મેઘલતાબહેન મહેતા

હોરી -રાધા સંગ ખેલે

મિત્રો ,
ઘૂળેટીના ઉત્સવની ઉજવણી એટલે પ્રેમ બંધનથી ભીજવી દેવાનો દિવસ ,. બસ આજ વાત વ્રજ ની ભાષામાં મેઘલાતાબેહન સરસ રીતે સજાવી  ને લાવ્યા છે . હોળી નો ઉત્સવ એટલે પ્રકૃતિનું સાનિધ્ય …જેમાં રાધા અને શ્યામ એટલે પ્રેમનું પ્રતિક ..

એમની જ ભાષામાં કહું તો …
હે ગોરી ગોરી રાધિકા ને સાવ શામળો કાન, રંગે રમતાં, રમતાં રૂઠતાં મસ્તીમાં મસ્તાન ..
અદ્વૈત છતાંયે દ્વૈત બનીને ,ખેલે રાસ મહાન  મન માને કે ન માને, આ તો ગહન ગતિ નું ગાન.

.
ઉત્સવો સંદેશ લઈને આવે છે ., પ્યાર,સ્નેહ,સમર્પણ.હસવું ,રમવું ,રીસાવું ,મનાવું,પણ બધામાં સરળતા અને સહજતાં .. જે પ્રકૃતિ નો નિયમ છે ..આ વાતને રાધા અને કૃષ્ણ ની રાસ લીલામાં સુંદર રીતે રજુ કરી છે.. તો ચાલો પર્વના દિવસે માણીએ..

હોરી -રાધા સંગ ખેલે

રાધા સંગ ખેલે હોરી ,કાના રાધા અંગ ખેલે હોરી
હંસત હંસત દેખો ,કરે રે ઠીઠોરી   કાના -રાધા ……
ગોરી ગોરી રાધિકાને શામ રંગી  શામજી ,
કૈસી હૈ બનાઇ જોરી -હોરી રી  કૈસી હૈ બનાઇ જોરી -રાધા ….
રંગ અંગ ઐસો લાગ્યો ,મનમેં  ઉમંગ જાગ્યો ,
છોરાછોરી  માન ભાયો રે ,હોજી છોરાછોરી માંન્ભાયોરી હોરી -રાધા …..
રંગ ઐસો કૈસો ડાર્યો, નેણ મહીં  નેહ છાયો ,
જીયરો ભીંગાયો ભાવેરી ,હોજી જીયરો ભીંગાયો ભાવેરી  હોરી -રાધા …..
રુઠ ગઈ રાધા રાની ,માધવ બડો અનારી ,
ચોરી ચોરી રંગ  ડાર્યો રી હોજી ચોરી ચોરી રંગ ડાર્યો  રી હોરી -રાધા ……
મોહન મનાવે ગોરી ,દઈ ધોને  માફી  થારી,
તું તો મારી રાધારાની  રે , તું તો મારી રાધા રાની રે ,હોરી -રાધા …..

મેઘલાતાબેહન મહેતા

મેઘલતાબહેન  મહેતા .
જેમની કવિતાજ એમની ઓળખ છે .એમની ભાષામાં…..કહું તો
.સ્વાનુભવ  તો સૌ કહે ..
પણ પરનો કહે તે કવિ …
સીધે સીધું સૌ કહે ..ચોટ લગાડે તે કવિ ..
એમણે કવિતામાં  હ્દયની સાચકલી  લાગણી ઓં ,ભાવનાઓ  સંવેદનો  અને કેટલેક અંશે અનુભવો  ઉતર્યા છે ..
જિંદગીને  નોટબુકની નહીં,સ્લેટની જેમ વાપરતા જાઓ ,
ભૂત ભેગો કરો નહીં,પણ ભૂતકાળ ભૂંસતા જાઓ .
લખેલું બધું લુછ તાં જાઓ ,ને નવું નવું લખતા જાઓ
ગૂંચવાડે ગૂંચવાઓ  નહીં ને ,આજ આનંદે ઉજવતા જાઓ ..

