“વાચકની કલમે” (3)રશ્મિબેન જાગીરદાર

આ મહિનાનો વિષય છે “વાચકની કલમે”  “શ્રી  ચિનુભાઈ  મોદી” ‘ઈર્શાદ’ ની કોઈ પણ રચના ઉપર આસ્વાદ લખવો।(કવિતા કે ગઝલ  ) તો ચાલો માણીએ  રશ્મિબેન જાગીરદારની કલમે  “શ્રી  ચિનુભાઈ  મોદી” ‘ઈર્શાદ’ ની  રચના ઉપર આસ્વાદ. 

“ઈર્શાદ ” એમ કોઈ કહે કે ના કહે એ શબ્દ ને જ પોતાની ઓળખ બનાવી લીધી , આમ પણ કોઈ ના નિમંત્રણ કે રજામંદી ના તેઓ શ્રી કયાં મોહતાજ હોય છે? નવો રસ્તો ને નવો ચિલો ચાતરવા સદા ઉત્સુક એવા શ્રી ચિનુ મોદીના લખાણ ને સમજવું પણ જ્યાં સહેલું નથી,ત્યાં   હવે હું તે સમજાવવા બેસીશ !!! 

                                             પર્વતને નામે પથ્થર દરિયાને નામે પાણી,

’ઈર્શાદ’ આપણે તો ઈશ્વરને નામે વાણી.

આંસુ ઉપર આ કોના નખની થઈ નિશાની?

ઈચ્છાને હાથ-પગ છે એ વાત આજે જાણી.

આ શ્વાસની રમતમાં હારી ગયો છું તો પણ,

મારા ઘરે પધારો ઓ ગંજીપાની રાણી.

ક્યારેક કાચ સામે ક્યારેક સાચ સામે,

થાકી જવાનું કાયમ તલવાર તાણી-તાણી.

થાકી જવાનું કાયમ તલવાર તાણી-તાણી,

’ઈર્શાદ’ આપણે તો ઈશ્વરને નામે વાણી.

            ખરેખર, જયારે કવિ કોઈ કવિતા કે ગઝલ લખે, ત્યારે તેમના મન માં ઉદ્ભવેલા ભાવો અને એ ભાવો ને રજુ કરવા વપરાયેલા ચોક્કસ શબ્દો ને સમજવા કે રસાસ્વાદ કરાવવા સંપુર્ણ પણે શક્ય નથી. 

                                               પર્વતને નામે પથ્થર દરિયાને નામે પાણી,

                                                ’ઈર્શાદ’ આપણે તો ઈશ્વરને નામે વાણી.

                એક સામાન્ય માણસ ઘણી વાર પોતાની તુલના પોતેજ કરવા બેસે ત્યારે  કહેતો હોય છે, આપણી  પાસે તો મિલકત ના નામે બસ આ એક ખોરડું છે, અથવા ભણતર ના નામે ગણો તો વાંચી- લખી જાણીએ તે જ છે! આવી બધી તુલનામાં વ્યક્તિ ખાસ કરી ને પોતાને અકિંચન દર્શાવવા માંગે છે અથવા તે  એ વાત કાબુલ કરે છે.    આખે આખો પર્વત તો પત્થર નો જ બનેલો હોય છે પર્વત તો પત્થર નો ભંડાર છે, પણ આપણી  પાસે તો બસ પર્વત ના નામે એક પત્થર જ છે ! તો વળી જળ નો ભંડાર એવો દરિયો , પાણી માટે  દરિયાથી  ધનાઢ્ય બીજું કોઈ હોય ખરું ? પણ અહીં તો  દરિયા ને નામે માત્ર પાણી જ છે ! આગળ વધી ને કવિ શ્રી કહે છે, ઈશ્વર છે કે નથી ? અને જો છે તો ક્યાં છે ? કેવો છે ? ખબર નથી , એટલે મારી પાસે  તો મારા શબ્દો — મારી વાણી જ માત્ર છે, ઈશ્વર ના નામે !!!   “ઈર્શાદ, આપણે  તો ઈશ્વર ના નામે વાણી ” 

               આંસુ ઉપર આ કોના નખની થઈ નિશાની?

               ઈચ્છાને હાથ-પગ છે એ વાત આજે જાણી.

