પી.કે.દાવડા

પી.કે.દાવડા

મિત્રો

આપણા  ગદ્ય  વિભાગની શુભ શરૂઆત આપણા  જાણીતા અને બ્લોગ જગત ના માનીતા એવા દાવડા સાહેબના આ સુંદર વિચારો  સાથે કરશું

શ્રી પી.કે.દાવડાનો ટૂંક પરિચય

શ્રી પી.કે.દાવડાનો જન્મ ૧૯૩૬માં મુંબઈમાં થયો હતો.એમનો ઉછેર ,અભ્યાસ અને વ્યવસાય બધું જ મુંબઈમાં .

૧૯૫૭ થી ૧૯૬૧ દરમ્યાન સિવિલ એન્જીનીયરીંગના અભ્યાસ માટે તેઓ વડોદરામાં રહ્યા હતા.

ભારતમાં ખુબ જ ઉજ્જવળ ગવર્નમેન્ટની ઊંચા હોદ્દાની જોબ કર્યા પછી એમના નિવૃત્તિ કાળમાં  Fremont ,California માં વર્ષોથી સ્થાયી થયેલ  એમના પુત્ર (M.S. in Computer Science) અને દીકરી ( Ph.D. in Pharmaceuticals) એ એમને અમેરિકા તેડાવતાં જાનુઆરી ૨૦૧૨થી તેઓ ગ્રીનકાર્ડ લઈને કાયમી નિવાસ માટે અમેરિકા આવી ગયા છે.હાલ તેઓ એમના દીકરા સાથે Fremont માં રહે છે .એ પહેલાં તેઓ ચારેક વખત અમેરિકાની મુલાકાત વિઝીટર વિઝા ઉપર લઇ ચુક્યા છે .

એક રીટાયર્ડ સીવીલ એન્જીનીયર હોવાં છતાં એમની ગુજરાતી ભાષા અને સાહિત્ય ઉપરની પકડ ગજબની છે, જે એમના લેખોમાંથી જણાઈ આવ્યા વગર રહેતી નથી.એમની ૭૬ વર્ષની ઉંમરે નિવૃત્તિની એક ફલદાયક પ્રવૃત્તિ તરીકે છેલ્લા ત્રણેક વર્ષથી હાથમાં કલમ (માઉસ) પકડીને એમનામાં સુસુપ્ત પડેલા સાહિત્ય રસને રીડ ગુજરાતી , અક્ષરનાદ ,હાસ્ય દરબાર જેવા બીજા ખુબ વંચાતા બ્લોગોમાં એમની સાહિત્ય કૃતિઓ મોકલીને પોષી રહ્યા છે..એમના લખાણ જ એમનો પરિચય છે સચોટ સરળ ભાષામાં લોકોને વાત કહે છે. અને વાચતા કદાચ અનુભવશો કે આવું જ અમને પણ થાય છે કે આ વાત જાણે મારી જ છે .રોજે રોજના અનુભવથી જે કંઈ શીખે  છે તે નિર્દોષ રીતે રજુ કરે છે  વધુ કઈ કહું તેના કરતા આપ જ વાંચી તમારો અભિપ્રાય લાખો તો દાવડા સાહેબ ને મજા આવશે.

શ્રી પી.કે. દાવડા-આપનો આભાર સાથે હાર્દિક સ્વાગત છે.તેઓ આવા વધુ સારા લેખો,કાવ્યો વિગેરે સાહિત્ય સામગ્રી મોકલતા આગળ પણ મોકલતા રહેશે એવી હું આશા રાખું છું.

અથડામણ -1

સંબંધોમા અથડામણ થવી સ્વભાવિક  છે.  દરેક વ્યક્તિને લાગે છે સામાવાળાની ભૂલ છે, અથડામણ માટે એ જ જવાબદાર છે. આપણે એ ભૂલી જઈએ છીએ કે  અથડામણ થવા માટે બે જણ જરૂરી હોય છે. અથડામણ દરમ્યાન આપણી શું ભુલ છે એ સમજી શકવું થોડું અઘરૂં છે. આપણી અંદરની  ક્રોધ, અદેખાઈ, તિરસ્કાર વગેરે લાગણીઓ  આપણને એ ભુલ સમજતા રોકે છે.

પહેલા તો એ સમજવાની જરૂર છે  કે આપણે અથડામણનો એક હિસ્સો છીએ. આપણે એનો વિરોધ કરીએ છીએ એટલે જ અથડામણ ઊભી  થઈ છે. જો એની વાતથી તમને કોઈ જાતનું નુકશાન ન થવાનું  હોય, તો એની વાત તોડી પાડવા તમને કોઈ જ ફરજ પાડતું  નથી. તમે એ તમારી મરજીથી કરો છો. તમે  વિરોધ કરો એ ઈરાદાથી કદાચ સામાવાળાએ એ વાત કરી પણ ન હોય. હા  કદાચ એની વાત ભૂલ ભરેલી હોય, તો એકવાર તમે એનું ધ્યાન દોરી  શકો, પણ એ ન માને તો એને વટનો સવાલ બનાવવાનું જરૂરી  નથી. એ તમારી વાત ન માને તો તમને ગુસ્સો આવે કે તિરસ્કાર આવે  એવી લાગણી એણે તમારામા નાખી નથી, એ તો તમારામા પહેલેથી  છે, એટલે બહાર આવે છે. અથડામણની શરૂઆત તમે  સામાવાળા પાસેથી શું આશા રાખો છો એના ઉપર અવલંબે  છે. તમારા મનમાં એ વ્યક્તિ માટે અભાવ હોય તો એની સાચી વાત પણ તમને સારી નહિં  લાગે. એની વાતનો તમારો પ્રતિભાવ પણ નકારાત્મક હશે.  તે સમયનું તમારૂં વર્તન પણ સારૂં નહિં હોય. આમ  કરવું જરૂરી નથી, તે ક્ષણે જો એણે સારી વાત કરી હોય તો તેના  વખાણ કરવામાં કંઈપણ ખોટું નથી. આમ કરવાથી મોટાભાગની અથડામણો  ટાળી શકાય છે.

