‘ગ્રન્થનો પંથ”-તરુલતા મહેતા

મિત્રો,

હું ખુશનસીબ છું કે વતનનો ગુણવંત શાહનો મધુરો,પ્રસન્ન જ્ઞાનરસિત  ટહુકો શબ્દોની પાંખે તમારા સુધી પહોંચાડી શકું છું .અહીં સાહિત્યપ્રેમીઓ સારી કૃતિઓના રસાનન્દ માટે ચાતકની જેમ પ્રતીક્ષા કરે છે તેમ ત્યાં  ‘બેઠક’ના તેમજ અન્ય ગુજરાતીભાષા માટે લગાવ રાખતા મિત્રો ગુજરાતી સાહિત્યના નવનીતને પામવા આતુર છે.તેથી જ બેધડક હું મારા સાહિત્યપ્રેમની ગોષ્ટિના  આનંદમાં સૌને સહભાગી થવા સામેલ કરું છું.

મારા વતન નડિયાદની ડાહીલક્ષ્મી લાયબ્રેરીમાં દર મહિનાના પહેલા રવિવારે ‘ગ્રન્થનો પંથ ‘નું આયોજન થાય છે ,તેમાં મેં આ પૂર્વે જય વસાવડા ,ડો.મણિલાલ પટેલના આત્મકથા વિશેના વ્યાખ્યાનોની વાત કરી હતી.આજે ગુજરાતના લોકપ્રિય કોલમ લેખક પદ્મ શ્રી વિભૂષિત ડો.ગુણવંત શાહની  ‘બિલ્લો ટિલ્લો ટચ’ આત્મકથા વિષે રૂબરૂ તેમના મુખે કહેવાયેલી રસપ્રદ વિગતો રજૂ કરીશ.

ડો.ગુણવંત શાહે  80વર્ષની વયને અને તબિયતની ફરિયાદોને હરાવી દીધી. તેઓએ પ્રસન્નતાથી  અને શ્રોતાઓને પોતા તરફથી ઉત્તમ આપવાની તૈયારી સાથે ગૌરવપૂર્વક સ્થાન ગ્રહણ કરી સૌનું અભિવાદન કર્યું.લોકપ્રિય લેખક અને વક્તાને શ્રોતાએ ઊભા થઈ તાળીઓથી આવકાર્યાં.

પ્રારંભમા ડો.હસિત મહેતાએ પરિચય આપતા જણાવ્યું કે ગુજરાતમાં વિચારોની ક્રાતિ લાવવામાં તેમજ નિર્ભીકપણે  વ્યક્ત કરવામાં ગુણવંત શાહનું પ્રદાન મોટું છે.તેઓ ઉત્તમ નિબન્ધકાર,કોલમના કિંગ ઉપરાંત ગંભીર વિચારક ,ચિંતક છે.પૂર્વ -પશ્ચિમના ઉત્તમ જ્ઞાનના સમુદ્રનું મન્થન તેમણે કર્યું છે,વર્તમાન સમયમાં ઉપનિષદ ,રામાયણ ,મહાભારત,ગીતા ,મહાવીર ,બુદ્ધ (યુદ્ધ કે બુદ્ધ ?)ગાંધીજી ,વિનોબા ભાવે ,મુરારી બાપુ વિષે વાંચી વિચારી વાચકોને સર્જનાત્મક અભિગમથી પુસ્તકો આપ્યાં છે.

તેમની વય તેમણે આપેલાં પુસ્તકોની સન્ખ્યા

સાથે સ્પર્ધામાં છે.(જન્મ 12મી માર્ચ 1937 જન્મ સ્થળ રાંદેર,સુરત ) તેમની આત્મકથાની નિખાલસતા અને સુરતી બોલીની  ખરબચડી મીઠાશ વાચકને રસમાં (સ ને સ્થાને હ )તરબોળ કરે છે.

‘દોસ્તારો ફળિયામાં રમતા હોય ત્યારે ઘરમાં બેસીને ભણવાનું અળખામણું લાગતું.બારીના સળિયા જેલના સળિયા બની જતા.’વડીલો કહેતા નહીં ભણો તો રાંદેર સુરત વચ્ચે ઘોડાગાડી ભાડે ફેરવજો.’વડીલોને ખબર નહોતી કે અમને સાહેબ બનવા કરતા ઘોડાગાડી ચલાવવાની આકર્ષક લાગતી.'(બિલ્લો ટિલ્લો ટચ’)

આવી સરળ રીતે તેઓ પોતાના બાળપણને આલેખે છે.રાંદેરમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ બાદ સુરત અને વડોદરામાં પી.એચ.ડી. થયા.એ જ યુનિવર્સીટીઓમાં પ્રોફેસર અને ડીનની સેવા બજાવી. લેખન માટે વહેલી નિવૃત્તિ લીધી.નડિયાદના સાક્ષર ,પન્ડિત ,વિચારક તત્વજ્ઞાની લેખક ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠીએ પણ મુંબઈની ધીખતી વકીલાત છોડી ‘સરસ્વતીચંદ્ર ભા.1થી 4 ‘મહાનવલનું સર્જન કર્યું હતું.સાહિત્યને માટે સેક્રિફાઈસ આપ્યાના દાખલા ઉત્તમ સર્જકોમાં છે.

