મનની મોસમ – લલિત નિબંધ (13)”શબ્દેશબ્દે વસંત

દીકરી એટલે માબાપના મનની મોસમનું ખીલતું ગુલાબ,મનની મોસમમાં ગુલાબ ત્યારે જ ખીલે જયારે નવા વિચાર અને નવી દ્રષ્ટી અજ્ઞાન ના અધકાર ને કાપે,નાની સુની વાત નથી, વાત છે, રામાયણની મુખ્ય નાયિકા સીતાથી આજની સ્ત્રી સુધીની,વુમન્સ ડે વિશેની! ચારે બાજુએ એની ઉજવણી થઇ.મારા વોટ્સઅપમાં યે ઘણા મેસેજ આવ્યા. સ્ત્રીના ઉમદા ગુણો વિષે જ અનેક હેડ લાઈન, ટેગ લાઈન ! દયાળુ છે, સહનશીલ છે વગેરે . આ બધું વાંચતા ગયા મહિને દેશમાં એક કથામાં જવાનું થયેલ તે યાદ આવ્યું . મા’રાજે કથા પુરી કરી યજમાન બેનને આદેશ આપ્યો,” હવે પતિના આશીર્વાદ લો !” કોઈ કાઇંક ગણગણ્યું એટલે મા’રાજે વ્યાસપીઠ પરથી કહ્યું,”પતિના આશીર્વાદ વિના કથા અધૂરી કહેવાય; વન વાગોળ નો અવતાર આવશે!” કોઈની તાકાત ન્હોતી કે કાંઈ બોલે ! ( including myself)
“સ્ત્રીમાં આટલી તાકાત છે અને પ્રેમાળ છે ને દયાળુ છે” ને એવું તેવું ઝીંક્યે રાખવાથી શું બદલાવ આવી શકશે ? જરરાય નહીં ! સમર્પણ ના ઘણા પાઠ આપણે દીકરીઓને શીખવાડ્યા.હવે સ્વાભિમાનના પાઠ શીખવાડીએ.બીજાનો પ્રેમ પામવા માટે ઘણું કર્યું, હવે ખુદને પ્રેમ કરતાં શીખવાડીએ.અને તેમાં ઘર કે વરની ઉપેક્ષા કરવાની વાત નથી ,પણ સ્ત્રી જયારે સ્વ ને પ્રેમ કરતી થશે ત્યારે તે અન્યને વધારે સમજતી થશે.
નારી શક્તિ અભિયાન હમણાં ચારેકોર ગાજ્યું છે પણ એને ખરેખર સફળ બનાવવું હોય તો એમાં મૂળભૂત ફેરફાર કરવા પડશે. સૌથી પહેલાં સમાજમાં જે ખોટી ગૌરવ ગાથાઓ છે -ફલાણી દેવીએ પતિને પગલે ચાલીને સમર્પણ કર્યું,સતી થઇ વગેરે વાર્તાઓને આજના સમયને અનુરૂપ મૂલવતાં શીખવું પડશે.ધર્મને નામે આપણે ત્યાં ઘણી ગેર સમજપ્રવર્તે છે એ સ્પષ્ટ કરવીજ રહી ! ઘણાંબધા સ્ત્રી પાત્રોમાંથી આજે વાત કરીશું રામાયણની મુખ્ય નાયિકા સીતાની.
રામાયણની કથા કરતાં કરતાં કથાકારે એટલું જરૂર કહેવું જોઈએ કે આજના જમાનામાં કોઈજ મા બાપ પોતાની દીકરી સીતા જેટલી દુઃખી થાય તેવું નહિ ઈચ્છે. પતિના પગલે સાચી પતિવ્રતા બનીને જંગલમાં રહેવા ગયા બાદ, રાવણના અપહરણનો ભોગ થયા બાદ સતી સીતાને અગ્નિ પરીક્ષમાંથી પસાર થવું પડ્યું હતું .અશોક વનમાં રાક્ષસ સ્ત્રીઓના બિહામણા અત્યાચાર પછી ,કોઈ સહાનુભૂતિ નહીં પણ અગ્નિપરીક્ષા ? અને એ ઓછું હોય તેમ સગર્ભા સ્ત્રીને -એક સારા રાજાની રાહે,જોકે પ્રજા મહાન છે તે દર્શવવાનો હેતુ અલબત્ત પ્રસંશીય છે,પણ પોતે રાજ્ય નથી છોડતા ને રાજા રામ પત્ની સીતાનો ત્યાગ કરે છે !