જ્યારે અથણામણ થાય છે ત્યારે  તમને પણ માનસિક પીડા થાય છે, ક્યારેક એ માનસિક અને શારિરીક રોગમાં પણ  પરિણમે. આના વધુ નહિં તો અર્ધા જવાબદાર તમે પોતે છો.  તમે ભાગ ન લો તો અથડામણ થવી શક્ય જ નથી. તમે  ધારો તો થયેલી અથણામણનો પણ અંત લાવી શકો છો. પહેલા તમે મનથી  નક્કી કરો કે તમને અથડામણ ખતમ કરવી છે કે નહિં.

વિચારોનું સંકલન-પી.કે.દાવડા

Mr. P.K.DAVDA

 
પ્રેમની વ્યાખ્યા – લેખક શ્રી પી.કે. દાવડા -2
 
પ્રેમ વિષે ઘણું બધું બોલાયું છે અને લખાયું છે, પણ હજી સુધી કોઈ પ્રેમની સંતોષકારક વ્યાખ્યા આપી શક્યું નથી. પ્રેમની સંતોષકારક વ્યાખ્યા શોધવા મેં અહીં પ્રયત્ન કર્યો છે અને પ્રત્યેક વ્યાખ્યા માટેના કારણો પણ આપ્યા છે.
“પ્રેમ એક પ્રકારનું “એનેસ્થેસિયા” છે.” આ વાત ઘણે અંશે સાચી છે. ઓપેરેશન વખતે એનેસ્થેસિયા આપી ડોકટર ગમે તેવી વાઢ-કાપ કરે છે તો પણ આપણને કંઈ ખબર પડતી નથી. આજકાલ પ્રેમમા પડેલા લોકોની હાલત પણ લગભગ આવી જ છે.
“પ્રેમ પારા જેવો છે.” હાથમા રહે પણ મુઠ્ઠીમા ન રહે, સરકી જાય.
     
“પ્રેમ યુધ્ધ જેવો છે.”  શરૂ થઈ જાય છે, રોકવું મુશ્કેલ છે. આ વાત એટલે  પણ સાચી છે કે જેમ યુધ્ધ પુરું થયા બાદ ચારે કોર બરબાદી જોવા મળે છે તેમ પ્રેમ ખતમ થયા પછી લગભગ આવું જ દેખાય છે.
“પ્રેમ દુનિયાને ફેરવતું નથી, દુનિયામાં ફેરવે છે.” આ વિષયમાં મારે કંઈ કહેવાની જરૂરત છે?
“પ્રેમ એક કલ્પના છે.” લગ્ન એક હકીકત છે.
“નશીબદાર લોકોનો પ્રેમ સિતાર જેવો છે.” વચ્ચે વચ્ચે સંગીત બંધ થઈ જાય પણ એના તાર સાબૂત હોય છે.
આમ ઘણા ફાંફા માર્યા છતાં પ્રેમની કોઈ બંધ બેસતી વ્યાખ્યા સાહિત્યમા તો મળી નહિં. એંજીનીઅર હોવાથી ગણિતની મદદ લેવાની કોશીશ કરી. વિચાર કર્યો  Squareroot of love શું હશે? ખૂબ ગણત્રી કર્યાં પછી જવાબ આવ્યો, “Attraction”. મને તો ગણિત પર વિશ્વાસ છે,
પણ લોકો માનશે કે નહિં એવી શંકા હોવાથી સાહિત્યમાં જ શોધ ચાલુ રાખી.
આખરે સંત કબીરદાસે જવાબ આપ્યોઃ
પોથી પઢી પઢી જગ મુઆ, પંડિત ભયા ન કોય,
ઢાઈ અક્ષર પ્રેમકા ,પઢે સો પંડિત હોય.
પ્રેમ ન બાડી ઉપજે , પ્રેમ ન હાટ બિકાય ,
રાજા-પરજા  જેહી રુચે, સીસ દેઈ લે જાય.  
પ્રેમ છિપાયા ના છીપે, જો ઘટ પ્રગટ હી હોય ,
જોકિ મુખ બોલે નહિ, નયન દેત હૈ રોય . 
     -પી.કે.દાવડા, ફ્રિમોન્ટ, કેલીફોર્નીયા .

પરિવર્તન-3

પરિવર્તન

મને યાદ છે કે જ્યારે હું નાનો હતો ત્યારે મારા ઘરથી શાળા સુધીના રસ્તામા ચાટની રેંકડી,

જલેબીની દુકાન,બરફનાગોલાવાળો,

બધું જ ખુલ્લું હતું. હવે ત્યાં મોબાઈલની દુકાન, વિડિયો પાર્લર, બેંક અને એ.ટી.એમ. બુથ છે,

બધું બંધ બારણે છે.કેવું સુનુ સુનુ લાગે છે?….

જ્યારે હું નાનો હતો ત્યારે સાંજ બહુ લાંબી હતી. કલાકો સુધી રમતો, થાકી ને લોથપોથ થઈ ઘરે જતો.

હવે સાંજ હોતી જ નથી.કોમ્પ્યુટર અને ટી.વી. સાથે દિવસ ઢળે છે અને રાત થઈ જાય છે.

કદાચ સમય સંકોચાઈ રહ્યો છે…..

જ્યારે હું નાનો હતો ત્યારે દોસ્તી બહુ ગહેરી હતી, સાથે મળીને ગપ્પા મારતા,

એક બીજાને ઘરે નાસ્તા કરતા, એક બીજાનુંસુખ-દુખ વાંટતા.

આજે સામા મળિએ તો ચાલવાનું રોક્યા વગર “હાય!” કહીએ છીએ,

sms મોકલીએ છીએ અને તહેવારોમાશુભેચ્છાના ફોન કરીએ છીએ.

પડોસીને પણ માત્ર લીફ્ટમાં જ મળીએ છીએ.

આજે પણ મારા ઘણા મિત્રો છે,

કેટલાક ભારતમા તો કેટલાક અમેરિકામા છે તો કેટલાક યુરોપમા છે.

રોજ ઈ-મેલથી મળીએછીએ. સારી સારી વાતો કરીએ છીએ.

એકબીજા પર સારી છાપ પાડવાનો સતત પ્રયત્ન કરીએ છીએ.

ક્યારેય ઝગડતા નથી.  ખબર નથી કે ઝગડા વગરની દોસ્તીને દોસ્તી કહેવાય કે નહિં?

લોકો કહે છે દુનિયા નાની થઈ ગઈ છે.

આજે યુરોપ અમેરિકાના મિત્રો સાથે સહેલાઈથી અને સસ્તામા વાત થઈ શકે છે.

યુરોપ  અમેરિકા સહેલાઈથી જઈ શકાય છે.

