૩ – કવિતા શબ્દોની સરિતા સાથે સ્વ આનંદની સ્મૃતિઓ-રાજુલ કૌશિક

સમય…. એ જ તો છે જે ક્યારેય કોઈના ય માટે અટકતો નથી કે નથી પાછું વાળીને જોતો.. એક આપણે છીએ કે સરી ગયેલા સમય પર પણ વળી વળીને નજર માંડતા જ રહીએ છીએ અને એમાંય જ્યારે આપણી સાથે કોઈ સરસ ઘટના બની હોય ત્યારે તો એ આપણા મન પર અવારનવાર ટકોરા મારીને એની યાદ અપાવે છે.

આ પેલી કૂકૂ ક્લૉક તો ખબર છે ને? બંધ બારણાની પાછળ સંતાયેલી એ કૂકૂનો સમય થાય એટલે આપમેળે પેલા નાનકડા બારણા ખુલે અને એમાંથી બહાર આવીને એ કૂકૂ કૂકૂ કરતી કેટલા વાગ્યા એ આપણને કહી જાય. એનો રણકાર પણ એવો મીઠ્ઠો કે આપણને સાંભળવો ગમે પણ ખરો. બસ એવી જ રીતે કોઈ એક દિવસે બનેલી મનગમતી ઘટના આપણા મનનું બારણું ખોલીને કૂકૂ કરતી એ યાદનો રણકાર મુકતી જાય.

બરાબર એક વર્ષ પહેલાં આવી જ એક ઘટના મારી સાથે બની અને આજે એ મીઠી યાદની કૂકૂએ ફરી એકવાર મારી યાદોના બંધ બારણા ખોલીને એના રણકારથી મારા મનને આનંદિત કરી દીધું.

ઘણા વર્ષો પહેલા અવારનવાર જેને મળવાનું થતું, એની સાથે હેતે-પ્રિતે પસાર કરેલા એ દિવસો ય ભૂતકાળ બની ગયા હતા. જેની સાથે નાનપણથી સ્નેહનો સંબંધ હતો એવી વ્યક્તિ સાવ જ વિખૂટી પડી ગઈ હતી અને વચ્ચેના સમયના ક્યાંય સૂરતાલ શોધ્યા ય મળતા નહોતા. એવું નહોતું કે મળવું નહોતું પણ મળવાના સંજોગો જ નહોતા.

પછી તો એ વ્યક્તિ પણ મનના કોઈ અગોચર ખૂણામાં ધરબાઈ ગઈ હતી અને સાવ અચાનક એવા સંજોગો ઊભા થયા કે એ સામે આવીને ઊભી રહી.

તે સમયની અમારા મનની સ્થિતિ એવી હતી કે ભૂતકાળનો આખો ચોપડો ખુલી ગયો હતો અને મઝાની વાત તો એ હતી કે બંનેને યાદ રહી ગયેલી એ તમામ ક્ષણો સરખામણી કર્યા વગર પણ એક સરખી જ વાત કહેતી હતી અને ત્યારે તો તને સાંભરે રે, મને કેમ વિસરે રે…વાળો ભાવ જ મન પર છવાઈ ગયો હતો.

એ સમયે મને વિચારતી કરી મુકી હતી કે ખરેખર આવું બને ખરું? અને જ્યારે આવું બને ત્યારે લાંબા સમયે મળેલી એ વ્યક્તિઓની મનઃસ્થિતિમાં કેવા અને કયા ભાવો હોઈ શકે? આશ્ચર્યના? આનંદના?

સાચું કહું તો આનંદ અને આશ્ચર્ય બંને ભાવનો અનુભવ હતો એ.

સરખામણી તો અહીં ક્યાંય નથી, સમાનતા ય નથી પણ એ પસાર થઈ ગયેલી સાનંદાશ્ચર્યની એ ક્ષણોનો ઉભરો ય ઘણા સમયે ઓસર્યો ત્યારે મને પ્રેમાનંદની એ પંક્તિઓ જ યાદ આવી. શામળિયા અને સુદામા મળ્યા હશે જે ભાવ બંને અનુભવ્યો એ પ્રેમાનંદે શબ્દોમાં મુક્યો અને એ ભાવ જાણે શાશ્વત થઈ ગયો. એ શબ્દો ય ચિરસ્થાયી બનીને રહી ગયા અને જ્યારે જ્યારે આપણે એવી જ કોઇ અનુભૂતિમાં એકરસ હોઈએ ત્યારે એ જ શબ્દો જાણે આપણા જ બની જાય એ કેવી અદ્ભૂત વાત જ કહેવાય ને?

આપણા ૧૪મી, ૧૫મી કે ૧૬મી સદીના આદ્ય કવિઓ- નરસિંહ મહેતા કે પ્રેમાનંદ આજે પણ આપણી સાથે કેટલા વણાયેલા છે એની અનુભૂતિ એ દિવસે થઈ. ઘટના ભલે વર્તમાનમાં બનતી હોય પરંતુ એના તાંતણા એ સદીઓ સુધી આપણને સાંકળી લે છે. સદીઓ પહેલા રચાયેલી રચનાઓ સાથે એટલી હદે વણાયેલા હોય છે કે એને આપણે યાદ સુધ્ધા કરવા નથી પડતાં. એ આપોઆપ આપણા મનમાં ઉગી આવે છે.

ક્યારેક જાગીએ ત્યારે અજાણતા ય મનમાં કૃષ્ણ ગોવાળિયાને જગાડતો નરસૈંયાનો સૂર આપણી ચેતનાને ઝંકૃત કરી દે છે ને? ક્યાંક ક્યારેક વૃંદાવન શબ્દ કાને પડે અને ગગનમાં ગાજતી વૃંદાવનની મોરલીનો નાદ આપણા મનમાં ઉઠે છે. આજે પણ અઢાર વાંકા અંગવાળા ઊંટને જોઈને દલપતરામને યાદ કરીને સહેજ હસી તો પડાય જ છે ને?  

આપણે ક્યાં નરસૈંયાને, પ્રેમાનંદને કે મીરાંને મળ્યા છીએ? બરાબર ? તેમ છતાં એ સૌ આપણામાં જ વસતા હોય એવું ઘણીવાર અનુભવીએ છીએ ને? એમની રચનાઓ, પદો અને આપણી લાગણીઓ એકાકાર થઈ જાય ત્યારે કવિતાઓ શબ્દોની સરિતામાં મુકાઈ જાય.