જેમ જેમ વાંચશો તેમ તેમ એવું લાગશે  કે હા , આવુજ થાય છે …શબ્દો ના એવા આટાપતા રમે કે આપણે વિચાર કરતા થઈ જઈએ..પોતાની કવિતા દ્વારા બીજાને વિચાર કરતા કરે   તે કવિએત્રી
આવા મેઘલાતાબેહન  મહેતા ની કવિતા માણો પછી તમે પણ મારી જેમ જ કહેશો..

ભમરડા
ભૂમિ ઉપર ચક્કર ફરતા કંઈક ભમરડા ઘૂમે
પડતા ખડતા ,ઘૂમરી લેતા  ધરતી ને જઇને ચૂમે
ફરી વીંટાઈ  દોરી દેહે , ફરી જોશથી છુંટે,
કોઇઇ નશીબ ના બળિયા ,હેતે હથેળીમાં લોટે .

અનંત યુગથી રમત રમીને ,ઈશ હજી ના થાકે .
છેલ્લી ઘડીએ ડચકા ખાતા જીવો જોમ ગુમાવે .
નિષ્પ્રાણ થતાં ને ,પુનજન્મ થી ફેરામાં ઘૂમરાવે .
કંઈક લાડકા સરળ સરકતા ,સીધો મોક્ષ જ પામે .

પૃથ્વી પણ છે  એક ભમરડો ,અગણિતોનો સાથી .
કોના હાથે છુટ્યો ,છોડવે કો આ ચક્કરમાંથી  ?
કોણે પૂર્યા પ્રાણ ,કદી શું ગતિ મંદ થવાની ?
કે પુન :જન્મ પામીને પછી ગરબામાં ઘૂમવાની ?

કોણ આપશે ઉત્તર આનો ,ખેલાડી રેહતો જ પરોક્ષ .
કેવો થાશે અંત વિશ્વનો ,લથડાતો કે સીધો મોક્ષ ?

મિત્રો ,
આજે એક મેઘલતાબહેનની  સુંદર કવિતા લાવી છું

જે વાત કહેવામાં જીભ  અને આંસુ નિષ્ફળ જાય તે વાત માસી એ શબ્દો માં વણી  લીધી છે ..૬૦ વર્ષે ઉજવણું થતું હોય  .૬૦ મીણબતી બુજાવતા આંખનું  પલ્કારું મારીએ  એને  ત્યાં  તો જન્દગી ભૂતકાળમાં સરી જાય.. ત્યારે…. હું  એકવાર સાત વર્ષની હતી ..ત્યારે આમ.. ત્યારે તેમ ….

કહેતા કહેતા આંખ માંથી આસું સરી જાય..

સાત વરસ ની ઉમ્રથી છૂટી ગયેલા મિત્ર કંઈ
ડોહોળાઈ ગયેલી યાદને ઝંખવાઈ ગયેલા ચિત્ર કંઈ

આખા કાવ્યમાં   લાગણી સાથે,જીવનના મનોમંથનના પણ દર્ષન થયા.
જિંદગીની એક એવી હકીકત કાવ્યમાં વણી લીધી કે અને અપનાવ્યા વગર છુટકો જ નથી ..મને યાદ છે મારી દીકરીના લગ્ન થયા ત્યારે હું  હવે નાની નથી રહી આવું મહેસુસ કર્યું .

કાવ્ય માણવાની સાચી મઝા તો ત્યારે જ આવે  જયારે વાચનાર ને લાગે હા આવું જ હોય ..

કે વાંચ્યા પછી કહેશો કે આતો મારી જવાત છે ..


સાઠમાંથી સાતના

જિંદગીની સાંકડી શેરી અતિ વાંકીચૂંકી
એમાં વળી ગલીઓ ઘણી ,કોઈ આમ આમ જતી કોઈ તેમ જતી

આયખાની આ સફર થંભ્યા વિના દોડી જાતી
પણ યાદના સભારણનાનનાં બસ અહીં તહીં છોડી જાતી

સાઠનું સ્ટેશન વટાવ્યું ,કઈ સ્મરણ -વિસ્મરણ થયાં.
મિત્રો ,સ્નેહી ને સગા ,સૌ અહીં તહીં છૂટતાં  ગયાં .