ખબર નથી દુનિયા નાની થઈ છે કે મન નાના થયા છે.

પરિવર્તનનું પરિણામ શું આવ્યું? હાઈ બ્લડ પ્રેસર, ડાયાબિટીસ અને ડીપ્રેશન

પી.કે.દાવડા

જિંદગી સતત બદલાતી રહે છે
 

“પરિવર્તન સંસારનો નિયમ છે”અને એક કડવી વાસ્તવિકતા પણ … એ આપણે બધા જાણીએ છીએ તે છતાં પરિવર્તનો જ્યારે આવે છે ત્યારે તેના તરફનો હરકોઇનો પ્રતિભાવ અલગ અલગ હોય છે, અને એમ થવા કે એમ કરવા પાછળનાં દરેકનાં પોતાનાં આગવાં કારણો હોય છે,પરિવર્તન નો સ્વીકાર સરળતા જરૂર લાવે છે પરંતુ સહજતા ન હોવાથી પરિણામ દેખાય છે ત્યારે એ માત્ર પરિવર્તન સ્વીકારનો પ્રયત્ન જ છે.હું નાનો હતો। ..ત્યારે આમ અને હવે તો આમ ..શું કહે છે પરિવર્તને સ્વીકારવાનો પ્રયત્ન ,સ્વીકાર નથી માટે સહજતા નથી…..

.પરિવર્તનના સ્વીકારથી જીવન સરળ બને છે એમ માનતા અને મનાવતા આપણે સૌ સામાજિક પરિવર્તનોને જ્યારે ન સ્વીકારી શકીએ ત્યારે તેનાથી અલિપ્ત થવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ… દરેક વ્યક્તિ અલગ હોય છે ઘણા પરિવર્તનને સૂંઘી લે છે તો ,ઘણાતત્કાળ પગલાં લે છે .તો કોઈ તો પરિવર્તન સ્વીકારવા તૈયાર જ નથી જે સદાય વિરોધ પક્ષમાં છે એને એમને પરિવર્તન થી નુકશાન જ થશે એવો ડર છે અને નુકશાન જ દેખાય છે

.જિંદગી સતત બદલાતી રહે છે …
કેટલીક વાર એ આપણા પોતાના ઈચ્છિત પરિવર્તન હોય છે ક્યારેક અનિચ્છીત હોય છે

…ક્યારેક એ અચાનક થાય છે અને ક્યારેક ખુબ જ મોડા।…પરિબળો ઘણા છે અને એ પરિવર્તનને સ્વીકારતી વખતે આપણે કેવા મૂડમાં હોઈએ છીએ એનો સ્વીકાર એના પર અવલંબિત હોય છે… 

તેમ છતાં ઘણીવાર જેઓ પરિવર્તન સાથે બદલાઇ જવાનું અને તે મુજબ જાતને ઢાળી શકતા હોય તેમના કરતા એવું નહિ કરી શકનારાઓ કરતાંવધુ સારી સ્થિતિમાં જોવા મળતા હોય। પસંદગી તો આપની જ છે,ઘણા ને પરિવર્તનો પ્રવાહ ડરાવતો નથી ત્યારે પ્રવાહ એને અનુકુળ વહે છે। ..જે મોટા મોટા પરીવર્ત ખુદ લાવે છે  …ચાલો ત્યારે આખી  વાતને  યશવંત ઠક્કરની   બે પંક્તિમાં માણીએઅહીં…

વાંકીચૂકી પગદંડી ને ત્યાં

 નેશનલ હાઇવે નંબર આઠ 

બનેના પોતપોતાના  નોખા નોખા  ઠાઠ 

સંકલન -Pragnaji

********************************************

મુંબઈની ખાઉ ગલ્લી.4

મુંબઈ શહેર ક્યારે પણ ઊંઘતું નથી. ચોવીસે કલાક જાગતા આ શહેરમાં દરેક વ્યક્તિ કાયમ ઉતાવળમાં હોય છે. અહીં તમને કોઈપણ માણસ ધીમે ચાલતો દેખાય તો કાં તો એ માંદો છે કે અશક્ત છે અથવા મુંબઈમાં નવો આવ્યો છે. અહીં જમીને, તરત દોડીજઈને ટ્રેન પકડી, ટ્રેનમાં ઓડકાર ખાતો માણસ જોવા મળે તો એ આશ્ચર્યની વાત ન ગણાય.

મુંબઈ શહેરની બીજી એક જાણવા જેવી વાત છે મુંબઈની ખાઉ ગલ્લીઓ. મુંબઈમાં કોઈપણ ભુખ્યા માણસને ચોવીસે કલાક, ગરમા ગરમ ખાવાનું મળી રહે છે. Shops and Establishments Act હેઠળ હોટેલો અને દુકાનો રાત્રે નવ-દસ વાગે બંધ થઈ જાય છે; બરોબર આ જ સમયે મુંબઈની ખાઉ ગલ્લીઓ પૂરબહારમાં અસ્તિત્વમાં આવે છે. દરેક લતામાં એક ખાઉ ગલ્લી જરૂર હોવાની. અહીં પેટ્રોમેક્ષ કે બેટરીથી ચાલતી ઝગમગાટ કરતી બત્તીઓ સાથે હારબંધ રેંકડીઓમાં પીત્ઝા, સેંડવીચ,પાણીપુરી, ચાટ, પાઉં-ભાજી, કુલ્ફી, આઇસક્રીમ અને ઠંડાપીણા, બધું જ મળે છે. ઠેક ઠેકાણે પાર્ક કરેલી મોટર બાઈક અને યુવક યુવતીઓની ભીડ જોઈ કોઈ પણ નવો આંગતુક તો આશ્ચર્યમાં પડી જાય. રાત્રે એક દોઢ વાગ્યા સુધી ધમધોકાર ધંધો કરતી આ રેંકડીઓવાળાની આવક આપણે માની ન શકીએ એટલી મોટી હોય છે.

રસ્તા પરના સ્ટોલની આસપાસની ગંદકીને કારણે ઘણા તેનો સ્વાદ માણવાથી દૂર રહે છે, પણ હવે એ ભૂતકાળ બની જશે, કારણ કે મુંબઈની ખાઉ ગલ્લીઓનું હવે ‘હાઈજીનિક મેકઓવર’ થવાનું છે. આ મેકઓવરનું કામ રાજ્યના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગને સોંપવામાં આવ્યું છે જે સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય વિષે પ્રશિક્ષણ ખાઉ ગલ્લીના વેંચાણકારોને આપશે..આ રીતે મુંબઈ ખાઉ ગલ્લીનું ‘કૅપિટલ’ બની જશે…..આ મુંબઈ છે.