બસ, એવી જ રીતે એ દિવસની ઘટના અને પ્રેમાનંદના શબ્દો એકાકાર થઈ ગયા…


Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com 

Posted in કવિતા શબ્દોની સરિતા, નિબંધ, રાજુલ કૌશિક | 4 Comments

પ્રેમ પરમ તત્વ : 49:લક્ષ : સપના વિજાપુરા

કિસીકી મુસ્કુરાહટો પે હો નિસાર
કિસીકા દર્દ મિલ સકે તો લે ઉધાર
કિસીકે દિલમે હો તેરે લિયે પ્યાર
જીના ઉસીકા નામ હૈ
હા ગીતનાં બોલને સાર્થક કરે છે ડો  એ આર કે પિલાઈ..દુનિયાનાભરના લોકોનું દર્દ એમનાં હ્ર્દયમાં છે. રક્તપીત્ત રોગ ભારતમાંથી દૂર કરવાનું બીડુ એમણે ૪૫ વરસ પહેલાં ઝડપેલુ. અને આજ ૪૫ વરસ પછી એમણે આ કામ પાર પાડી દીધું છે. રક્તપિત્ત ની નાબુદી માટે ડો પિલાઈ એ પોતાની જોબ  છોડી અને ફૂલ ટાઈમ આ કાર્યને માટે વક્ફ કર્યો। હવે ભારતમાંથી ૯૯% રક્તપિત્ત રોગ દૂર થયો છે.આ સિવાય એ અનાથ બાળકોનાં શિક્ષણનું પણ કાર્ય કરે છે. એમનુ કહેવુ છે ભારતમાં ૯ મિલિયન બાળકો અભ્યાસ લેતા નથી.  આ 2012 નો આંકડો છે.  ગરીબો માટે દવાખાનાઓ ખોલ્યા કે જેમાં ઓછા ખર્ચે ગરીબોની સારવાર થઈ શકે.વળી વાતાવરણ પણ સ્વચ્છ રાખવા માટે પગલાં લેવાયા.
અમેરિકા ખાતે શિકાગો શહેરમાં ઓકટોબર ૧૯,૨૦૧૨ ઈન્ડિયા હાઉસમાં શ્યામબર્ગ નામનાં પરામાં ૮૫ વરસના ડો.આર.કે.પિલાઈના હસ્તે IDF ઇન્ડિઅન ડેવલોપ્મેન્ટ ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના થઈ. રિવાજ પ્રમાણે યુ.એસ.એ ના કોંગ્રેસમેન જો વોલ્સે દિપ પ્રગટાવ્યો..એમણે આશા વ્યકત કરી કે આઈ. ડી.એફ દુનિયામાં શાંતિ અને સુલેહ લાવશે. અને એમણે ડો. પિલાઈને વચન આપ્યું કે શિકાગો તથા અમેરિકા એમનાં ભલા અને માનવતા ભર્યા કામમાં બનતી મદદ કરશે. અમેરિકામાં વસતા ભારતવાસીઓએ ડો.પિલાઈને ભારતમાં જે જે જગાયે મદદની જરૂર પડશે એમાં મદદ કરશે એવું વચન આપ્યું.
આઈ  ડી એફ સંસ્થા ત્રણ વસ્તુ પર લક્ષ  રાખે છે. હેલ્થ  જેમાં રક્તપિત્ત, કેન્સર એઇડ  જેવી બીમારી માટે ખર્ચ કરે છે, અને એડ્યુકેશન માટે એમને રાજસ્થાન માં 5 બાળકોથી બાળમન્દિર ચાલુ કરેલું જે હવે  કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી સુધી 200 બાલમંદિર બનાવ્યા છે. અને ડેવોલોપમેન્ટ જેમાં પચાસ વિદ્યાર્થીથી ચાલુ કર્યું હતું અત્યારે 50,000 વિધાર્થીઓ આ સુવિધા નો લાભ લે  છે. પુખ્ત વયની સ્ત્રીઓ માટે એડ્યુકેશન પ્રોગ્રામ પણ રાખે છે.
અનાથ બાળકો માટે અભ્યાસ માટે ૧૦૦ જેટલી શાળાઓ અને સ્ત્રીઓને સમર્થન આપવા માટે પાંચ જેટલા સ્ત્રી આશ્રમ અને ૧૨૦ જેટલા દવાખાનાઓ નાખવા માટેનું કામ ડો પિલાઈએ હાથ ધરેલુ છે જેમાં અમેરિકાના આઈ.ડી. એફના પ્રતિનિધીઓ સક્રિય રીતે ભાગ લઈ રહ્યા છે.
ડો પિલાઈના શબ્દો સાથે વિરમુ છું. “દિવાળીના દિપક સાથે આત્મામાં માનવતાના દિવા પણ પ્રગટાવૉ..તમારો પાડોશી જો ભૂખ્યો સુતો હોય તો તમારે ગળે કોળિયો કેવી રીતે ઉતરે ?…સાથ હી  હાથ બઢાના  સાથ હી એક અકેલા થક જાયેગા..મિલકે બોજ ઉઠાના…” ડો. પિલાઈએ ભારત સરકાર તરફથી મળેલી ગ્રાન્ટ (આર્થિક સહાયતા) ને પણ સ્વિકારી ના હતી અને પોતાની મહેનતથી કામ કરતા રહે છે. એમણે મધર ટરેસા ની યાદ અપાવી દીધી.કદાચ અનાથ બાળકોનાં ચાહવાવાળાના નામ જુદા જુદા ભલે હોય પણ કામ એક સરખા હોય છે. ડો પિલાઈ મારાં હ્ર્દય પર એક અમિટ છાપ મૂકી ગયાં છે. વેષ્ણવ જન તો એને રે કહીએ જે પિડ પરાઈ જાણે રે!! એમણે  ગરીબોની સેવા અને ગરીબ બાળકોનો અભ્યાસ અને ગરીબ લોકો માટે દવાખાના ખોલવાનું પોતે લક્ષ  બનાવ્યું હતું।  અને એ સપનાને પૂરું કરવા એમણે  અથાક મહેનત કરી, અને અત્યારે 90 વરસની ઉંમરે પણ આ કાર્ય ચાલુ રાખ્યું છે. આનાથી પરમ તત્વ બીજું શું હોય શકે? ઈશ્વરને પામવા માટે કોઈ મંદિર કે મસ્જિદ માં જવાની જરૂર નથી. કોઈ ગરીબની મદદ કરીને કે કોઈ દુઃખીને ખુશ કરીને પણ ઈશ્વરને પામી શકાય છે.
માના અપની જેબસે ફકીર હૈ
ફિર ભી યારો દિલકે અમિર હૈ..
આવતા રવિવારે મારો છેલ્લો લેખ હશે એ પણ આવીજ કોઈ સંસ્થા પર છે.
સપના વિજાપુરા
Posted in ચિન્તન લેખ, સપના વિજાપુરા, Uncategorized | 7 Comments