    સ્નેહી જન નો વિયોગ તો  વસમો  જ હોય, એ વિદાય ને સહન નકરી શકાય ને ત્યારે આંખો અશ્રુ સભર બને છે , મન માં  ઊંડે   એક પ્રબળ ઈચ્છા પ્રગટતી હોય છે , –કાશ આપણા એ આંસુ ઓ ને લુછવા એ પ્રિયજન ખુદ પ્રગટે !!! ત્યારે  કવિ કહે છે કે એ હાથ ના નખ ની  નિશાની આંસુ ઉપર થઇ , ખરે ખર થઇ ! અને તો નક્કી ઈચ્છા ને પણ હાથ પગ હોવા જોઈએ ! પણ એ વાત મેં તો આજે જ જાણી.

                                      આ શ્વાસની રમતમાં હારી ગયો છું તો પણ

                                        મારા ઘરે પધારો ઓ ગંજીપાની રાણી

    શ્વાસ હોય ત્યાં સુધીજ જીવ છે , દુનિયા છે. કોના નસીબ માં કેટલા શ્વાસ છે , એ  તો એવો કોયડો છે જેનો ઉકેલ હજી સુધી તો શોધાયો નથી. પ્રિય અને પ્રિયતમ   કે પતિ અને પત્ની સાથે જ જીવતા હોય એમાં થી પત્ની વિદાય લે ત્યારે પતિને કેવી લાગણી થાય? તેને લાગે કે, શ્વાસ ની રમત માં – જીવતર ની રમત માં તેની હાર થઇ છે !અને તે ઝાંખી રહે છે -કે જીવન રૂપી ગંજીફા ને છોડશો નહિ હે રાણી,  તમે મારા ઘરે પાછા આવો.

                         ક્યારેક કાચ સામે ક્યારેક સાચ સામે,

                            થાકી જવાનું કાયમ તલવાર તાણી-તાણી

                  કાચ – અરીસો — એનો તો એક જ ધર્મ , જે સામે આવે તેને તેનું અસલી રૂપ બતાવે, જીવન ના ઝંઝાવાત સામે ઝૂઝવા, હમેશા લડવા માટે તૈયાર રહેવું પડે . ક્યારેક એ લડાઈ ખુદ ની સાથે હોય તો ક્યારેક સત્યની જાળવણી માટે હોય . દિવસ ઉગે ને એક અનોખી લડાઈ માટે નું ક્ષેત્ર તમારી સામે આવી જ જાય , એટલે તમારે તલવાર તાણી  ને  તૈયાર જ  રહેવાનું એનો થાક લાગે.

                      થાકી જવાનું કાયમ તલવાર તાણી-તાણી,

                       ’ઈર્શાદ’ આપણે તો ઈશ્વરને નામે વાણી. 

 જીવન ને જીવ્યા કરતાં,  ઝૂઝવું વધારે પડે અને રોજ ની દરેક ક્ષેત્રે આવતી આફતો ને આંબતા- આંબતા , લડતાં- લડતાં જાણે જીવવાનો પણ થાક લાગે.

આ બધી મુશ્કેલીઓ, ઈશ્વર ની કૃપા થી પાર કરી પણ લેવાય, જયારે કોઈ નો સાથ કે સહારો ના સાંપડે ત્યારે ઈશ્વર નો જ સાથ મળી રહે ને આપણી  નૈયા પાર પડે.   પણ જો ઈશ્વર જ નથી એમ તમે માનો તો? ઈશ્વર ના નામે માત્ર વાણી જ હોય તો ? તો પછી , વાણી ને જ ઈશ્વર નો અંશ સમજી ને એની પર પરમ શ્રદ્ધા રાખવી જોઈએ, તો જ જેમ જાણવા મળ્યું ને, કે ઈચ્છા ને પણ હાથ પગ હોય છે, તેમ બીજું એક સત્ય લાધે પણ ખરું કે , વાણી માં પણ ઈશ્વર હોય,   કદાચ !!! તમે નાસ્તિક હો કે પુરા આસ્તિક ના હો , તો  અસમંજસ તો રહેશે જ  ને ?      અસ્તુ.  

રશ્મિબેન જાગીરદાર

1 thought on ““વાચકની કલમે” (3)રશ્મિબેન જાગીરદાર

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.