.-પી.કે.દાવડા

*********************************************

મુંબઈમાં કમાણી-5

મુંબઈ એક એવું શહેર છે કે જ્યાં કોઈપણ વ્યક્તિ માત્ર હાથ પગ અને હામ લઈને આવે તો તે જોતજોતાંમાં ધનવાન થઈ જાય છે. શોધવા જશો તો સેંકડો નહિં બલકે હજારો દાખલા જોવા મળસે. આવા મારી જાણમાં આવેલા બે દાખલા આપું છું.

પ્રભાશંકર નામનો એક મારવાડી યુવક માત્ર ૨૦૦ રૂપિયાની મૂડી લઈ મુંબઈ આવ્યો. મુંબઈમાં એને એના એક દૂરના સગા પાસેથી માત્ર એની રૂમની બહારની લોબીમાં સૂવાની સગવડ મળેલી. આવીને એણે યોજના મુજબ એક સસ્તાવાળું કેરોસીન સ્ટવ, એક બે એલ્યુમિણિઅમના તપેલાં, એક ગરણું, છ કાચના નાના ગ્લાસ વગેરે ખરીદી, એક ફૂટ્પાથ ઉપર ચા બનાવવાનું શરૂ કર્યું. માત્ર ચાર આનામાં સારી ક્વોલીટીની ચા વેંચતો હોવાથી ત્રણ ચાર દિવસમાં જ એની ઘરાકી જામી ગઈ. રોજના દશેક રૂપિયા નફો થતો, એમાંથી ત્રણ ચાર રૂપિયા ખાવા પીવામાં ખર્ચાઈ જતા. આમ મહિને બસો રૂપિયાની બચત થઈ. ૮૦ રૂપિયામાં એક બાંકડો ખરીદી એણે ચા નો  સ્ટોલ બનાવ્યો અને “પ્રભાશંકર ટી સ્ટોલ” નું નાનકડું પાટિયું લગાડ્યું. સવારના પાંચ વાગ્યાથી રાત્રે દસ વાગ્યા સુધી ટી સ્ટોલ ખુલ્લું રહેતું. ઘરાકી વધતાં, મહિને ૯૦ રૂપિયા પગારમાં એક પંદર વર્ષના છોકરાને નોકરીમાં રાખી લીધો.

વાજબી કીમત અને ચાની ક્વોલિટીને લીધે પુષ્કળ ઘરાકી જામી ગઈ. એણે એ જ લતામાં એક દુકાન ભાડેથી લીધી, ચા સાથે બિસ્કીટ, ખારી બિસ્કીટ વગેરે પણ રાખવાનું શરૂ કર્યું. ચાર પાંચ વર્ષમાં એટલી બચત થઈ કે એણે એ ભાડાની દુકાન એના માલિક પાસેથી ખરીદી લીધી. મહેનત અને ખંત રંગ લાવ્યા. આજે એની ૧૪ હોટેલો છે અને પોતાની માલિકીના ફ્લેટમાં રહે છે.

હવે બીજી આવી જ એક વાત. રણછોડ ઝવેરભાઈ નામનો એક દરજી ગામમાંથી પોતાનું સિલાઈ મશીન અને પોતાની બચતના ૫૦૦ રૂપિયા લઈ મુંબઈ આવ્યો. એક ઝુપડું ભાડે રાખી, થોડું સફેદ કપડું ખરીદી એણે રાત્રે લેંગા-ઝબ્બા સિવવાનું શરૂ કર્યું. દિવસે ઘાટકોપરની એક ગલીને નાકે ઝાડ નીચે બેસી એણે લેંઘા-ઝબ્બા વેંચવાનું શરૂ કર્યું. ઓવર હેડ ન હોવાથી અને ઓછો નફ્ફો રાખવાથી, સારી ક્વોલિટીના લેંઘા-ઝબ્બા સસ્તી કીમતે વેંચતો હોવાથી એની ઘરાકી જામી ગઈ. થોડા સમય બાદ એણે ગુજરાતી છાપાંમાં જાહેર ખબર આપવાનું શરૂ કર્યું.

“સસ્તા ભાવે, સારી ક્વોલિટીના લેંગા-ઝબ્બા,

 રણછોડભાઈ ઝવેરભાઇ,

ઝાડની નીચે, કામા ગલીના નાકે,

ઘાટકોપર (વેસ્ટ), મુંબઈ-૪૦૦૦૮૬”

જોત જોતાંમાં સારી ઘરાકી જામી ગઈ. ભાડાની જગ્યા રાખી, કારીગરો રોકી, એણે તો લેંગા-ઝ્બ્બાની ફેકટરી જ ખોલી નાખી. જ્યાં ઝાડની નીચે બેસી ને લેંગા-ઝબ્બા વેંચતો, ત્યાં જ એક મોટી દુકાન ખરીદી લીધી. થોડા સમય બાદ અંધેરીમાં બીજી દુકાન શરૂ કરી. બસ પછી તો વાત એક્ષપોર્ટ સુધી પહોંચી ગઈ.

આમ મુંબઈમાં માણસો ભૂખ્યા આવે છે પણ ભૂખ્યા રહેતા નથી. જરૂર છે માત્ર હૈયે હામ રાખી હાથ પગ હલાવવાની.