હળવેથી હૈયાને હલકું કરો -૨૧

આજે કમ્પ્યુટર, ઇન્ટરનેટ, સ્કેનર, પેન ડ્રાઈવ, સ્કાય ડ્રાઈવ,કલાઉડ અને બ્લૂ ટૂથ જેવા અનેક સાધનો અને ટેકનીક ધરાવતા ડિજીટલ યુગમાં ઇ – પુસ્તકો, ઇ – સામયિકો અને ઇ- પુસ્તકાલયો અસ્તિત્વમાં છે. ત્યારે મને મારી જિંદગીનો એક પ્રસંગ યાદ આવે છે પુસ્તકો ન હોય તો શું થાય એની ગંભીરતા મને ત્યારે સમજાઈ હતી .
ત્યારે હું ૭માં ધોરણમાં હોઈશ, અમે શાળામાં ચાર ખાસ મિત્રો. રોજ શાળાએ સાથે જવાનું અને સાથે આવવાનું ,ચાલતા આવતા એટલે ટોળટપ્પા કરતા અને મજા પણ ખુબ આવે,ખાસ વરસાદનાં દિવસોમાં રેઈનકોટ અને છત્રી હોવા છતાં સાથે પલળવાનો ખુબ આનંદ આવતો.મને આજે પણ યાદ છે કે હું નાની હતી ત્યારે જ્યારે પણ વરસાદ શરૂ થાય તો રેઇનકોટ પહેરીને મારા પપ્પાનો હાથ પકડીને બિલ્ડિંગની નીચે વરસાદમાં રમવા જતી રહેતી. મને વરસાદના છાંટાને સ્પર્શ કરવો ખૂબ જ ગમે છે. નાની હતી ત્યારે મારી બંને હથેળીઓને ભેગી કરીને તેમાં વરસાદને પકડવાનો પ્રયત્ન કરતી હતી.
તે દિવસે  પણ હું મારા મિત્રો સાથે આમ જ વરસાદને માણી રહી હતી .ત્યારે અચાનક મારી એક મિત્રને શું સુઝ્યું કે એણે એક અળસિયું પકડી મારી ઉપર ફેક્યું અને હું ધ્રુજી ઉઠી! હું બૂમાબુમ કરતી કુદકા લેવા માંડી .મારી બીજી બહેનપણી મારી મદદે આવી અને મારા શરીર પરથી અળસિયાને ફેંકી મને શાંત કરી. પણ હું ડરથી હીબકા લેતી રહી. બધા મારી એ મિત્ર પર ખીજાયા પણ એ તો હસતી રહી.એટલે બધાએ એને પકડી અને એની બેગ ખેંચી પાણીમાં તરતી મૂકી દીધી .હવે એ ખીજાઈ. ભાગીને બેગ લીધી પણ બધા પુસ્તકો પલળી ગયા .હવે રડવાનો વારો એનો હતો ,એ રડતી રડતી ઘરે ભાગી ગઈ.આ પ્રસંગના બે દિવસ પછી ફરી સોમવારે હું શાળા એ જવા નીકળી ત્યારે એને બોલવા ગઈ તો એ ન આવી પણ એનો ભાઈ આવી કહી ગયો હવેથી એ તમારી સાથે નહિ આવે.
અમને કંઈ સમજાયું નહિ પણ ઉપરથી એના બેન બોલ્યા “તારી મમ્મીને કહેજે મને મળી જાય.” આમ તો એ તેના મમ્મી હતા પણ મમ્મીને એ બેન કેમ કહે છે તેની મને ખબર નહોતી . હું પૂછું તો કહે “બધા ઘરમાં એને બહેન કહે છે એટલે હું પણ બહેન જ કહું છું.”
ખેર ! આ વાત કરતા મહત્વની વાત એ હતી કે હું મમ્મી સાથે એમને મળવા ગઈ ત્યારે વાસ્તવિક્તાએ મારી આંખ ખોલી નાખી.
બહેને મારી વાત મારી મમ્મીને કહેતા કહ્યું “તમારી છોકરીએ જૂઓ શું કર્યું છે ,આ છોકરીની બેગને પાણીમાં મૂકી બધા પુસ્તકો ખરાબ કરી નાખ્યા હવે એ ભણશે કેવી રીતે ? સાચે જ એના બધાં પુસ્તકો ખરાબ થઇ ગયા હતા .નોટબુકમાં સહી ફેલાઈ જતાં લખાણ ભુસાઈ ગયા હતા,અને પાઠ્યપુસ્તકો ભીનાં થતાં ફાટી ગયા હતા.
ત્યારે મમ્મીએ એમની માફી માંગતા કહ્યું “બાળકો મસ્તીમાં શું કરે છે એની એમને ખબર હોત તો આવું કદાચ ના થાત .તમે કહો તો બીજા પુસ્તકો લાવી આપું પણ બેન વધારે ખીજાયા અને બોલ્યા અમે ભીખ નથી માંગતા પણ તમારી છોકરીને સારા સંસ્કાર આપો,પછી તેમણે જે વાત કરી તેનાથી મારી મમ્મીએ પણ શરમ અનુભવી.આ છોકરી મારી દીકરી નથી કે નથી મારી બહેન પણ એના માબાપના મૃત્યુ પછી એ અનાથ થઇ ગઈ ત્યારથી મેં એને ઉછેરી છે.આ એક રૂમ રસોડામાં અમે ૧૨ જણ રહીએ છીએ.હું બાળકોના વર્ગો લઇ ભણાવી ઘરના બે છેડા ભેગા કરું છું પણ આ રીતે પુસ્તકો ફાટી જાય તો એનું ભણતર રોળાઈ જશે.હવે એ આ વર્ષ કેવી રીતે પૂરું કરશે? પુસ્તકોનું મહત્વ તમારી દીકરીને ક્યારે સમજાશે ? “
આટલા વર્ષે હૈયાની વાત કરતા શરમ અનુભવું છું.મારે લીધે એક છોકરીનું ભણતર અટકી ગયું હોત તો?શું હું મારી જાતને માફ કરી શકત? મસ્તીનું પરિણામ આવું પણ આવી શકે તેની મને કલ્પના પણ ન હતી.તે દિવસે મારી મમ્મીએ બીજા પુસ્તકો એને લઇ આપ્યા અને સ્કુલ માટે ભણવાની ફી પણ આપી. પણ આ બધું અમારી ભૂલ ઢાંકવા માટે નહિ પરંતુ મને મારી ભૂલનો અહેસાસ થાય તે માટે અને ભૂલનો હું સ્વીકાર કરું તે માટે તેમણે મને પાઠ ભણાવ્યો.
ભૂલનો સ્વીકાર કરવાથી કેટલા હળવા થવાય છે તેનો અહેસાસ મને આજે પણ થયો છે.
મિત્રો ,તમને પણ જિંદગીનો કોઈ પ્રસંગ યાદ આવે અને તેની વાતો કરી દિલને હળવું કરવું હોય તો હળવેથી તમારા હૈયાની વાત અહીં મોકલજો.કદાચ તમારી વાત કોઈને દિશા દેખાડી જાય તો કહેવાય નહિ. આમ પણ સરળતા, સહજતા અને સ્વીકાર જિંદગીના ત્રણ સુત્રો યાદ રાખી વહેંચવા જેવા છે.
Posted in ચિન્તન લેખ, પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા, હળવે થી હૈયાને હલકું કરો.., Uncategorized | Tagged , , , | 5 Comments

દ્રષ્ટિકોણ 44: ધર્મ, સાહિત્ય, શાંતિ નો સંદેશ – શીખ ધર્મ (નિસ્વાર્થ સેવા) – દર્શના