બાળપણથી ગુણવંત શાહના  વિચારો બંડખોર  હતા.તેમના માતુશ્રી પાકા ગાંધીવાદી અને સમાજસેવિકા.ઘરમાં રેંટિયો ચાલ્યા કરે.ઘરમાં બળોતિયાંથી માંડી સર્વત્ર ખાદીનું ચલણ.હરિજનોની સેવા અને સમાનતા સર્વત્ર,તેને માટે માતા અનેક પ્રવૃત્તિ કરે તેથી તેઓ કહે છે,માતામાં માતુત્વ કરતાં નેતૃત્વના ગુણો વધારે.માતાના હરિજન પ્રત્યેના સમભાવની અસર તેમના માનસમાં સદૈવ રહી છે,ગાંધીજન્મ દિને કિશોર અવસ્થામાં માથે મેલું મૂકી મિત્રો સાથે પદયાત્રા કરેલી પરિણામે દુર્ગન્ધને આખો જન્મારો વેઠતા હરિજનો માટે તેમને અનુકમ્પા હતી.  બહારની ગાંધી ચળવળમા રોકાયેલી માના પ્રેમનો સહવાસ બાળ ગુણવંતભાઈને ઓછો મળતો.બાળપણમાં માતુપ્રેમની ઝન્ખના તેમને સતાવતી.તેઓ કહે છે કે તેથી જ તેઓ તેમના પોતાનાં  સન્તાનોનાં ફાધર અને મધર બન્ને છે.પત્રોમાં તેમનાં સન્તાનોને હમેશાં ફાધરલી અને મધરલી લવ પહોંચાડતા.દુનિયાના  કોઈ પણ ખૂણે પ્રવાસ કરે સન્તાનોને પત્ર પહોંચાડે.જે આજ સુધી સચવાયેલા છે.ગાંધીજી દરેક પત્રનો જવાબ આપતા.ગુણવંત શાહને  ગાંધી સિધ્ધાતોના ગળથુથીમાંથી મળેલા સઁસ્કારો તેમના  જીવનના વિકાસમાં મહત્વનો ફાળો ભજવે છે.અનેક બાબતોમાં તેઓ ગાંધીજીના વિચારો સાથે સંમત નથી તે તેઓએ નિર્ભયતાથી કહ્યું છે.ખાસ કરીને બહ્મચર્ય વિશેના ગાંધીજીના વિચારો તેમને માન્ય નથી.

ગુણવંત શાહના પિતાશ્રી વેદાભ્યાસી હતા.બાહ્મણોના  કુટુંબોમાં ક્વચિત જોવા મળે તેવો વેદોનો અભ્યાસ તેમના પિતાશ્રીએ કર્યો હતો.નાનપણથી ‘ઈશાવાસ્ય ‘ઉપનિષદ મોઢે હતું. ગુણવંત શાહ રાંદેરમાં તાપી નદીના કાંઠે સૂર્ય સમક્ષ ઈશાવાસ્ય ઉપનિષદનું  ગાન કરતા.’અસ્તિત્વનો ઉત્સવ ‘ ઈશાવાસ્યમ ‘ એવાં પુસ્તકોમાં તેમના જ્ઞાનનો પરિચય મળે છે.ગમે તેવા ગંભીર વિષયને તેઓ રસપ્રદ રીતે રજૂઆત કરે છે.

તેમની આત્મકથાનું શીર્ષક આકર્ષક છે,જિજ્ઞાસા જગાડે છે એ શું કહેવા માંગે છે?રાંદેરના એમના ફળિયામાં રમાતી એ બાળકોની પ્રિય રમત હતી.સન્તાકુકડી જેવી સાત ભિલ્લુઓ સન્તાય અને બીજા શોધે.તેમણે વિચારોના વૃદાવનમાંથી કૃષ્ણ ,બુદ્ધ ,મહાવીર ,ગાંધી . જેવી મહાન વિભૂતિઓને પોતાની મૌલિકતાથી શોધી વાચકોને ઉપકૃત કર્યા.

જીવનલક્ષી ,ફિલોસોફીકલ, ચિંતનપૂર્ણ,સર્જનાત્મક સાહિત્યનો પરિચય તેમણે ગુજરાતને અને પરદેશને કરાવ્યો.આજે પણ તેમના વ્યાખ્યાનને સાંભળવા બહુ સઁખ્યામા લોકો આવે છે.(વ્યાખ્યાનો માટે મોટી રકમ ચૂકવાય )લાયબ્રેરીના ઊપર ,નીચેના હોલ અને રસ્તા સુધી શ્રોતાઓ રસમાં લીન હતાં.નાની ,મોટી બધી જ ઉંમરનાં રસિક જનો તેમને સાંભળતાં હતાં.