જિંદગી પાછી વળે ના ,શોધવું  કંઈ શક્ય ના .
પણ સ્મરણની આ સફરને પણ રોકવાનું શક્ય ના .

વિસરાયેલાં નામો અને કામો અને સંભારણાં.
કાં સાંભરી  આવે અચાનક જ્યમ ચમકતા તારલા ?

સાત વરસ ની ઉમ્રથી છૂટી ગયેલા મિત્ર કંઈ
ડોહોળાઈ ગયેલી યાદને ઝંખવાઈ ગયેલા ચિત્ર કંઈ

કંઈ કેટલી વાતો મધુરી કહેવાની યે રહી ગઈ ?
કેટલાય  હમ સફરની સફર અધુરી રહી ગઈ .

સાઠ  વટાવ્યા ,વાટમાં ત્યાં કોઈ અચનાક મળી ગયું
“કેટલા બદલાઈ ગયાં ?’ હૈયું વાલોવાઈ ગયું .

હાથ ઝાલી સ્મરણ નો ,ડગલી જરી પાછી ભરી .
જિંદગીની સાંકડી  શેરી તરફ દ્રષ્ટિ  કરી .

વાંકી ચૂંકી  ગલીઓ વટાવી ક્ષણમાં  બધું ખુંદી વળ્યાં.
આનંદછોળો પર મીઠી  યાદ નૌકા સરી રહી .
છૂટી ગયેલા મિત્રના ચિત્રો વળી તાજાં થયાં .
ખબર  પડી ના સાઠમાંથી સાતના ક્યારે થયા …

મેઘલાતાબેન મેહતા


આજે મેઘલતામાસીની એક સુંદર રચના લાવી છું ..મને મેઘલતામાસીની એક વાત ખુબ ગમે છે અને તે છે .જિંદગીનો હકારાત્મક અભિગમ… આજે ૮૪ વર્ષે   હાથ પગ  ના ચાલતા હોય ..શરીર સાથના દેતું  હોય ત્યારે  એ મક્કમ પણે આગળ વધી રહ્યા છે .

એમની પંક્તિમાં કહુંતો….

જુવાનીના  જોમમાં જીવવાની ટેવ પડી ગઈ છે  જિંદગીભ રની,કે આ આવી રહેલું અડવડતું ઘડપણ ,અણગમતા અતિથી જેવું ભાસે છે .
ભૂતકાળનો પાલવ પકડી …
જે ટમટમ્યા કરે ..
તેનો વળી વિકાસ  કેવો ?…જે ભૂતકાળ ના ભૂત ની પકડ થી છટકી ,
જે દોડ મુકે આંખ મીચી –તેજ આગળ આવે છે …વિકાસ સાધે છે .
એમની કવિતા નો સંદેશ છે …જિંદગી ના સત્યને અપનાવો ..
મેઘલતામાસીની પોતાના માટે સારું શું કે ખરાબ શું તે નક્કી કરવાનું કામ ઈશ્વર   ઉપર છોડી દે છે. ઈશ્વર જે કરે પછી તે ખરાબ હોય કે સારું, તેને વિના હીચકીચાહટ સ્વીકારી લે છે ને તેને ‘તેમની’ મરજી લેખે છે. એટલુંજ નહિ ..આશાવાદી પણ છે ..હજી પણ જિંદગીના રંગો પૂરવા છે ..તેમના  આ અભિગમ ને લીધે દરેક  સવાર એક કોરી પાટી છે ..

અને નવી આશાનું કિરણ છે ..

મિત્રો તો ચાલો  તેમના  અનુભવનો નીચોડ આપણે  કવિતામાં માણીએ..