હું, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી તમોને દ્રષ્ટિકોણ કોલમ ઉપર આવકારું છું. આપણે દરેક ધર્મ માં શાંતિ નો સંદેશ કરી રીતે વણી લેવામાં આવ્યો છે અને તેના સાહિત્ય વિષે વાત કરીએ છીએ. આ પહેલા આપણે યહૂદી, ઝોરાસ્ટ્રીઅન, જૈન અને બુદ્ધ ધર્મો વિષે વાત કરી. આજે શીખ ધર્મ વિષે વાત કરીએ.
ભારતીય ઉપખંડ વિશ્વના ચાર મોટા ધર્મોનું જન્મસ્થળ છે; હિન્દુ, બૌદ્ધ, જૈન અને શીખ ધર્મ. ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, ભારતની લગભગ 80 પ્રતિશત વસ્તી હિંદુ ધર્મનું પાલન કરે છે, 14 પ્રતિશત ઇસ્લામ, 2.3 પ્રતિશત ખ્રિસ્તી અને 1.7 પ્રતિશત શીખ ધર્મનું પાલન કરે છે. આશરે .36 પ્રતિશત લોકો જૈન અને લગભગ તેટલીજ સંખ્યામાં છે બુદ્ધિસ્ટ, ઝોરાસ્ટ્રીઅન અને યહૂદીઓ।. આપણા દેશની એ ખાસિયત છે કે ભારત એક ધર્મનિરપેક્ષ દેશ છે જે કોઈ એક ધર્મને પ્રમુખતા નથી આપતો। દરેક ભારતીય નાગરિક ને હક છે કે તે પોતાની જુદી અને વિવિધ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પદ્ધતિઓ દ્વારા ઈશ્વર, અલ્લાહ, પ્રભુ કે દેવી, દેવતાઓને પૂજી શકે.
શીખ ધર્મ:  શીખ ધર્મની સ્થાપના ગુરુ નાનક દેવ દ્વારા 15 મી સદીમાં ભારતમાં પંજાબ વિસ્તારમાં થયેલ। હિંદુ ધર્મ ના જાતિ પ્રથાના પડકાર રૂપે શીખ ધર્મ નો ઉદય થયો. શીખ ધર્મ ની મુખ્ય ભાષા છે પંજાબી। જુના શીખ શાસ્ત્રો મૉટે ભાગે ગુરુમુખીમાં લખેલ પંજાબી ભાષામાં હોય છે. શીખ ધર્મ ના પાયામાં બે મૂળ ગ્રંથ છે, આદિ ગ્રંથ અને દસમ ગ્રંથ।  આદિ ગ્રંથ 31 વિવિધ રાગ ઉપર ગાઈ શકાય છે. શીખ ધર્મ ને માનનારાઓ ની માત્રા પ્રમાણે આ ધર્મ દુનિયા માં પાંચમા નંબરે આવે છે. શીખ ધર્મની મૂળ માન્યતાઓ અનુસાર એક સર્જક માં વિશ્વાસ રાખવો અને તમામ માનવજાત માટે નિસ્વાર્થ સેવા કરવા તૈયાર રહેવું। સેવાના આદેશ અનુસાર દરેક શીખ ગુરુદ્વારા માં, લંગર માં, કોઈ પણ માણસ ને કોઈ પણ સમયે પ્રેમ થી ભોજન કરવાની સુવિધા મળે છે પછી તે હોય હિન્દૂ, ખ્રિસ્તી, મુસલમાન કે જૈન. શીખની ગુરુવાણી એટલી કર્ણપ્રિય અને મધુર હોય છે કે જાણે સાંભળતાજ રહીએ।  મારી સખીઓ સાથે અમે ક્યારેક ગુરુદ્વારામાં સેવા આપવા જઈએ છીએ અને ત્યાં સાથે ભોજન બનાવવામાં મદદ કરીએ અને પછી સાથે બેસીને સંતોષપૂર્વક જમીને ને આવીએ। હું થોડા દિવસ ભારતમાં ગુરુદ્વારા માં રહી પણ છું અને ગુરુવાણી સાંભળતા સવારે જાગવાનો એક મધુર અનુભવ છે. 
ગુરુ નાનક કહે છે –
કિનારો પાર કરવા માટે ગુરુ આવશ્યક છે. 
સંત કબીર ઉત્તર પ્રદેશ માં જન્મેલા અને હિન્દૂઓ, મુસલમાનો અને શીખ લોકો તેમનો આદર કરતા। ગુરુ નાનક ના ઉપદેશ અને કબીર ના દોહા માં ઘણી સમાનતા જોવા મળે છે. કબીરે પણ કહ્યું છે કે – ઈશ્વર અને ગુરુ બંને હોય તો પહેલા ગુરુને પગે લાગુ કેમકે ગુરૂએજ મને ઈશ્વર જોડે મળાવ્યો છે.
ગુરુ ગોવિંદ દોઉ ખડે, કાકે લાગુ પાય
બલિહારી ગુરુ આપને, જિન ગોવિંદ દિયો મિલાય  
ગુરુગ્રંથ સાહેબ માં કહેલ છે કે નિશ્વાર્થ સેવા દ્વારા શાસ્વત શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે. (જેની આપણે સેવા કરીએ તેની જોડે તો લડવાના નહીંજ ને?) ને નીચે કબીર નો દોહો વાંચો.
ઐસી વાણી બોલીયે, મન કે આપ ખોયે
અપના તન શીતળ કરે, ઓરોકો સુખ હોયે
શીખ ધર્મ માં ગુરુ નાનક ના સંદેશ અનુસાર લોભ કરવો યોગ્ય નથી અને લોકોની મદદ કરવા હંમેશા તત્પર રહેવું। તેજ પ્રમાણે કબીરે તેના દોહા માં કહેલ છે કે ઈશ્વર મને એટલું આપજો કે મારુ કુટુંબ સલામત રહે, હું પણ ભૂખ્યો ન રહું અને કોઈ મારે ઘેર થી ભૂખ્યો ન જાય.
સાઈ ઇતના દીજિયે, જ મેં કુટુંબ સમાયે
મેં ભી ભૂખ ના રાહુ, સાધુ ના ભુખા જાયે 
શીખ શિલ્પકામ: શીખ આર્કિટેક્ચર પ્રગતિશીલ હોય છે અને તે વળાંક અને સીધી રેખાઓ બંને માટે જાણીતું છે.  શીખ આર્કિટેક્ચર માં મોગલ અને રાજપૂત શૈલીઓ ની અસર દેખાય છે. તેના ગુંબજ, ભીંતચિત્ર કામ, મલ્ટિ-ફોઇલ કમાનો તે શાહજહાં ના સમય ના મોગલ શિલ્પકામ ને આધારે છે અને છત્રી, બારીક કામ સાથેની બારીઓ, કૌંસ સપોર્ટિંગ ઇવ્સ, અને બીજા આભૂષણ માં રાજપૂત શિલ્પકામ ની અસર દેખાય છે. 
The Golden Temple at Amritsar, Punjab, India, the most sacred icon and worship place of Sikh religion. Illuminated in the night, reflected on lake.
શીખ ના ગુરુદ્વારા એક એવું સ્થળ છે જ્યાં ગુરુ વસે છે અને તે શીખ ના દસ ગુરુઓ અથવા તેમને લગતી ઇતિહાસિક ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે. અમૃતસર માં આવેલ હરિ મંદિર સાહિબ (સુવર્ણ મંદિર) સૌથી પ્રખ્યાત અને ભવ્ય છે. લગભગ છ વર્ષ પહેલા હું તેની મુલાકાતે ગયેલ અને ત્યાં લંગર માં મેં ભોજન લીધેલ। આ ગુરુદ્વારા નો પાયો 1588 માં નંખાયેલ 1604 માં તેમાં આદિ ગ્રંથ ની સ્થાપના થઇ. 19મી સદીમાં મહારાજ રણજિત સિંઘે તેના ઉપરના ભાગ ને સુવર્ણ થી શણગાર્યું ત્યારથી તે સુવર્ણ મંદિર કહેવાય છે. ગુરુદ્વારામાં ધાર્મિક ઘટના નું વર્ણન છે. પણ તે ઉપરાંત ત્યાં જે શીખ સૈનિકો બીજા વિશ્વ યુદ્ધ માં શાહિદ થયા તેમની વાતો નો પણ ઉલ્લેખ છે. અલબત્ત ગુરુદ્વારા ની નજીકમાં જલિયાંવાલા બાગ છે જ્યાં 1919 માં જનરલ ડાયરે બેરહેમીથી શાંતિથી ભેગા થયેલ (મોટા ભાગના શીખ) ભારતવાસીઓ ઉપર ગોળીઓનો વરસાદ વરસાવ્યો હતો જેમાં 379 લોકો માર્યા ગયા અને 1000 થી વધુ લોકોને ઇજા પહોંચેલ. કહેવાય છે કે ત્યારથી સ્વતંત્ર ભારત માટેની ચળવળ ની શરૂઆત થઇ.  અમૃતસર માં આવેલ બાબા અટલસાહેબ મંદિર થોડું નાનું પણ તેટલુંજ સુંદર છે. પટના સાહેબ, હઝુર સાહેબ, દમદમા સાહેબ વગેરે ગુરુદ્વારા જાણીતા અને સુંદર છે.
વર્ષો પહેલા અમે રહેલા તે ગુરુદ્વારા કુલુ થી 45 કિલોમીટર ના અંતરે મનાલી માં 1737 મીટર ની ઊંચાઈ ઉપર આવેલ છે. ગુરુ નાનક અહીં પધારેલા તેથી આ ગુરુદ્વારા માં પણ લોકો ખુબ આસ્થા રાખે છે. તેની બાજુમાં પહાડ માંથી નીકળતા ગરમ પાણીના ઝરણાં છે અને ત્યાં કુંડ માં નાહવાની વ્યવસ્થા છે. અમે ત્યાંથી હિમાલય નો પહાડ ચડવા ગયેલા અને અમારા સાથીઓમાંથી અમુક લોકો 21,165 ફિટ ની ઊંચાઈ ઉપર આવેલ પાપશુરા શિખરે ચડીને આવેલ. અમને ગુરખાઓ પહાડો માં મૂકીને ગયા પછી અમે ત્યાં એક મહિનો રહ્યા અને જાતે બધો સમાન ઊંચકીને પહાડો ચડ્યા – એ પણ એક જમાનો હતો.
આવતે અઠવાડિયે ખ્રિસ્તી ધર્મ ઉપર અને પછી ઇસ્લામ અને છેલ્લે હિન્દૂ ધર્મ વિષે વાતો કરીશું. 
Posted in ચિન્તન લેખ, દર્શના વારિયા નાડકર્ણી , દ્રષ્ટિકોણ, નિબંધ, માહિતી લેખ | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , | 4 Comments