આ આત્મકથાના પુસ્તકના આવરણ પરનું બે પગ ,બે હાથ અને માથું એવા માણસનું ચિત્ર તેમણે જ સર્જેલું છે.તેઓ માનવપેમી છે, પ્રેમી સ્ત્રી પુરુષના મિલનને આવકારે છે.તેથી જ ભગવાન કૃષ્ણની રાસ લીલા અને ગોપી પ્રેમનું ગાન કરે છે.ગાંધીજીના વિચારો જીવનને સત્ય અહિંસા અને સંયમની અંતિમ કક્ષાએ લઈ જવાના અગ્નિમાં તાવે છે.ગુણવંત શાહને કૃષ્ણનો રોંમેન્ટીઝીમ ગમે છે.ગોકુળમાં પ્રેમ છે,શુંગાર છે.બળાત્કાર નથી.પ્રેમથી વંચિત સમાજ ગુનેગારોને જન્મ આપે છે.

જેમ ગોવર્ધનરામનું  સ્વપ્ન  આદર્શ  કલ્યાણગ્રામ  હતું ,જ્યાં કલાકરો,સાહિત્યકારોનું સન્માન થાય.

 ગુણવંત શાહ કહે છે તેમનું ડ્રિમલેન્ડ કૃષ્ણનું

ગોકુળ છે. ‘કુષ્ણલીલા મધુર મધુર ‘પુસ્તક્માં લેખક ભાગવતના દશમ સ્કન્ધના આધારે ગોપીપ્રેમને સમષ્ટિના પ્રેમ સુધી વિસ્તારવાની વાત કરે છે.પ્રેમમાં લાલિત્ય ,કોમળતા અને રસિક શ્રુંગાર હોય,તુપ્તિ હોય અને મુક્તિ હોય.જ્યાં ચાહ છે,ત્યાં આહ નથી. જ્યાં બુદ્ધ છે,ત્યાં યુદ્ધ નથી.જ્યાં કૃષ્ણપ્રેમ છે ત્યાં જીવનમાં મધુરતા છે.એવા જગતગુરુ કૃષ્ણ સૌના જીવનના સારથિ છે.

કોઈ તેમને ઋષિ તરીકે ઓળખાવે તે પસંદ નથી.માનવ તરીકે પ્રેમ કરવો ,સર્વ સૌંદર્યને જોઈ આનન્દ મેળવવો તેમને ગમે છે.તેઓ નિખાલસતાથી કોઈ મેક્સિન સુંદર સ્ત્રીના આકર્ષણની વાત પત્નીને કહે છે,એ રીતે શ્રોતાઓ તેમના વ્યાખ્યાનને હસતા હસતા માણે છે.હીંચકે બેસી કલાકો પત્ની-સખી અવન્તિકા સાથે સંગત માણે છે ત્યારે મુકેશ અંબાણી ,ટાટા ,બિરલા કે કોઈપણ પેસાદાર કરતાં પોતાને વધુ સમૃદ્ધિવાન ગણે છે.તેમના ત્રણ સન્તાનોના ભર્યાભાદરા સઁસારના મધુરા ટહુકાઓમાં જીવનને માણે છે.તેમને અપાયેલી સોગાતને તેમણે માતુભાષાના વિકાસ અર્થે દાનમાં આપી તેમના ઔદાર્યનો પરિચય આપ્યો. શ્રોતાઓ તરફથી પૂછાયેલા પ્રશ્નોના જવાબો વર્તમાન પરિસ્થિતિને અનુરુપ નિખાલસતાથી આપ્યા.તેમની કોલમોમાં વર્તમાન સમસ્યાની છણાવટ અને ચિંતન   હકારાત્મક અભિગમથી કરે છે.ગુણવંત શાહ સાથેની ગોષ્ટિમાં બે કલાકના  સમયની

રસસમાધિથી  સૌ કૃતાર્થ થયા. હવે   એપ્રિલના પહેલા રવિવારે સ્વ.તારક મહેતાની આત્મકથાની ચર્ચા માટે માટે પ્રતિક્ષા કરશે.

તરુલતા મહેતા 7મી માર્ચ 2017

(ગૂગલની સાઈટ પર ગુણવંત શાહના પુસ્તકોની માહિતી પ્રાપ્ય છે.ગુજરાતીબુક્સ.કોમ પરથી પુસ્તકોની ખરીદી સરળ છે.)

Advertisements

About Pragnaji

Personal Links http://pragnaji.wordpress.com/ https://shabdonusarjan.wordpress.com/ http://gujaratidaglo.wordpress.com/
This entry was posted in અહેવાલ, તરુલતા મહેતા and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

One Response to ‘ગ્રન્થનો પંથ”-તરુલતા મહેતા

  1. fulvatishah કહે છે:

    Good description

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s