-પી. કે. દાવડા

**************************************

Oct1   વતન-6

મિત્રો 

દાવડા સાહેબ આપણને વિચાર કરવા વતનની વાત લઈને આવ્યા છે શું આપણે કર્મભૂમિ ને અપનાવી છે? કે વતનના ગાણા ગાઈ દુખી થાવ છો અને બીજાને કરો છો ?…..વતન એટલે શું ,જન્મીને જયાં  સ્થાઈ થયા તે ?… દરેક માનવી સંજોગોનું સર્જન છે ,જે સંજોગોમાં જયાં  આપણે રહ્યા અને પેઢી દરપેઢી વસ્યા એ વતન ?… કે જ્યાં તન છે મન છે એજ મારું વતન ?…. વિસ્તારથી વિચારીએ તો પૃથ્વી પર રહું છું માટે એજ મારું વતન…….. હું કોણ છું? ,ક્યાંનો છુ ?એ નકામા પ્રશ્નો છે, અથવા વાતચીત શરુ  કરવાના એક માત્ર દોર છે….  કે આપ મૂળ કયાંના ?… મૂળ ગામ કહ્યું ?…આપનું વતન કયું ?… ત્રીજી દ્રષ્ટિ થી વિચારીએ તો પારકી પંચાત ની શુભ શરૂઆત ….એના કરતા આવી વ્યાખ્યાને છોડી દઈએ તો કેમ ?… અગત્યનું કોને કહેવાય જે અનિવાર્ય હોય તેને  ….તો   મિત્રો  દાવડા સાહેબે ચોખ્ખી સ્પષ્ટ  ભાષમાં સરસ વાત કરી છે તે માણીએ અને વિચારીએ …..………કહ્યું, શાણા  થઈ, છોડો  વતનની  ખોખલી વાતું,

                                                                    જયાં સુખ છે, સગવડ છે, વતન તો એજ છે સાચું.

વતન-6

વતનના  ગીત  ગાઈ  ગાઈને અમે મોટા થયા,

મોટા થઈ, સ્વદેશના ગુણગાનના ગીતો લખ્યા,

લેખો લખ્યા, ભાષણ કર્યા, તાળી પડી, ચંદ્રક મળ્યા.

વર્ષો પછી, અભ્યાસ  કરવા બાળકો અમેરિકા  ગયા;

કાર,   ડોલર,  બંગલાના  મોહમાં  અટવાઈ  પડ્યા,

હાલ  જોવા બાળકોના, અમે  પણ અમેરિકા ગયા,

મોહી પડ્યા ચકાચોંધથી, અમેરિકામાં સ્થાયી થયા.

વતન કેવું?  વાત કેવી?  અતીતને  ભૂલી   ગયા,

કહ્યું, શાણા  થઈ, છોડો  વતનની  ખોખલી વાતું,

જયાં સુખ છે, સગવડ છે, વતન તો એજ છે સાચું.

-પી.કે..દાવડા

********************************************************************************************************************************8

સંબંધોના છપ્પા-7

 મિત્રો

દાવડા સાહેબ સંબધ ની વાત લઈને આવ્યા છે.તો ખાસ જાણવાનું કે સાચવવા પડે તે સંબંધ નહિ.સચવાય તે સંબંધ નહિ.સંબંધ નવા નામ નવા સ્વરૂપ જરૂર આવે પરંતુ તે સો ટચના સોનાં જેવા જ હોય છે.એકદમ કુદરતી અને સહજ નામ અને ઓળખ વગરના… ..કયારેક સંજોગો વિચારો, સમય અને આપણા જીવનમાં જેમ પરિવર્તન આવે તેમ સંબંધ પર અસર જરૂર થાય છે અને મેળવવાની ખેચ તાણમાં કયારેક તૂટે છે કારણ પામવાનું ભૂલી મેળવવામાં પડીએ છીએ.સંબંધોમાં અળગા થવું સહેલું નથી, આપણી અપેક્ષા જ આપણને દુઃખી કરે છે અને અપેક્ષા વિનાના સંબંધો કયારેય તૂટતા નથી. 

સંબંધોના છપ્પા

“દાવડા”સામાજમાં ફેરફારો થયા, સંબંધ થૈ ગ્યા તદ્દ્ન નવા,

સ્ટેપ થઈ ગયા મા ને બાપ, અર્ધા ભાઈ બહેન આપો આપ,

રોજે  રોજ  સંબંધ  બદલાય, મૂળ  સંબંધમાં  લાગી  લાય.

કાકા  મામા અંકલ  થયા, મામી  માસી  આંટીમાં   ગયા,

કઝીન થઈ ગયા સૌ પિતરાઈ, ભલે રહી હોય કોઈ સગાઈ,

દાવડા  સંબંધોની  ચોખવટ, લાગે સૌને  ફાલતુ   ઝંઝટ .

દાવડા સંબંધનું બદલ્યું માપ, સંબંધ થાતાં આપો આપ,

અર્ધા  ભાઈ ને  અર્ધી બહેન, હવે  નથી એ મારો વહેમ,

બબ્બે મા ને બબ્બે બાપ, સ્ટેપ કહી દયો, થઈ ગઈ વાત.

સંબંધની  વ્યાખ્યા  બદલાઈ, નથી  જરૂરી કોઈ સગાઈ,

સંબંધો  સગવડિયા  થયા, નફા  તોટાના  હિસાબે રહ્યા,

સંબંધોની ન રહી કોઈ જાત, નાત  જાતને  દીધી  માત.

ક્યાં ગઈ સાત જનમની વાત? સંબંધ બદલે રાતો રાત,

દાવડા સરકારી કાયદો ફરે, પાંચ  વર્ષનો  કરાર જે  કરે,

ઇન્કમ ટેક્ષમા  છૂટ અપાય, જેથી  થોડા સંબંધ સચવાય.

-પી. કે. દાવડા

********************************************************************************************************************************8888

ગુજરાતી કવિતામાં જીવનના પાઠો-8

– શ્રી પી. કે. દાવડા

 આજે એક બહુ મજાની વાત શ્રી દાવડાજી લાવ્યા છે. જીવનમાં કાવ્ય, સુભાષિતો, જોડકણાં વગેરેનું શું મહત્ત્વ છે તેની વાત સમજાવવા તેઓએ પોતાની સ્મૃતિને ઢંઢોળીને કેટલીક ભુલાઈ ગયેલી કિંમતી પંક્તિઓ આપણી સમક્ષ મૂકી છે.

આપણાં સૌનું શિક્ષણ અને સંસ્કારસિંચનનું કાર્ય પ્રસંગને અનુરૂપ બોલાતી રહેતી કેટલીય કાવ્યપંક્તિઓ દ્વારા નાનપણથી જ થતું રહે છે. આની શરૂઆત બાળક ચાલતાં શીખે ત્યારથી જ થઈ જતી હોય છે :

“પા પા પગલી, નાના ડગલી…”

કદી વિચાર્યું છે કે આમા ‘નાના ડગલી’ શા માટે છે?

બાળકના જન્મ પછી સ્ત્રીઓ સ્વાસ્થ્યલાભ માટે પિયરમાં લાંબા સમય સુધી રહેતી. બાળક ચાલવાનું નાનાના ઘરમાં, નાનાની ડગલી પકડીને શીખતો. એટલા માટે નાના ડગલી !!