કહેવત – ગંગા * આભાર દર્શન – કલ્પના રઘુ

“કહેવત ગંગા”ના 51 લેખ પૂરા કર્યા. સાહિત્યનો સાગર અમાપ અને અગાધ છે … અસંખ્ય કહેવતોથી ભરપૂર! આ 51 લેખો લખતાં મને અનેક કહેવતો યાદ આવતી. સાથે-સાથે સમાનાર્થી અને વિરોધાર્થી કહેવતો તો ખરી જ! મિત્રો, વાંચતી વખતે તમારી દશા પણ મારા જેવી જ હશે, ખરું ને? હોય જ ને!
સદીઓથી બાપ દાદાઓના મુખમાંથી પ્રગટેલી શબ્દ ગંગા. કંઈક બની ગયું, શબ્દો સરી પડ્યાં અને તે પણ હ્રદય સોંસરવા ઊતરી જાય તેવા અને બોલચાલમાં વહેવા માંડ્યાં, કહેવત સ્વરૂપે! મેં પ્રયત્ન કર્યો માનવની લાગણીઓ, વિચાર, સ્વભાવ, રીત-રિવાજોને તેમાં આવરી લેવાનો. જેથી આજની પેઢી તેનાથી અવગત થાય, સૌને બોધપાઠ મળે અને જૂની પેઢી તેને વાગોળે.
હું મારી આ કૉલમને વધાવવા બદલ તમામ વાચકોની આભારી છું. મને આનંદ છે પણ સંતોષ નથી કારણ કે તૃપ્તિ અવરોધ ઊભો કરે છે. કલમને અટકાવવી નથી. “બેઠક” શરૂ થઈ ત્યારથી “બેઠક”માં અને “શબ્દોના સર્જન” પર મારું પ્રદાન આપીને હું પ્રજ્ઞાબેન સાથે રહી છું. આ તેમનો મારા તરફનો પ્રેમ કહેવાય. તેમણે ગુજરાતી ભાષાના સંવર્ધન માટે, મને જે તક પૂરી પાડી તેના માટે મારી પાસે કોઈ શબ્દો નથી. કહેવત લખ્યા પછી જ્યારે વાંચું છું ત્યારે આનંદ થાય છે. આ નિજાનંદ મને આગળ લખવા પ્રેરે છે.
કહેવતોને સચોટ બનાવવા મેં વાર્તાઓ, ઉચિત ઉદાહરણ, પંકાયેલી પંક્તિઓ, ઉક્તિઓ અને ગૂગલનો સહારો લીધો છે. જેના પણ વાક્યો જાણે-અજાણે લેખને શણગારવા લીધા છે, તે સૌનો હું આભાર માનુ છું. હા, મેં મારા અને અન્યનાં વિચારોને આપના મનોસાગરમાં ભળી જાય તેવી મનોકામના સાથે મારી રીતે “કહેવત ગંગા”માં વહાવ્યાં છે. મારી આ યાત્રાનાં અન્ય પાસાઓને આવરી લેવા હવે પછીના લેખોમાં પ્રયત્ન કરીશ.
પ્રજ્ઞાબેન થકી ઓગસ્ટ 2013માં મારો “શબ્દોના સર્જન”ના લેખક તરીકે જન્મ થયો. 5 ઓગસ્ટ 2013ના દિવસે “હું તો કંઈ જ નથી” લખીને મેં મારા શબ્દોને કલમ થકી સાકાર કરવા સપનાની વણઝાર રચી. નિજમાંથી નિકળી નિજને મળવા નિત્યાનંદ બની ખોવાઈ ગયું મારું સપનું. આ સાહિત્યના સાગરમાં દરેક વિચાર વાચકોના હૃદયને સ્પર્શીને જીવવાની જડીબુટ્ટી બની રહે તેવી મારી પ્રભુને યાચના. વાચકોની સાથે હું પણ વિકસી રહી છું. આભાર, કલ્પનાના સાથી રઘુનો. આભાર, સખી, માતા, શિક્ષક, સહકાર્યકર પ્રજ્ઞાબહેનનો! હા, હું તો કંઈ જ નથી … આ તો મા સરસ્વતીની કૃપા છે.

કલ્પનારઘુ 

Posted in કલ્પનારઘુ, કહેવત-ગંગા, લેખ શ્રેણી, લેખક | Tagged , , , , , , | 9 Comments

સંવેદનાના પડઘાની ભીતરમાં

સંવેદનાના પડઘાની ભીતરમાં – ૧
સંવેદનાના પડઘા કોલમ લખવાની વાત પ્રજ્ઞાબેને મને કરી અને કીધું “ તારે એકાવન અઠવાડિયા દર બુધવારે વાર્તા સ્વરુપે તારી સંવેદના રજૂ કરવાની” પહેલાં તો હું વિચારમાં પડી કે પ૧ વાર્તા હું લખી શકીશ? પણ મારી અંદર ડોકિયું કર્યું તો સંવેદનાનો સાગર હિલોળા લેતો હતો.પ૧ અઠવાડિયા પૂરાં થયા પણ હજુ બીજા ૫૧ અઠવાડિયા લખી શંકુ તેમ મને લાગે છે..જ્યારે પહેલી વાર્તા લખવાની શરુ કરી ત્યારે જ મારા જનસેવક પિતાના નિસ્વાર્થ સેવાનાં અનેક કાર્યો મારી નજર સમક્ષ આવી ગયાં.કોઈપણ અપેક્ષા વગર સમાજ માટે,દેશ માટે કામ કરવું તે તેમની દૈનિક પ્રવૃત્તિનો જ હિસ્સો હતો.
મેં પહેલી વાર્તા “વસમા વળામણા “ લખી.જેમાં મોરબીનાં મચ્છુ ડેમ તૂટવાથી થયેલ હોનારતમાં પપ્પાએ હજારોની સંખ્યામાં મડદા બાળવાનું કામ કર્યું હતું. તેની વાત તેમની પાસેથી સાંભળેલ અને અમે મોરબી ગયા ત્યારે નજરે જોયેલ તે હોનારતનો તાદ્રશ્ય ચિતાર આપવાનો પ્રયત્ન હતો.સંવેદનાના પડઘા-૧ વાંચીને જ જયશ્રીબેન મર્ચન્ટ ની ખૂબ સુંદર કોમેન્ટ વાંચી કે “તારી સંવેદના સભર સત્યઘટના પર આધારિત વાર્તા વાંચી મારી આંખો ભીંજાઈ ગઈ.તારા શબ્દોએ મારા હ્રદયને રડાવી દીધું.તારા પિતાને સલામ.”