સમય વીતી ગયો…

હા, લખવાનો સમય તો જાણે વીતી ગયો ..કદાચ
જીવન જાણે ખીચોખીચ -ને તો ય ખાલીખમ  !
ખીચો ખીચમાં તો શું લખું ?     ગૂંચવાડો  જ ગૂંચવાડો
ને ખાલીખમમાં  શું લખું  ? શુંન્ય જ બધું ,

છતાંય વર્ષે વર્ષે નવું આવે ,
ને નવી વાતો નહિ તોયે
નવી આશાઓ લાવે
એમાં  ભરવાનો ઉમંગ આપણે –
ને જીવનમાં રંગ પણ
પૂરવાના આપણે જ ને !
વર્ષનું કામ તો દર વર્ષે
પાછા આવવાનું -વર્ષે વર્ષે
નવા નક્કોર અને કોરા કટ્ટ થઈને …

મેઘલાતાબેહન મહેતા

મિત્રો ફેબ્રુઆરી મહિનો એટલે પ્રેમની મોસમ …..પછી તો પૂછવું જ શું ?..
હા આવા  પ્રશ્ન સાથેની મેઘલાતામાસીની એક સરસ મજાની કવિતા લાવી છું. .

માસીની એક ખૂબી છે  એ શબ્દોને ગમે ત્યાં વાપરીને કવિતામાં સજાવી શકે છે ..પ્રશ્નાર્થ ચિન્હ દરેક બે પંક્તિ એ વાપર્યા છે .પરંતુ જેમાં  હરેક પશ્ન એક મોન નો જવાબ છે .. પૂછવું જ શું ?થી વાત અધુરી નથી પ્રેમની પૂર્ણતાનો  અહેસાસ છે …

શરમાય ને પ્રેમ કેવી રીતે થાય એ ખુજ સુંદર રીતે રજુ કર્યું  છે ..પ્રેમને પાંગરવા માટે શબ્દો નો કે વાચા ની જરૂર નથી ….અમે નજરો થી જોઈને તમને કર્યે પ્રેમ અને તમે જવાબ વાળો મોંન  થી .. તો ચાલો પ્રશ્ન પૂછીને પ્રેમનો અહેસાસ  માણીયે..

પૂછવું જ શું ?
અમે સામું જોયું ને તમે શરમાઈ  ગયાં
ને પછી વાતો કરવાનું તો પૂછવું જ શું ?
અમે કેમ છો ?કહું  ને તમે લજવાઈ ગયાં
ને પછી આગળ તો પૂછવું જ શું ?
અમે મોગરો ધર્યો ને તમે મહેકી ઉઠ્યાં
ને પછી ગજરો ગૂંથવાનું તો પૂછવું જ શું ?
અમે પાણી માગ્યું ને તમે વરસી પડ્યાં
ને પછી બીજા કશાનું તો પૂછવું જ શું?
અમે હોઠે  મલક્યાં ને તમે છલકી  પડ્યાં
ને પછી છલકે ભીંજાવાનું તો પૂછવું જ શું ?
અમે નજર્યું નાંખી ને તમે ડૂબી ગયાં
ને પછી દરિયો તરવાનું તો પૂછવું જ શું ?
અમે હળવે પૂછ્યું ને તમે હસી પડ્યાં ,
ને પછી ‘હા’ ‘ના’કહેવાનું તો પૂછવું જ શું ?


મિત્રો આજે  મેઘલાતામાસીને  જન્મદિવસની  આપણાં બધાવતી  શુભેચ્છા આપી દઈએ … માફ કરજો લખનારનું નામ નથી ખબર ..

લાગણી નો એ ભીનો અહેસાસ કરાવી દઉં,

ચાલો વર્તમાન મા એ ભૂતકાળ ફરાવી દઉં,

નથી આ સમણું એ હકીકત જણાવી દઉ,

બસ થાઓ ઉભા

તમને આ વર્ષગાંઠ ની શુભેચ્છા પાઠવી દઉ.