વ્યાસપીઠ પર બેસનારનું જેટલું મહત્વ છે તેટલું તેના શબ્દોનું બળ છે,આટલી મેદનીમાં એ શબ્દેશબ્દે અજવાળા પાથરી શકે છે,એ એમણે એ ભૂલવું ન જોઈએ,સારા સુઘડ સમાજની જિમ્મેદારી વ્યાસપીઠ બેસનારની ખરી કે નહિ ? વ્યાસપીઠ પરથી કથાકાર એટલું જરૂર કહી શકે છે કે આપણે ઇચ્છીએ કે રામે જે કર્યું તે-પણ પિતા જનકે આવીને દીકરીનો હાથ પકડવાની જરૂર હતી ! ખરેખર તો રાજા રામે પણ કરવું ન જોઈએ.છેવટે દુઃખ સહન નથી થતું ત્યારે સીતા ધરતી માતા પાસે માર્ગ માંગે છે.(આને શું કહેવું આત્મહત્યા ?) કે દુઃખનો નબળો વિકલ્પ ?આ વાત માત્ર મને કે એક વ્યક્તિને નહિ દરેક આંખ અને કાનને ખૂંચવી જોઈએ.
આજની માતાઓ! તમે દીકરીને સાચો માર્ગ બતાવો.પતિનો પ્રેમ પામવા પત્નીઓ બધુ જ સર્વશ્વ ત્યાગી દે છે.પણ જો પતિ તેના પ્રેમ ને ના સમજી શકે તો મા બાપે દીકરીને વાસ્તવિકતા સમજાવવી જોઈએ.આજના જમાનામાં દીકરીઓ વગર બોલાવ્યે મા બાપના આંસુ લુછવા આવીને ઉભી રહે છે,તો એ દીકરીના દુઃખનો કઠેડો બનવા મા બાપની ફરજ છે.
સીતાની અગ્નિ પરીક્ષા વખતે પિતા જનકે ત્યાં પહોંચી જઈને એ અન્યાય સામે માથું ઉંચકવાની જરૂર હતી .સગર્ભા સીતાનો ત્યાગ કર્યો ત્યારે દીકરીને પોતાની ઘેર સન્માનપૂર્વક લઇ જવાની જરૂર હતી.ખેર ! ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલાં ના થયું તો ભલે,પણ આજના સમયમાં આવી સમજણનો જુવાળ ઉભો કરવાની જરૂર છે.” સીતા જેવી દુખીયારી દીકરીને પછી માર્ગ દર્શન – કાઉન્સેલિંગ મળ્યું એટલે એ પોતાના પગ પર ઉભારહેતાં શીખી,લવ કુશને પણ જનકદાદાનો પ્રેમ મળ્યો ને બધાં આનંદથી જીવ્યાં ને નવેસરથી જીવનને દિવ્ય બનાવ્યું’ એમ કથાની પુર્ણાહુતી કરવાની જરૂર છે.ધર્મ એટલે અંતકરણની મોસમ,વ્યવહારમાં જે કામ ન આવે તે ધર્મ કેમ કહેવાય ? કથામાંથી તો છાબમાં સુવિચારોના ફૂલો લાવવાના હોય જે સુવાસને વીંધીને તારલાઓનું તેજ આપે..
દીકરી બચાવો,દીકરી ભણાવો અભિયાન તો જ સાર્થક થશે જો સમાજમાં મૂળભૂત ફેરફાર કરવામાં આવશે ! રોજ સવારે એક નવો વિચાર મનુષ્યની રાહ જોતો હોય છે એ ભૂલવું ન જોઈએ.મનની મોસમ ત્યારે જ ખીલે જયારે ગુરુ તફથી મળેલું સાચું જ્ઞાન હોય ,માં બાપ પાસે વ્યવહારું દ્રષ્ટિ હોય, સમાજનો અભિગમ હોય, દીકરીનું પોતાનું સ્વત્વ અને વ્યક્તિત્વ હોય તો મનની મોસમમાં વસંત ખીલે જ …કેમ ન ખીલે ?

 

 

ગીતા ભટ્ટ . શિકાગો .

5 thoughts on “મનની મોસમ – લલિત નિબંધ (13)”શબ્દેશબ્દે વસંત

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.