આવા સાક્ષર વ્યક્તિની કોમેન્ટથી હું ખૂબ ખુશ થઈ ગઈ.પછી તો દાવડાસાહેબે “માનવતાની મિસાલ”
ને નામે તે જ વાર્તાને દાવડાનાં આંગણામાં મૂકી,તે વાર્તા રાષ્ટ્રદર્પણ છાપામાં પણ આવી.મારા ‘બેઠક’ના ગુરુઓ અને સાથીઓએ મને તેમની કોમેન્ટોથી વધાવી.આનાથી મારો લખવાનો ઉત્સાહ વધ્યો.મેં ત્યારબાદ તેમની જિંદગીના જુદા જુદા સેવાના કાર્યો જેવા કે અમે રક્ષાબંધનમાં જેલના કેદીઓને રાખડી બાંધવા જતા ત્યારે પપ્પા અમને તેવા બહેનને મળાવતાં કે જેના પતિનું ખૂન થયું હોય અને પોતાના પતિના ખૂનીને તે રાખડી બાંધવાના હોય.તે જેલમાં જોયેલ ગામડાની ભાષા બોલતા બહેનની ભાષાની લઢણને અને તેની દિલેરીથી દુશ્મનને માફ કરી દેવાની ભાવનાને રજૂ કરવાનો પ્રયત્ન મારી વાર્તા “જ્યોત સે જ્યોત જલાતે ચલો” માં કર્યો છે.મારા પિતાની જીવન કિતાબને પાછી વળી વાંચવા પ્રયત્ન કરું છું તો આવા અનેક પ્રસંગો આંખ સામે આવી જાય છે.
એક શિયાળાની કડકડતી ઠંડીની રાત હતી.રાતનાં લગભગ બે વાગ્યા હશે.હું ત્યારે કોલેજમાં ભણતી હતી.
અમારો બંગલો રોડ ઉપરનાે અને રાત્રે લકઝરી બસને અમારા બંગલાની બહાર જ પંચર પડ્યું.ગરબાનો શો કરીને બરોડાથી ગ્રુપ પાછું આવ્યું હતું.બસમાં એકલી પંદર -સોળ છોકરીઓજ હતી.ડ્રાઈવર ઓર્ગેનાઈઝર બહેનને રાત્રે પંચર થાય નહીં કહી બસમાંથી છોકરીઓને ઉતારી ચાલ્યો ગયો. બધી છોકરીઓ પોતાના માતા-પિતા તેમની રાહ જોશે તેની ચિંતામાં જોર જોરથી બૂમાબૂમ કરી રડવા લાગી .તે સમયે મોબાઈલ હતા નહી.શિયાળાની કડકડતી ઠંડી રાતમાં આટલો કોલાહલ સાંભળી પપ્પા બહાર આવ્યા.છોકરીઓનું ગભરામણ અને રડવાનું કારણ પૂછ્યું.બધી છોકરીઓને ઘરમાં લાવી પાણી આપી શાંત રાખી.પોતાની ગાડી બહાર કાઢી બે ફેરામાં બધી છોકરીઓને તેમનાં ઘેર પહોંચાડી.આજુબાજુનાં બધાં બંગલાવાળા બહાર આવીને તમાશો જોતા હતાં જ્યારે મારા પિતા બીજાની દીકરીઓને પોતાની સમજી અડધી રાત્રે તેમના ઘેર પહોંચાડતા હતા.રસ્તામાં છોકરીઓને મૂકવા જતા ખબર પડી કે ગુંજન ગરબા ગ્રુપ ચલાવતા પ્રતિક્ષા ઝવેરી તો અમદાવાદના મેયર નરોત્તમ ઝવેરીના પુત્રવધુ હતા.બીજે દિવસે પપ્પાને નવાજવા મેયરનો ફોન આવ્યો પણ પપ્પાને તો માન,પદ,પ્રતિષ્ઠાની જરુર જ નહતી.મારા પિતાને તો કોઈ અજાણી દીકરીમાં પોતાની દીકરી જોવાનો જ આનંદ હતો.હું મારી અનેક સંવેદના જુદી જુદી રીતે દર્શાવી શકી છું કારણકે હું લોકકલ્યાણ માટે પોતાની જાત ઘસી નાંખનાર માતા-પિતાને ત્યાં હું ઉછરી છું.તેમના અમદાવાદમાં હુલ્લડ વખતનાં પ્રસંગો પણ મેં આલેખ્યા છે.આમ મારી સંવેદનાની ભીતર જાણે એક આખું વિશ્વ છુપાએલું છે.
બીજી એક વાર્તા “અગલે જનમ મોહે બિટીયા ન કીજો” વાંચીને ગીતાબેને જે કોમેન્ટ લખી તેનાથી મને લાગ્યું કે મારા વાચક તેમની જાતને વાર્તાના પાત્ર સાથે લાગણીથી જોડી દે છે.જે મારા લેખનનું એક સબળપાસુ હતું અને ગીતાબેન જે મારા માટે એકદમ અજાણ્યા હતા તેમણે બેઠકમાં આવીને પૂછ્યું કે આ વાર્તા લખનાર બેનને મારે મળવું છે અને આમ મારા સંવેદનાના પડઘા થકી મને એક સરસ મિત્ર મળી.તેમજ અમેરિકાના જુદા જુદા શહેરના અનેક વાચકો સુધી મારી વાત હું પહોંચાડી શકી.તરુલત્તાબેને પણ હમેશાં મને તેમની કોમેન્ટ થકી વધુ સારું લખવા પ્રેરી છે.મારા દેશના લોકો જે અંધશ્રદ્ધા અને ખોટી ઘર કરી ગયેલ વજૂદ વગરની માન્યતાઓમાં માને છે તે અંગેની મારી ભીતર સળગી રહેલી સંવેદના અંગે વાત હવે પછી………