આજે બાળકની ખૂબ ભણેલી મમ્મી શીખવે છે :

“One foot up and one foot down, and that is the way to London Town”

જે બાળક ચાલવાની શરૂઆત જ લંડન જવાના રસ્તેથી કરે છે, તે મોટો થઈ કાયમ માટે ઈંગ્લેંડ અમેરિકામાં વસવાટ કરે તેમા શી નવાઈ ?

બીજો એક દાખલો આપું. અમને શીખવતા :

“મેં એક બિલાડી પાળી છે, તે રંગે બહુ રૂપાળી છે”

આજે શીખવે છે,

“Pussy cat Pussy cat, where have you been? I have been to London, to look at the queen.”

જેની બિલાડી પણ લંડન જાય, તે પોતે ઈન્ડિયામા કેમ રહે?

બિલાડીની વાત ચાલે જ છે તો બીજી એક વાત કરી લઉં. અમને બાળપોથીમાં જ Genetics અને Zoology શીખવા મળ્યું હતું.

“મેં એક બિલાડી પાળી છે…” કવિતામાં છેલ્લે આવે છેઃ “એના ડિલ પર દાગ છે, એ મારા ઘરનો વાઘ છે.” આમા કહ્યું છે કે બિલાડી અને વાઘ genetically સરખા છે.

આનો બીજો પુરાવો; ” બિલ્લી વાઘ તણી માસી, જોઈને ઉંદર જાય નાસી.” બિલ્લી અને વાઘ બન્ને જેનેટિકલી એક જ હોય તો જ માસી–ભાણેજ થાય !!

અંગ્રેજીમા વાઘ, દીપડા, ચિત્તા વગેરેને Big Cats જ કહે છે ને?

“તું અહીંયાં રમવા આવ મઝાની ખિસકોલી…”માં છેલ્લે આવે છે; ” તારી જગમા સુંદર જાત મઝાની ખિસકોલી, તું ઉંદરભાઈની નાત મઝાની ખિસકોલી”

અહીં પણ ઉંદર અને ખિસકોલી જેનેટિકલી એક છે એમ કહ્યું છે. આજે Genetics બાળપોથીમાં નહિ પણ Ph.D.માં  શીખવા મળે છે !! આપણે જેનેટિક્સની વાત કરી. હવે ઝુલોજીની વાત કરીએ :

“કાળી ધોળી રાતી ગાય, પીને પાણી ચરવા જાય, ચાર પગો ને આંચળ ચાર, વાછરડાં પર હેત અપાર” છે ને ઝુલોજી?

પ્રયત્ન તો ભાષા શિખવાડવાનો છે પણ સાથે સાથે પશુપરિચય પણ થાય છે. તમે જોયું હશે કે આપણે અત્યાર સુધીમાં બિલાડી, ખિસકોલી અને ગાયની વાત પણ કરી લીધી.

માત્ર પશુપરિચય નહિ. બાળકના શરીરનાં અંગોનો પણ પરિચય કરાવતાં. દા.ત.

  “નાના મારા હાથ, એ તાળી પાડે સાથ, એ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે?

  પગ મારા નાના, એ ચાલે છાના માના,  એ તો કેવી અજબ જેવી વાત છે?”

ગુજરાતી ભાષા શિખવાડવાની સાથે સાથે સંસ્કાર અને જીવનની પ્રવ્રુત્તિઓ વિશે ઘણું બધું શીખવી દેવામા આવતું.

“રાતે વહેલા જે સૂવે, વહેલા ઊઠે વીર, બળ બુદ્ધિ વિદ્યા વધે, સુખમા રહે શરીર.”

અને

“પરોઢિયે નિત ઊઠીને, લેવું હરિનું નામ, દાતણ કરી નાહ્યાં પછી કરવાં કામ તમામ.”

સાસરે જતી દીકરીને મા કહેતી, “દીકરી, સાસરિયામાં તું વહેલી ઊઠજે જેથી કુટુંબના બીજા બધાને સવારની દિનચર્યામા મદદરૂપ થઈ શકે.” આજે કેટલી માતાઓ આવી સલાહ આપતી હશે?

અને સંસ્કારની વાત કરું તો; ” કહ્યું કરો માબાપનું, દયો મોટાને માન,  ગુરુને બાપ સમા ગણો, મળશે સારું જ્ઞાન”

મોટાને માન આપવાની વાત આવી તો મને યાદ આવે છે કે પહેલાંના જમાનામાં પતિ અને પત્ની બન્ને એકબીજાને તમે કહેતાં. બાળકો પણ માતાપિતા બન્નેને તમે કહેતાં. જમાનો આગળ વધ્યો. પતિએ પત્નીને તું કહેવાનુ શરૂ કર્યું. બાળકોએ પણ મમ્મીને તું કહેવાનુ શરૂ કર્યું. હાલમાં પત્નીએ પણ પતિને તું કહેવાનું શરૂ કર્યું છે, બાળકોએ પણ પિતાને તું કહેવાનું શરૂ કર્યું છે. મેં આવાં ઘણાં કુટુબ જોયાં છે, હવે મને નવું નથી લાગતું.

ગુજરાતી ભાષાના શિક્ષણમાં જ ધર્મ વિશેનું શિક્ષણ અપાઈ જતું :

“ઓ ઈશ્વર ભજીએ તને, મોટું છે તુજ નામ, ગુણ તારા નિત ગાઈએ, થાય અમારાં કામ;

 હેત લાવી હસાવ તું, સદા રાખ દિલ સાફ, ભૂલ કદી કરીએ અમે, તો પ્રભુ કરજે માફ.”

અને

“વિભુ સૌમાં વસેલો છે, દયાળુ દેવ મોટો છે, કીધાં તેં સાધનો સારાં, સહુને સુખ દેનારાં;

 જીવોને તું જીવાડે છે, અમોને તું રમાડે છે, મતિ સારી સદા દે તું, અતિ આભાર માનું હું.”

ઋતુઓનું જ્ઞાન પણ નાનપણમાં જ મળી જતું. કઈ ઋતુમાં શું શું થાય, શું શું કરાય, શું શું ખવાય વગેરે કવિતાના માધ્યમથી શીખવી દેવાતું :

“આવરે વરસાદ, ઘેવરિયો પરસાદ, ઊની ઊની રોટલી ને કારેલાનું શાક.”

