ચાલો લહાણ કરીએ (19) હોં કે પેલું

એકવાર વાર મારવાડ જાજો રે, હો, મારવાડા !

તમે મારવાડની મેંદી લાવજો રે, હો, મારવાડા !

મિત્રો નાની હતી ત્યારે આ લોકગીત  ખુબ ગમતું ,નવરાત્રીના ગરબા ગાવા જતા ત્યારે અચૂક ગાતી,એમની સૌથી પ્રિય પંક્તિ એટલે

તમે ઓલું લાવજો, પેલું લાવજો,પાનસોપારી, પાનનાં બીડાં, એલચી સાથે રાઇના દાણા,
હોં કે પેલું લાવજો રે, હો, મારવાડા !

મને આ ગીત અને પંક્તિ એકતાળી પાડી ગાવાની ખુબ મજા આવતી.

ઓંલું અને પેલું  આ બે શબ્દોમાં કેટલી બધી માંગણી આવી જાય છે જાણે! આપણે સહજ કહીએ ઓંલું જરૂર ખાજો હ !અને ત્યાં માત્ર મણવાનું નહિ પણ યાદગીરી પણ લેતા આવવાની આ વાત એક પછી એક પંક્તિમાં ગુંથી માનવ સહજ સ્વભાવને સુંદર રીતે પ્રગટ કરે છે.

બીજો એક સુંદર શબ્દ છે “મારવાડા”  સાવરિયો ,પિયા ,પીયુ,છેલાજી વગેરે શબ્દોની જેમ પતિ કે પ્રિયતમ માટે ખુબ સુંદર શબ્દ “મારવાડા ” વાંચતા જ ખબર પડે કે આ મારવાડ બાજુ લખાયેલ લોક ગીત છે.આવું જ એક ગીત અવિનાશ વ્યાસનું  “મારે હાટુ પાટણથી પટોળાં મોંઘાં લાવજો. અહી યાદ આવી જાય છે.

અને ત્રીજી વાત આ ગીતમાં નોખી છે એ છે આ પંક્તિ

પાનસોપારી, પાનનાં બીડાં, એલચી સાથે રાઇના દાણા,
          હોં કે પેલું લાવજો રે, હો, મારવાડા !

પતિ મારવાડ જાય,  ઘોઘા જાય, કે ચિત્તળ જાય… પણ “પાનસોપારી પાનનાબીડા એલચી સાથે રાઈના દાણા  લાવજો રે “ની માંગણી સમજવા જેવી છે સ્ત્રી ભોજનની શરૂઆતથી માંડી અંત સુધીનું શોપ્પીંગ લીસ્ટ માત્ર એક પંક્તિમાં આપી બધું માગવી લે છે ઓલું લાવજો પેલું લાવજો બધું લાવજો એવો અર્થ પણ સુંદર રીતે ઉપસે છે.

અહી  “હોં કે પેલું લાવજો રે “ અહી હોં કે શબ્દ પણ નોખો તરી આવે છે આ સ્ત્રીનું રિમાઇન્ડર છે. કઈ ભૂલતા નહિ,મને પણ ભૂલતા નહિ. ક્યારેક નાયક મારવાડ જાય  તો ક્યારેક ઘોઘા,પણ સ્ત્રીસહજ સ્વભાવ યાદગીરી તો માંગાવાની  જ ! વાત અહી નાની સુની દેખાય છે,  તો બીજી તરફ અહી માંગણી કરતા પણ પતિને યાદ આપે છે કે મને ભૂલી નહિ જતા  એ ખુબ મોટી વાત છે. ત્યારે  ફોન ક્યાં હતા કે પુછાય ક્યાં છો તમે ?સાંજ પડે બારણે ઉભા રહી ચાતરની જેમ રાહ જોવાની કે ફળીયામાં સ્ત્રીઓ ભેગી થાય ત્યારે ગીતો ગાઈ યાદ કરવાના અને સંવેદનાઓ મોકલવાની….

લોકગીત એ સાહિત્યનું આગવું અંગ છે. જે ગીતો લોકોમાં કર્ણોપકર્ણ પ્રસિદ્ધ થયેલાં હોય છે. પોતાની યાદગીરીરૂપ બનેલ ઘટનાઓને આ ગીતોમાં વણી લેવામાં આવતી,મને કે તમને આના રચયીતાના નામ  આજે પણ ખબર નથી છતાં સૌના હૃદયમાં વસેલા છે, પહેલા લોકો કવિતા લખતા ગીતો લખતા પણ જગ જાહેર થવા માટે નહિ એક નિર્દોષ આનંદ હતો ,પેઢી દર પેઢી માત્ર  સહજ આગળ વધતા ત્યારે ક્યાં હતા  ફેસબુક  અને મિડિયા છતાં ગીતો સદાય જીવંત રહ્યા , વધુ કહું એના કરતા માણો આ ગીત

એકવાર વાર મારવાડ જાજો રે, હો, મારવાડા !

તમે મારવાડની મેંદી લાવજો રે, હો, મારવાડા !
          તમે ઓલું લાવજો, પેલું લાવજો,
          પાનસોપારી, પાનનાં બીડાં, એલચી સાથે રાઇના દાણા,
          હોં કે પેલું લાવજો રે, હો, મારવાડા !

તમે એક વાર ઘોઘા જાજો રે, હો, મારવાડા !
તમે ઘોઘાના ઘૂઘરા લાવજો રે, હો, મારવાડા !
          તમે ઓલું લાવજો, પેલું લાવજો,
          પાનસોપારી, પાનનાં બીડાં, એલચી સાથે રાઇના દાણા,
          હોં કે પેલું લાવજો રે, હો, મારવાડા !

તમે એક વાર ચિત્તળ જાજો રે, હો, મારવાડા !
તમે ચિત્તળની ચૂંદડી લાવજો રે, હો, મારવાડા !
          તમે ઓલું લાવજો, પેલું લાવજો,
          પાનસોપારી, પાનનાં બીડાં, એલચી સાથે રાઇના દાણા,
          હોં કે પેલું લાવજો રે, હો, મારવાડા !

પ્રજ્ઞાજી-પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

2 thoughts on “ચાલો લહાણ કરીએ (19) હોં કે પેલું

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.