જીગીષા પટેલ 

Posted in જીગીષા પટેલ, વાર્તા, સંવેદનાના પડઘા | 4 Comments

વાત્સલ્યની વેલી ૫૧) આનંદી બાળક ઉછેરવાની રીત !

આનંદી બાળક ઉછેરવાની રીત !!
રસોઈની કોઈ વાનગી બનાવવાની હોય કે કોઈ વોશિંગ મશીન વાપરવાનું હોય, કે કોઈ ગાડી ચલાવવાની હોય,કે કમ્પ્યુટર કે નવો સ્માર્ટ ફોન હોય, તો તેને વાપરવાની – કે ચલાવવાની રીત આપી હોય; પણ બાળક જન્મે છે ત્યારે સાથે ઉછેરવાની રીત ની પુસ્તિકા લઈને જન્મતો નથી !
પણ એવાં નાના નાના સેંકડો બાળકોને ઉછેરવાનું સદ્ભાગ્ય મને સાંપડ્યું છે! આખ્ખી જિંદગી બસ આ જ કામ કરવાથી આ પ્રશ્ન સતત મારાં મગજમાં રમ્યા કરતો !બાળકોને કેવી રીતે ઉછેરવાથી તેઓ ભવિષ્યનાં સારાં નાગરિક બને? અનેઆ પ્રશ્ન કાંઈ મને જ થયો છે એવું નથી ; મારી જેમ અનેક બાળ માનસશાસ્ત્રીઓ અને આ ક્ષેત્રના તજજ્ઞોએ પણ આ વિષયમાં ખુબ વિચાર્યું છે !
દરેક મા બાપ પોતાના સંતાનને પ્રેમ કરે જ છે. એ જીવનમાં ખુબ સુખી થાય એવી સૌ મા બાપની અંતરની ઈચ્છા હોય છે.કોઈ મા બાપ એવું ના ઈચ્છે કે રસ્તે રઝળતો દારૂ અને ડ્રગના નશામાં રખડતો કે સમાજથી તરછોડાયેલો એકાકી જીવન ગુજારતો દુઃખી કે પછી મોટા મહેલોમાં નશામાં ચકચૂર એકાકી ,દુઃખી જીવન ગુજારતો નાગરિક ના બને ?
પરંતુ આવું કેમ બને છે? એવું પણ કાંઈભય સ્થાન છે કે જેને બાળકના ઉછેર સમયે , નાનપણમાં જ થોડું ધ્યાન આપીને બદલી શકાય ? બાળક નાનપણથી જ જો હેપ્પી આનંદી વાતાવરણમાં ઉછરે તો આગળ જતાં એ એક સારો નાગરિક બની શકે !
દુનિયામાં સૌથી વધુ હેપ્પી લોકો ક્યાં વસે છે એ જાણવા દુનિયાની યુનાઇટેડ નેશન સંસ્થા લગભગ ૧૫૫ જેટલા દેશોંનનો સર્વે કરે છે; કેમ અમુક દેશનાં લોકો વધારે સુખી છે? એ લોકો શું કરે છે જે બીજા દેશ નથી કરતાં ?
પણ એમણે જે નોંધ્યું હજ્જારો ડોલર અને સેંકડો કલાકોની મહેનત બાદ , તે મને તાજેતરમાં યોજાયેલા એક વડીલમિત્રની જન્મદિવસ પાર્ટીમાંથી અનાયાસે જ જણવા મળ્યું !!
એમની તેર વર્ષની પૌત્રીએ દાદીબાની એંસીમી વર્ષગાંઠ પર બોલતાં કહ્યું કે અમારાં ઘરમાં બધાં ડોક્ટર છે. દાદા ડોક્ટર , કાકા -કાકી ડોક્ટર, ફુઆ અને એનાં મમ્મી પપ્પા ડોક્ટર , અને હવે કઝીન ભાઈ બેનો પણ ડોક્ટર કે એન્જીનીયર બની રહ્યાં છે.. ત્યારે એણે કહ્યું “ હું કઈ લાઈન લઉં? અમારાં કુટુંબમાં બધાની કાંઈક ને કાંઈક સ્પેશિયલટી છે, બધાં પાસે ખુબ પૈસા પણ છે,પણ – પણ , શું પૈસા સાથે હેપીનેસ આવે છે? “ એણે પૂછ્યું !
અમેરિકામાં પૈસાની કમી નથી. પૈસા સાથે સગવડ મળે છે, પણ ડ્રગ્સ અને દારૂ પીતાં જુવાનિયાઓ શરૂઆતમાં તો એ પૈસાના જોરે જ તો આવી કુટેવોની લતે ચઢેલાં ને ?
દુનિયાનાં સૌથી વધુ આનંદી બાળકોમાં જે છેલ્લા સાત વર્ષથી પ્રથમ આવે છે તે દેશ ડેન્માર્કની બાલ ઉછેર પદ્ધતિનો સૌ નિષ્ણાંતોએ અભ્યાસ કર્યો ! ત્યાંની શાળાઓમાં નાનપણથી જ એક “હગી” નામનો વિષય શીખવાડવામાં આવે છે, જેનો અર્થ “ વાદળાંની રૂપેરી કોર !” એવો કાંઈક થાય છે. એ વિષયમાં બાળકોને ક્લાસમાં કોઈએ કોઈને માટે એ પ્રકારનું માનવતાવાદી કાર્ય કર્યું હોય તે વિષે ચર્ચા કરવામાં આવે છે! નાનપણથી જ માનવતાવાદનું શિક્ષણ !
હા , અમેરિકામાં કાંઈક અંશે ડે કેર સેન્ટરથી માંડીને કોલેજ કક્ષાએ આવી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે, પણ એક વિષય તરીકે શીખવાડવામાં આવતું નથી. ઘર વગરનાઓને તહેવારો ઉપર રોટી કપડાં પહોચાડવાં, ઘરડા ઘરમાં ભોજન -ભજન કરાવવા જવું , અનાથાશ્રમમાં આર્થિક મદદ આ બધું માનવતાવાદી કામ જ કહેવાય .
એમ તો આપણે ત્યાં , આપણેય દિવાળી , હોળી , ઉતરાયણ ઉપર દાન ધરમ કરીએ જ છીએ ને? પણ એમાં તો સ્વર્ગ મેળવવાની લાલચ છે! અને નાના બાળકને એમાં શું સમજ પડે ? ગરીબને પૈસો- એટલે કે ભીખ આપવી, એ “ હગી” નામના વિષયમાં શીખવાડતાં નથી! દયાનો ગુણ એ સારી વાત છે, પણ લાગણી હોવી અને એ વ્યક્તિ સાથે તાદાત્મ્ય સાધવું એ બન્ને મહત્વનાં છે! ભીખનો પૈસો પેલી ગરીબ વ્યક્તિ માટે લાગણી દર્શાવે છે, પણ એમાં તાદાત્મ્ય નથી હોતું ! . અંગ્રેજીમાં આ લાગણીઓ માટે બે શબ્દ છે: સિમ્પથી અને એમ્પથી! આપણી ભાષાનો શબ્દ કોષ આ બંને શબ્દનો અર્થ એક જ બતાવે છે: દયા, લાગણી!
રસ્તે જતાં કોઈ બાળકને ઠોકર વાગે અને એ પડી જાય એટલે આપણે બોલી ઉઠીયે : “અરે અરે- જુઓ ત્યાં પેલું છોકરું બિચારું પડી ગયું !” આ લાગણી તેને સિમ્પથી સહાનુભૂતિ દર્શાવી કહેવાય! પણ બાળક પાસે દોડી જઈને એને વ્હાલથી ઉંચકીને પ્રેમ અને હૂંફનો અહેસાસ કરાવવો એ સહાનુભૂતિને એમ્પથી કહેવાય!
મેં માતૃભૂમિ ભારતની મારી એક મુલાકત દરમ્યાન જોયું હતું : સવારના સમયે એક તેડાગર બહેન ફૂટપાથ પર ચાલતાં ચાલતાં પાંચ છ બાળકોને બાલમંદિર લઇ જઈ રહ્યાં હતાં. એક બાળક ચાલતું હતું ને ફૂટપાથ પરથી ગબડી પડ્યું ! અને બહેને એને એક ધોલ મારતાં સંભળાવ્યું; “ આંધળો છે? આ રસ્તો દેખાતો નથી?”
બાળકોના ઉછેરમાં ઘણાં પરિબળો કામ કરે છે!અહીં પેલી ભાડુતી બહેન બાળકનાં કુમળા મનને જરૂર હાનિ પહોંચાડતી હતી , પણ એ સગી મા નહોતી ! એટલે બાળક આવા સહાનુભૂતિ વિનાના પ્રસંગોથી ઘડાય અને ભવિષ્યના વાવાઝોડાઓ માટે તૈયાર થાય; પણ, હા, મા બાપ પણ જો આવું જ વર્તન કરે તો બાળકનું ભાવિ કાંઈક જુદું જ ઘડાય! બાળકનાં ઉછેરમાં બેમાંથી એક જન્મદાતા સમજુ હોય તો પણ બાળક આનંદી હોઈ શકે છે, પણ સાથે અન્ય એક વ્યક્તિનો સાથ સહકાર હૂંફ પણ જરૂરી છે!
વર્ષો સુધી ઘણી મથામણ કરીને આનંદી બાળક ઉછેરવાનું એક ગીત મેં તૈયાર કર્યું!! અમે ઘણી વાર પેરેન્ટ્સ સાથેના સેલિબ્રેશનમાં આ ગીત ગાઈએ પણ ખરાં!
“ અમેરિકાથી અમદાવાદ” મારાં કાવ્યસંગ્રહમાં મેં અમુક અંગ્રેજી કાવ્ય ગીતો પણ મુક્યાં છે. આ લેખમાળાનાં ૫૧ એકાવનમાં ચરણમાં સૌને ઉપયોગી એ કાવ્ય રજૂ કરું છું ! પુસ્તકના વિમોચન વેળાએ પ્રતિષ્ઠિત સાહિત્યકારોની પ્રસંશાને પાત્ર આ રહ્યું એ કાવ્ય:
One wise parent , and an adult who cares,
Add a little luck and the happy child you get!
Happiness is feeling, happiness means care;
She feels much secure when she knows that you care!
Routines and consistency are the young children’s affairs;
Same time, the same place – eat, play and relax!
Develop some customs- rituals for a special day,
Sweet memories of those days, will take them all the way!
Involve the whole family in the decision making affairs;
Small , big, sick or old – would love to be counted!
Put aside your differences even only for a while,
And in your old age, you’ll find out you were right!
Childhood comes only once in a life ,
Give children your very best ,that
They cherish rest of their lives!
Thats how you raise a happy happy child!!
Posted in ગીતાબેન ભટ્ટ, ચિન્તન લેખ, નિબંધ, લેખ શ્રેણી, વાત્સલ્યની વેલી | Tagged , , | 2 Comments