અથવા

“શિયાળે શીતળ વા વાય, પાન ખરે ઘઉં પેદા થાય,

 પાકે ગોળ કપાસ કઠોળ, તેલ ધરે ચાવે તંબોળ;

 ધરે શરીરે ડગલી શાલ, ફાટે ગરીબ તણા પગ ગાલ,

 ઘટે દિવસ ઘણી મોટી રાત, તનમાં જોર મળે ભલી ભાત.”

અને

“શરદ શી સુહે, વાદળાં ગયાં, જળ નદી તણાં નીતરાં થયાં,

 ગગનથી સુધા ચંદ્રની જરી, રસભરી રમે રાસ ગુર્જરી.”

અને

“રૂડો જુઓ આ ઋતુરાજ આવ્યો, મુકામ તેણે વનમાં જમાવ્યો,

 તરુવરોએ શણગાર કીધો, જાણે વસંતે શિરપાવ દીધો.”

ઋતુઓની વાત આપણે કરી લીધી. થોડા મોટા થયા એટલે, બોધ અને અક્કલની વાતોઆવી :

“ઊંટ કહે આ સમામાં વાંકાં અંગવાળા ભૂંડાં

 ભૂતળમાં પશુઓ ને પક્ષીઓ અપાર છે;

 બગલાની ડોક વાંકી, પોપટની ચાંચ વાંકી

 કૂતરાની પૂંછડીનો વાંકો વિસ્તાર છે;”

અને

“એક શરણાઈવાળો સાત વર્ષ સુધી શીખી

 રાગ રાગણી વગાડવામા વખણાણો છે;

 એકને જ જાચું એવી ટેક છેક રાખી

 એક શેઠને રિઝાવી મોજ લેવાને મંડાણો છે;

અને

 પોલું છે તે બોલ્યું તેમાં કરી તેં શી કારીગરી?

 સાંબેલું વગાડે તો હું જાણું કે તું શાણો છે!!”

સલાહ પણ કેવી અપાતી?

“રાત પડી ઘર જાને બાળક, વઢશે બાપુ તારા,

 રમવા ટાણું નથી હવે આ ઊગે જો ને તારા;

 માળામાં પંખી જંપ્યાં છે, સૂની સીમ જણાયે,

 રસ્તા સૂના પડ્યા બધાયે વગડો ખાવા ધાયે.”

હજી થોડા વધારે મોટા થયા, ત્યારે શીખવ્યું :

“ગુજારે જે શિરે તારે જગતનો નાથ તે સહેજે, ગણ્યું જે પ્યારું પ્યારાએ અતિ પ્યારું ગણી લેજે.”

અને

“અરે પ્રારબ્ધ તો ઘેલું રહે છે દૂર માગે તો; ન માગે દોડતું આવે, ન વિશ્વાસે કદી રહેજે.”

અને

“મને એ જ સમજાતું નથી કે આવું શાને થાય છે, ફૂલડાં ડૂબી જતાં ને પથ્થરો તરી જાય છે.”

અને આજે જે હકીકત છે તે ત્યારે સમજાવાઈ ગએલું :

“કામધેનુને મળે ના એક રૂડું તણખલું, ને લીલાંછમ ખેતરોને આખલા ચરી જાય છે.”

શિક્ષણમાં સંબંધોને ખાસ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું હતું :

ભાઈ બહેન :

“કાલે રજા છે, ગઈ છું હું થાકી, વાંચીશ વ્હેલાં સૌ પાઠ બાકી,

 તારી હથેળી અહીં લાવ સાચું હું ભાઈ આજે તુજ ભાગ્ય વાંચું.”

માતા માટે :

“મીઠાં મધુ ને મીઠા મેહુલા રે લોલ,

 એથી મીઠી તો મોરી માત રે,

 જનનીની જોડ જગે નહિ જડે રે લોલ.”

પિતા માટે :

“છડો હું હતો છોકરો છેક છોટો, પિતા પાળીપોષી મને કીધો મોટો,

 રૂડી રીતથી રાખતા રાજી રાજી, ભલા કેમ આભાર ભૂલું પિતાજી.”

અને

“ભૂલો ભલે બીજું બધું, માબાપ ને ભૂલશો નહિ,

 અગણિત છે ઉપકાર એના, વાત વીસરશો નહિ.

“લાખો કમાતા હો ભલે, માબાપ જેથી ના ઠર્યાં,

 એ લાખ નહિ પણ રાખ છે એ માનવું ભૂલશો નહિ.”

આવા શિક્ષણે ત્યારે સંબંધોને ટકાવી રાખ્યા હતા.

લખવા બેસું તો ઘણું લાંબુ ચાલશે એટલે સમાપ્ત કરું છું.

આજનુ શિક્ષણ પણ સારું છે, પણ આજે સંસ્કારની જગા knowledge અને rules વગેરેને આપવામા આવી છે. લાંબી વાત ને ટૂંકી કરવા અને આજનુ ચિત્ર પ્રસ્તુત કરવા નીચેની પંક્તિઓ રજૂ કરું છું :

આ સઘળાં ફૂલોને કહી દો યુનિફોર્મમાં આવે,

પતંગિયાને પણ કહી દો સાથે દફ્તર લાવે,

મન ફાવે ત્યાં માછલીઓને આમ નહિ તરવાનું,

સ્વિમિંગપૂલના સઘળા નિયમોનું પાલન કરવાનું,

નાનો હતો ત્યારે પંચતંત્રની વાતો, ઈસપની નીતિકથાઓ, બકોર પટેલ, ગિજુભાઈની વાતો,  વગેરે વાંચ્યાંનું સ્મરણ છે.

 થોડો મોટો થયો પછી ગોળીબારની મુસાફરી, સોરઠી બહારવટિયા, ગ્રામલક્ષ્મીના ચાર ભાગ, પાટણની પ્રભુતા અને માનવીની ભવાઈ વંચાતાં ગયાં.

Earl Stanley Gardner, Harold Robins, Mario Puzzo વગેરે શરૂ કર્યા પછી ગુજરાતી વાંચન બંધ થઈ ગયું. શરૂઆતમાં અંગ્રેજી પુસ્તકોમાં આવતી બિભત્સતાથી ક્ષોભ થતો, પણ પછી સઘળું કોઠે પડી ગયું.

લાંબા સમય બાદ ફરી પાછું એ સંસ્કારી સાહિત્ય યાદ આવ્યું છે.