સાથે સાથે કરુ હું પ્રભુ ને પ્રાર્થના કે………

કે દઇ દે તુ એને એટલી ખુશી……..

પછી ભલે માંગે ઉધાર જિંદગી………

જો હજી ખૂટે તો દઈશ મારી બંદગી-જિંદગી

પણ કદી ના ન કહેતો તારી દુકાન બંધ કરી

સાચવજે તેને મારી જ તારી પોતાની ગણી

વરસવા દેજે એના મુખે હાસ્ય ની એ અવિરત છડી..

જે છે હાલ ની ઘડી..

આ અનુપમ ઘડી…


*****************************************


મિત્રો ,
દરેક કવિ કે લેખકે ગુજરાતની નારીને સમય સમયાંતરે જુદી જુદી રીતે ચીતરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે    ..ગયા વખતે આપણે સાસુ વહુની   વાતો કરી  તો આજે મેઘલતાબેન   પણ એમીની કવિતામાં પુત્રવધુની વાત લઈને આવ્યા છે કહેવતકથા – પુત્રના લક્ષણ પારણામાંથી ને વહુના લક્ષણ બારણામાંથી વાચી છે ,પરંતુ માસી તો કવિતા  રચીને લાવ્યા  છે.  પૃત્રવધુના અલગ રૂપ સરળ રોજની ભાષામાં મુકાયા છે   આમ જોવા જઈએ તો પુત્રવધુના જેટલા રૂપ આલેખ્યા છે તે સ્ત્રીના છે .. એકવાત ખુબજ સરસ કરીછે
…સંતૃપ્તે  કે સંતાપે;સાસુની  એ સંગાથી. . ..  પુત્રવધુઓ જાતજાની ભલે હોય પરંતુ ઘરના દરેક દુ:ખમાં વહુ પણ એટલો જ ભોગ આપે છે.અહી સાસુ કે વહુ  માત્ર સ્ત્રી છે. બન્ને આ વિરોધાભાસ વચ્ચે  જીવે છે છતાં લક્ષ એક છે  બન્ને પહેલા એક સ્ત્રી છે …. સ્ત્રીની એટલે  સંવેદના ,પ્રેમ, ભાવના ,કરુણા  ગમેતે સ્વરૂપે એ  તો લીલી છમ્મ જ રહે છે ..પછી તે વેલી કોઈ વાડ થોરની ……જ્યાં પણ ગઈ ત્યાં વળી પહોંચી…..

પુત્રવધૂઓ    જાતજાતની ;
રંગે   રૂપે      ભાતભાતની .


કોઈ અંબા કોઈ
માંત ભવાની;
કોઈ વેલી કોઈ વાડ થોરની


કોઈ પોચી કોઈ પકડે બોચી ;
કોઈ ચંદા કોઈ સુરજ જેવી ;


કોઈ નમણી કોઈ છેક છકેલી ;
કોઈ મીઠી કોઈ મદથી ભરેલી ;


ભગવાને અંધારે  વહેંચી ;
જેના ઘરમાં જેવી પહોંચી ;


જ્યાં પણ ગઈ ત્યાં વળી પહોંચી
નથી હવે કોઈ કાચી પોચી .


સંતૃપ્તે  કે સંતાપે;
સાસુની  એ સંગાથી.
પુત્રના લક્ષણ પારણામાંથી;
વહુના લક્ષણ બારણામાંથી.


Advertisements

2 Responses to મેઘલતાબહેન મહેતા

  1. Pravin Turakhia says:

    Hemlata Masi
    JSK. I have known you as mother of Madhavi and also know that you write poems but never got a chance to read them. I don’t know how, but some how I came across this blog and for the first time got a chance to read your poems. I was impressed. “Bhamarado” , I could take it all the way to the spiritual level. Others are very well expressed. I also some time write poems but mostly on Soul or religious theme. If you can find time, I would like you to go through my portfolio and guide/suggest/comment on those. So far I have not publicly posted on any blog or site.
    Thanks for sharing.
    Pranam, Namaskar
    Pravin Turakhia

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s