‘વાર્તા રે વાર્તા’ (બીજો હપ્તો ) તરુલતા મહેતા

મિત્રો ,

હું વાર્તાની વાત કરી રહું છું ત્યારે મેં વાંચેલી ,આસ્વાદ માણેલી અનેક મોટા ,જાણીતા કેઅજાણીતા સર્જકોની વાર્તા મારા મનના આકાશમાં તેજસ્વી તારલાઓ જેવી ઝબકે છે.પન્નાલાલ પટેલ ,ઈશ્વર પેટલીકર ,જયંતિ દલાલ ,ગુલાબદાસ બ્રોકર ,સરોજ પાઠક ,સુરેશ જોશી ,ઉમાશંકર જોશી ,સુન્દરમ ,રઘુવીર ચોધરી ચન્દ્રકાન્ત બક્ષી ,હિમાંશી શેલત,બિંદુ ભટ્ટ …હવે નામો લખતા અટકી જાઉં તો જ સારું નહી  તો મારી  તમારી વાર્તા અધૂરી રહેશે.

ગુજરાતી ભાષા ઉપરાંત ભારતની અન્ય ભાષાઓ બંગાળી ,હિન્દી ,મલાયમ ,તેલુગુ અને અંગ્રજી સાહિત્યની અદભુત,મનને રસલીન કરી દે,જીવનમાં ઉજાસ પાથરે ,સંવેદનાને ઉજાગર કરે તેવી વાર્તાઓ વાંચ્યા પછી પણ મને કઈક ક્હેવાનું મન થયું મેં વાર્તાઓ લખી તેનું કારણ એ છે કે ‘જીવન વિવિઘતાથી ભરેલું છે.’તમારી વાત બીજા કરતાં કઈક જુદી છે.આ જીવન એવો પ્રવાસ છે કે જેમાં નિત્ય નવાં અનુભવના મોતી મળે છે.મને મળેલું મોતી મને રસિક મિત્રોને બતાવવાનું ગમે છે.કેટલીક વાર જીવનના પાણીમાં ડૂબકીઓ માર્યા કરીએ ,પણ મોતી દેખાતું નથી….તો જે મહેનત કરી ,પ્રયાસો કર્યા તેની પણ વાર્તા લખાય છે.આપણી વેદનાઓ ,અસફળતાની વાર્તા અન્યના હદયને સ્પર્શે છે.મિત્રો ,તમને હદયમાંથી સૂઝે તેવું અવશ્ય વ્યક્ત કરો ,મહાકવિ કાલિદાસે કહ્યું છે કે જે વાત કહેવાનું મન થાય તે ના રજૂ કરીએ તો પસ્તાવો થાય.સમય કીંમતી છે,સમય વહી જાય પછી મોકો જતો રહે છે.

આજે પ્રજ્ઞાબેનના સહકારથી આપ સઉને તમારાં અનુભવોમાંથી લખવાની તક મળી છે,તો જીવનમાં ડૂબકી મારી રસપ્રદ લખો.

વાર્તામાં  પ્રસંગ અને પાત્રને જીવંત કેમ કરવા?તમને જાણ છે કે માણસનું હાડપિજર જોઈ તેની પહેચાન થતી નથી,લોહીમાંસથી ભરેલો ,ધબકતો, ઝુલ્ફા ઉડતા હોય અને હસતો કે રડતો હોય તો જીવંત લાગે।એનું નામ ,ઠામઠેકાણું એની ઓળખાણને આકાર  આપે છે.ચિત્રકાર રેખાંકન કર્યા પછી રંગ પૂરે છે.વાર્તાનો લેખક આજુબાજુનો પરિવેશ અનેવાતાવરણના રંગથી પાત્રને જીવતું કરવા પ્રયત્ન કરે છે.જેમકે ‘ગાઢું જંગલ હતું ,સાંજનો સમય હતો ,નદી કિનારે