સભાગુર્જરી-૨-પી.કે.દાવડા

http://youtu.be/8bbu4rTjYS0

કાકુ મારો ખાતો નથી-પી. કે. દાવડા-9

હસે તેનું ઘર વસે. ખડખડાટ હાસ્ય એ તંદુરસ્તી માટે અકસીર ઔષધ છે..આજે કોઈ વસ્તુની અછત હોય તો એ ‘સેન્સ ઓફ હ્યુમર’ની છે.હસવું દરેક વ્યક્તીને ગમે છે, પરંતુ આજુબાજુના વાતાવરણ અને સંજોગોને લીધે હસી શકાતું નથી.કહેવાય છે કે દરરોજનું ૩૦ મીનીટ હસવાથી જીવનનાં ૩૦ વર્ષ વધી જાય છે.માણસ જેમ જેમ આધુનિક બનતો જાય છે એમ એમ એનું હસવાનું ઘટતું જાય છે.આપણે કુદરત થી દુર થતા જઈએ છીએ। તો જિંદગીનો ભાર ઘટાડવા મિત્રો હસવા માંડો હાસ્ય એ અકસીર ટૉનીક છે,હાસ્ય મગજના જે હોર્મોન્સ આળસ, થાક અને કંટાળો ઉત્પન્ન કરતા હોય છે તેમને  દુર કરી મગજને મુળ અવસ્થામાં લાવી દે છે.ઘણી વાર વ્યક્તી ઉપરછલ્લું જ  હસી શકતી હોય છે આંતરીક શાંતી મેળવવી હોય તો તંદુરસ્ત હાસ્ય જરુરી છે.ઘણાને હસવા માટે મહેનત કરવી પડે છે ,અથવા તો હાસ્ય ને માણી જ શકતા નથી બધે એમને તકલીફ જ છે। …મેં એક ભાઈને  કહ્યું કે ભાઈ હસવું સારું ,હસે એનું ઘર વસે  તો મને કહે ઘર વસાવ્યા પછી કેટલા હસ્યા ?…..મિત્રો હસશો નહીં તો ચહેરા ઉપર પણ કાટ લાગી જશે. હાસ્ય વસંતની જેમ તમારા જીવનને ખીલવશે  તો ચાલો માણીએ દાવડા સાહેબ ની હાસ્ય કવિતા ..

કાકુ મારો ખાતો નથી

(ઢાળઃ ઊંટ કહે આ સમામા…)

ભાભુ   કહે  સુણ  બેના,  કાકુ  મારો   ખાતો  નથી,

“કોણ  જાણે  શું  થાવાનું”, બીજી કોઈ વાતો નથી.

થોડી  ખાયે  દાળ-ભાત, થોડી   રોટી   થોડૂં  શાક,

એનાથી  શું પેટ ભરાયે, શક્તિ  આવે  એથી ખાક?

થોડી બરફી, પેંડા થોડા, બદામ પિસ્તા ખાતો થોડા,

થોડા  લાડુ  ને મો’નથાળ, ખાયે તો હું માનું  પાળ;

થોડું  દુધ ને  થોડું દહીં, થોડી  બાસુંદી પણ  સહી,

બેના  કહે  ને શું  હું  કરૂં? કાકુને   કેમ ખાતો  કરૂં?

બેના કહે સાંભળ ભાભુ, આથી વધુ જો ખાય કાકુ,

પેટ મટીને થઈ જાય ઢોલ, બીજું શું કહું ભાભુ બોલ?

-પી. કે. દાવડા

(કચ્છી કવિ કારાણીની કવિતાથી પ્રેરિત)

..*************************************************************

“તો સારૂં”–પી. કે. દાવડા-10

મિત્રો દાવડા સાહેબ આપણી  બેઠકમાં હાજર ન રહી શક્યા  તેનો અફસોસ છે ,પરંતુ તેમણે  એમની કવિતા મોકલી છે તો માણીએ ,દાવડા સાહેબ આમ તો ભારત છોડીને અહી આવ્યા છે પરંતુ એમ કંઈ આપણા  વતનને થોડું ભૂલાય છે। ..આપ એની કવિતામાં હજી વતનને યાદ કરતા જોઈ શકશો અમેરિકામાં ડોલરની બદલે હજી પાંચ રૂપિયાની વાતો ,ટીકીટબારીની લાઈન,રેલ્વે ની મુસાફરી ,બધું યાદ કરે છે અને પ્રભુને પણ યાદ કરાવે છે  એટલુજ નહિ તો સારું કહી પ્રભુને અરજી કરે છે કે હવે ભલું કરવાની શરૂઆત મારાથી કરો તો સારું …..

તો સારૂં

હે પ્રભુ, તું ભલે બધાનું ભલું કરે, પણ શરૂઆત મારાથી કરે તો સારૂં.

પરીક્ષામાં મને જેના જવાબ આવડતા હોય એવા જ પ્રશ્નો આવે તો સારૂં.

હું જે કંપનીમાં અરજી કરૂં તેમાં મને નોકરી મળી જાય તો સારૂં.

હું રેલ્વે ટીકિટની લાઈનમાં ઊભો હોઉં અને જ્યારે મારો વારો આવે ત્યારે જ બારી લંચ માટે બંધ ન થાય તો સારૂં.

હું જ્યારે સિનેમાની ટીકિટની લાઇનમા ઊભો હોઉં અને જ્યારે મારો વારો આવે ત્યારે જ હાઉસફૂલનું પાટિયું ન લાગે તો સારૂં.

જ્યારે મારા હાથમાંથી પાંચ રૂપિયાનો સિક્કો પડી જાય તો એ ગબડીને ગટરમાં ન પડે તો સારૂં.

ભર ઊનાળે હું ચાલતો હોઉં ત્યારે જ મારી ચપ્પલ ન ટુટે તો સારૂં.

પીઠમાં મારો હાથ ન પહોંચે ત્યાં ચળ ન આવે તો સારૂં.

નહાતી વખતે સાબુ ચોડ્યું હોય ત્યારે જ નળમાં પાણી બંધ ન થઈ જાય તો સારૂં.

બસ પ્રભુ, આટલી વસ્તુઓ સંભાળી લેજો, ત્યાર બાદ હું જરૂર કહીશ કે ઈશ્વર જે કરે તે સારૂં.

-પી. કે. દાવડા

 

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s