેસાનમન્દ યાદ રાખે સમય આવ્યે બીજાને માટે કંઈક કરે.આ એક સતત વહેતી નદી છે ,કોઈને તમે થેક્યું કહ્યું હવે તમને કોઈ થેક્યું કહે તેવું સદ્કામ કરો ,જાગ્રતિ તેનો પાયો છે.રસ્તામાં પડેલો પથરો કે કચરો તમે સાવ એકલા જતા હો ત્યારે ઉઠાવીને આધો કરી દો તો તમને કોણ આભાર કહેશે ? તમારો જાગ્રત માંહ્યલો રાજી થશે.બસ તો આ આભારની લાગણી અંતરાત્માને પ્રસન્ન કરવાની રીત છે.વૉલન્ટીર વર્ક કરીને ઘેર આવો ત્યારે બીજાના ચહેરા પર જોયેલો  ગદ્દગદ્દ અહેસાનનો ભાવ મનમાં કેવી શાંતિ અને પ્રસન્નતા અર્પે છે!

હવે થોડી અવળી વાત કહું ,મેં કોઈ પંક્તિઓ વાંચેલી જે મારા મનમાં વસી ગઈ હતી:

‘મને પ્રેમ કરનારનો હું આભાર  માનું છું

પણ નહીં કરનારનો વધુ ઉપકાર માનું છું ,

પ્રેમ કરનારે મને તેમના બન્ધનોમાં બાંધી

જયારે ન કરનારે મને મુક્તિ આપી ,

મને બન્ધન કરતાં સ્વતન્ત્રતા વધુ ગમે છે.’

મિત્રો ,તમે મારી વાત સાથે સંમત થાવ કે ન થાવ પરંતુ સ્વાનુભવે હું સમજી કે પ્રતિકૂળતાએ  ,મદદ ન કરનારે મને સબળ બનાવી છે.મારા વિકાસના માર્ગને નવું જોમ આપ્યું છે ,એટલે મારા જીવનના નેગેટિવ તત્વોનો હું ખૂબ આભાર માનું છું. એક ફિલોસોફરે એટલી હદ સુધી કહ્યું છે કે ‘મદદ ‘નામનો શબ્દ ડિક્શનેરીમાંથી કાઢી નાખવો જોઈએ જે કરનારના અહમને પોષે છે અને લેનારનો નબળો કરે છે.રોજ બરોજના જીવનમાં ‘થેક્યું ‘મારો પ્રિય શબ્દ છે અને લાગણી છે ,ભલા આભાર ન કહી નગુણા થવા કરતાં આ –ભારને જે ઉંચકી શકે તેને માથે ચઢાવતા રહીએ અને ખુદ માથું નમાવી ઉંચકતા રહીએ !

‘ફોરમ લઈ આવતી હવાનો હું આભારી આભારી,

ચાંદની વરસાવતા ચાંદનો હું આભરી ..

ઝરણાંના કલકલ નો હું આભારી ….

શ્વાસોની સરગમનો હું  આભારી આભારી (દિપક મહેતા)

તરૂલતા મહેતા 7મી મે 2017

Advertisements

About Pragnaji

Personal Links http://pragnaji.wordpress.com/ https://shabdonusarjan.wordpress.com/ http://gujaratidaglo.wordpress.com/
This entry was posted in "બેઠક "​, આભાર અહેસાસ કે ભાર ?, તરુલતાબેન મહેતા વાર્તા સ્પર્ધા and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s