પાણી પીવા પ્રાણીઓ આવતા હતાં ,’બૂડ બૂડ’  જેવો કઈક અવાજ થાય છે ,શિકાર માટે નીકળેલા   દશરથ રાજા ઝાડની પાછળ ઊભેલા હતા.અવાજ સાંભળી હરણ હશે એમ માની તીર છોડે છે,…વાચકને શ્રવણ માટે ખૂબ કરુણા જાગે છે અને રાજા માટે સહાનુભુતિ થાય છે.વાર્તાના પાત્રો સારું ખોટું કરે તેની સાથે વાચક સમરસ થાય છે.હું તમારામાના એક જયવંતીબહેનની વાત કરું,’તમે એવા ને એવા રહ્યા ‘ વાર્તામાં તમે જોયું કે ગામડાનાં સાદા ,પ્રેમાળ ઘાર્મિક બા વહાલથી વાળમાં આંગળીઓ ફેરવે તે જીવંત લાગે છે.મારી ‘માતૃદિનની ભેટ’ મધર્સ ડે નિમિતે લખેલી વાર્તામાં કાન્તાબા જે ધમાલિયા અને બીઝી વાતાવરણમાં રહે છે,પેસા કમાવા પાછળ ઘેલા થયેલાં દીકરો વહુ અને અન્ય સંતાનો બાની ઉમરનો વિચાર કરતા નથી,કામના ભારથી અને માયાના વળગણથી મુક્ત થવા સિનયર હોમમાં જવાનો નિર્ણય કરે છે,વાચકને સીન્યરની મનોવેદના સ્પર્શે છે.હવે તમે બીજાઓની વાર્તા વાંચો કે તમે લખો ત્યારે વાતાવરણથી વાર્તા રસપ્રદ કેમ થાય તેનો વિચાર કરજો.

હવે પછીની ચર્ચામાં ભાષાશેલી કથનરીતિ ,એટલે કે કહેવાની ઢબની વાત કરીશું।’શબ્દોના સર્જનના ‘બીજા અનુભવી લેખકો વિજયભાઈ ,રેખાબહેન ,પ્રવિણાબેન વગેરેની વાર્તાઓ વાંચવાથી  તમને માર્ગદર્શન મળશે।

પ્રજ્ઞાબેન હાસ્યરસિક પાત્ર સરસ ઉપજાવે છે.

કોઇ પણ લેખક ત્યારે જ વિકસી શકે છે જ્યાં સુઘી નવું શીખતો રહે ,પ્રજ્ઞાબેને કહ્યું  હું તમારા સૌની વાતોથી રોજ નવું પામું છું ,શીખું છું ,તમે પણ વિકસતા રહો! ટુંકીવાર્તા એ ‘ગાગરમાં સાગર ભરવાની કળા છે.’ પણ એના વિષે ગમે તેટલું કહીએ ઓછુ છે.વાર્તાકારો જીવનમાંથી ઊગે છે,કોઈ શાળા કે યુનીવર્સીટીનો ઈજારો નથી ,પન્નાલાલ પટેલ ,પીતામ્બર પટેલ ,રાવજી પટેલ આપમેળે વિકસેલા છે.ગમે તે વ્યવસાય હોય ,ગમે તે સ્થળ હોય,ગામડું શહેર,અમેરિકા કે લંડન કે આફ્રિકા વાર્તાકારો પ્રગટે છે.ઉમર ,જાતિ ,જ્ઞાતિ કોઈ બન્ધન વાર્તાકારને નથી.તમે તમારા રૂપે ઉત્તમ છો,તમારું નવનીત સમાજને અને ગુજરાતી ભાષાસાહિત્યને દિલખોલીને પીરસો તેવી શુભેચ્છા।

તરુલતા મહેતા 5મી ઓગસ્ટ 2015

Advertisements

About Pragnaji

Personal Links http://pragnaji.wordpress.com/ https://shabdonusarjan.wordpress.com/ http://gujaratidaglo.wordpress.com/
This entry was posted in "બેઠક "​, તરુલતા મહેતા, પાઠશાળા, પાઠશાળા-5 and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to ‘વાર્તા રે વાર્તા’ (બીજો હપ્તો ) તરુલતા મહેતા

  1. વાહ ખૂબ ખૂબ પ્રોત્સાહિત કરતો લેખ….હમણા થી હું પણ વાર્તા લખવા ના રસ માં સપડાયો છુ..માર્ગદર્શન આપતા રેહજો…અનેક ધન્યવાદ…

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s