નંદનભાઈ શાસ્ત્રી નિબંધ સ્પર્ધા

નંદનભાઈ શાસ્ત્રી નિબંધ સ્પર્ધા 
સ્પર્ધા ના નિર્ણાયક -વિજય ઠક્કર….
પરિચય
હું વિજય ઠક્કર ૨૦૦૮માં પરિવાર સાથે  અમેરિકા આવી અહીં સ્થાયી થયા. લખવાનો મારો શોખ  કાળક્રમે મારી આદત બની ગઈ હતી તે અમેરિકા  આવીને પણ  “ગુજરાત દર્પણ” જેવા અમેરિકામાં સૌથી વધુ વંચાતા અને લોકપ્રિય  ગુજરાતી મેગેઝીનને કારણે બરકરાર રહી શકી. માનવીય સંવેદનાઓ અને પ્રેમ સંબંધો એ મારો ખૂબજ ગમતીલો વિષય રહ્યો હોવાથી પ્રણય સંબંધો ઉપર આધારીત વાર્તાઓ ઉપરાંત જીવન ચરિત્રો લખવાનું બહુજ ગમે. વર્ષ ૧૯૯૦થી પ્રોફેશનલી લખવાની શરૂઆત થઇ..પરંતુ ૧૯૯૪થી અમદાવાદમાં ગુજરાત ટુ ડે દૈનિકમાં ” ભીતર ભીનું આકાશ ” કોલમ  ચાલી..અને ૧૯૯૭માં આ કોલમમાં છપાયેલી વાર્તાઓ ” ભીતર ભીનું આકાશ ” નામેજ પુસ્તક રૂપે પ્રગટ થઇ.. સાથેજ હૃદયમાં પાંગરેલા  હિન્દી સાહિત્ય તરફના લગાવને કારણે હિન્દી કવિતાઓ, ગઝલો, મુક્તકો લખાયાં અને તે પણ વર્ષ ૧૯૯૭માં ” सर्पगंधी क्षणનામે પુસ્તક આકારે પ્રકાશિત થયું તો ગુજરાતીમાં પણ કવિતાઓ, ગીતો, ગઝલો લખાતી  રહી… દરમ્યાન જૂદાજૂદા દૈનિકો, સામયિકો વગેરેમાં  ” લીલા શ્વાસને સરનામે ” એ નામે કોલમ સ્વરૂપે વાર્તાઓ પ્રગટ થતી રહી. ૧૯૭૯થી દુરદર્શન સાથે સમાચાર વાચક તરીકે નાતો જોડાયો તે ૨૦૦૪ સુધી ચાલ્યો અને એજ અરસામાં  રેડિયો-આકાશવાણી સાથે પણ સમાચાર વાચક, ડ્રામા આર્ટીસ્ટ, પેનલ રાયટર જેવી જૂદીજૂદી પ્રવૃત્તિઓ લાગલગાટ ૨૫ વર્ષ સુધી થતી રહી. સરદાર પટેલના જીવન પર આધારિત “લોખંડી પુરુષ સરદાર પટેલ” ગુજરાત સરકાર પુરસ્કૃત નાટકના નિર્માતા, લેખક અને અભિનેતા તરીકે સંકળાવાનું સદભાગ્ય સાંપડ્યું. અમેરિકામાં રેડિયો દિલ સાથે “ છેલ છબીલો ગુજરાતી” કાર્યક્રમમાં છેલ્લા પાંચેક વર્ષથી કૌશિકભાઈ અમીન સાથે કો-હોસ્ટ તરીકે જોડાઈને ગુજરાત અને ગુજરાતી ભાષાનાં સારસ્વતો, કલાકારો, કવિ-લેખકો, પત્રકારો, રાજકીય વ્યક્તિત્વો સાથેના મુલાકાત આધારિત કાર્યક્રમ દ્વારા ગુજરાત અને ગુજરાતી માટે કશુંક કરી શકાયાનો સંતોષ છે. ઉપરાંત અમદાવાદમાં અને અમેરિકામાં ઇવેન્ટ પ્લાનર અને ” માસ્ટર ઓફ સેરીમની” તરીકે ખુબ પ્રસિદ્ધી મેળવી. ભારત અને અમેરિકામાં થઈને ૧૯૭૯થી લઈને અત્યાર સુધીમાં આશરે ૩૦૦૦ જેટલાં કાર્યક્રમોમાં “માસ્ટર ઓફ સેરીમની” થવાનો મોકો મળ્યો. હાલમાં મારા બે પુસ્તકો ભીતર ભીનું આકાશ અને सर्पगंधी क्षण રીપ્રીન્ટમાં છે અને મારો એક ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ “ માટીની મહેક”એ વિષય અંતર્ગત અમેરિકાને ભારતની બહર નાં અન્ય દેશોમાં વસતા સફળ ગુજરાતીઓ પાસેથી આર્ટીકલ્સ મંગાવી એનું સંકલન પુસ્તકાકારે પ્રકાશિત થવા જઈ રહ્યું છે. “લીલા શ્વાસને સરનામે ” પણ પ્રકાશનની પ્રક્રિયામાં છે. મારો બહુ વાંચતો બ્લોગ ” ગુર્જરિકા ” જેમાં મારું સાહિત્ય હું પ્રકાશિત કરું છું જેને વાચકોનો ખુબ આવકાર મળ્યો છે. વ્યવસાયે અમદાવાદ મ્યુનિસીપલ કોર્પોરેશનમાં ” P R Manager”  તરીકે અને મ્યુઝિયમ ડાયરેક્ટર તરીકે વર્ષો સુધી કાર્યભાર સંભાળ્યો.
સાહિત્ય સંસદ ઓફ નોર્થ અમેરિકા એ ગુજરાતી સાહિત્યની શુદ્ધ ઉપાસના કરતી સંસ્થા છે. મુંબઈમાં શ્રી કનુભાઈ સૂચક નાં નેતૃત્વમાં ચાલતી “ સાહિત્ય સંસદ ઓફ સાન્તાક્રુઝ” નું એક્સ્ટેન્શન કરાયું અને વર્ષ ૨૦૧૫મા સાહિત્ય સંસદ ઓફ નોર્થ અમેરિકા એ સંસ્થાની અહીં સ્થાપના થઇ અને મારી પ્રમુખપદે વરણી થઇ. સાહિત્ય સંસદના નેજા હેઠળ અમે ગુજરાતી સાહિત્યના દિગ્ગજ સાહિત્યકારોને બોલાવી એમના સાહિત્યનો આસ્વાદ ભાવકોને કરાવીએ છીએ.
 ******************************************************************************
સ્નેહી શ્રી પ્રજ્ઞાબહેન 
 કુશળ હશો,
પ્રથમ તો “બેઠક” ને અભિનંદન કે જે સંસ્થા  અને એના સંયોજકો ગુજરાતીને અને ગુજરાતીપણાને દરિયાપાર વસતા ગુજરાતીઓના હૃદયમાં જાળવી રાખવા માટે અથાક પ્રયત્નો કરે છે.
અભિનંદન શ્રી નંદનભાઈ શાસ્ત્રી ને કે જેઓ ના ઊર્મિશીલ હૃદયમાં એક સંવેદનશીલ વિચાર પ્રગટ્યો અને બે એરીયાના સર્જકોને કશુંક અર્થસભર લખવા પ્રયોજ્યા. એક સુંદર વિષય પર આવેલી કૃતિઓના કર્તાઓએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો અને સ્વશક્તિને એમાં જોતરીને યથોચિત  પ્રદાન કર્યું. નિબંધ સ્પર્ધાના એ સૌ સ્પર્ધકોને દિલથી અભિનંદન.
 આપના તરફથી મને મોકલાયેલ તમામ કૃતિઓને ખૂબ સુક્ષ્મતાથી વાંચી ને અને એના અભ્યાસ પરથી હું નીચે દર્શાવેલ તારણ પર આવ્યો છું. 
પ્રથમ ઇનામ 
વિજેતા કૃતિ નમ્બર: 15-રાજુલ કૌશિક 
દ્વિતીય ઇનામ 
વિજેતા કૃતિ નમ્બર:  12-રશ્મી જાગીરદાર 
તૃતિય  ઇનામ 
વિજેતા કૃતિ નમ્બર:   16-હેમંત ઉપાદ્યાય 
તમામ વિજેતાઓને અભિનંદન.
નિબંધ સ્પર્ધામાં આવેલી કૃતિઓમાંથી વિજેતા કૃતિઓને તારવવા માટે મુખ્યત્વે ચાર બાબતોને મેં લક્ષ્યમાં લીધી છે. 
1) ભાષા  2) વિષય 3) અભિવ્યક્તિ / વિચારો અને 4) સમગ્રતયા મૂલ્યાંકન            
મહાદ અંશે કૃતિઓમાં ભાષા અને વ્યાકરણ અને વાક્યોના બંધારણ બાબત થોડીક નિરાશા થાય એવો અનુભવ થયો છે. વિષય ને  પૂરો સમજ્યા વગર  વૈચારિક અથડામણ થતી હોય એવું ક્યાંક કયાંક લાગ્યું છે. જેઓ વિષયને સમજ્યા છે તો એ ઓ વૈચારિક સાતત્ય જાળવીને લખાણમાં ઉતારી શક્યા નથી. એટલે પ્રવાહ ઝોલા ખાતો હોય એવી અનુભૂતિ થાય છે. 
આમ છતાં કેટલીક કૃતિઓ ખુબ સરસ રીતે માવજત પામી છે પરંતુ ઇનામ માટે શ્રેષ્ઠ માંથી શ્રેષ્ઠતમ ત્રણ કૃતિઓ પસંદ કરી છે.
તમામ સ્પર્ધકોને અને આયોજકોને ખૂબ અભિનંદન.
 આભાર 

મિત્રો વિજયભાઈનો પરિચય અને દરેક નિબંધો નીચેની લીંકમાં વાંચી શકશો.

લેખન એક શોધ- નવી final નામ સાથે-૨

Posted in અહેવાલ, નંદન શાસ્ત્રી નિબંધ સ્પર્ધા, નિબંધ | 4 Comments

૨ -કવિતા શબ્દોની સરિતા સાથે સ્વ આનંદની સ્મૃતિઓ-રાજુલ કૌશિક

એ સમય હતો દિવાળીના દિવસોનો. મોટાભાગે એવું ય બનતું હોય છે કે જ્યારે આપણે જ્યાં નથી હોતા એની યાદ આપણને વધુ આવતી હોય. તમે પણ જો જો, ઘણા બધા લોકો આપણી દિવાળી પહેલા કેવી હતી એની મીઠી યાદો વાગોળતા રહેતા હોય છે. કારણ એનુ માત્ર એ કે એ ભૂતકાળની મીઠી-મનગમતી યાદો આજે પણ આપણને એટલી જ વહાલી લાગે છે અને જે વહાલું લાગે એ વાગોળવાનું તો સતત મન થયા જ કરે.
આજે પણ એવી જ એક યાદની વાત કરવી છે.
આજથી લગભગ  એક વર્ષ પહેલા એટલેકે દિવાળીના દિવસની જ આ વાત છે. આમ તો દિવાળી હોય એટલે આપણે દેવદર્શને તો જવાના જ. એ દિવસે અમે મંદિર પહોંચ્યા ત્યારે મંદિરના બારણા અંદરથી લૉક હતા પણ કાચના બારણાની પેલે પાર ઘણા બધા લોકો હિલચાલ કરતા તો દેખાયા. અમારી સાથે વડીલ હતા એટલે એમની અવસ્થાને લીધે અમને લૉક ખોલીને અંદર લીધા અને ત્યારે જોયું તો અહીં વડીલો માટેની પ્રવૃત્તિ ચાલતી હતી. જરા વધારે તપાસ કરતા જાણવા મળ્યું કે અહીં વયસ્ક લોકો માટે યોગ, અલગ અલગ વ્યક્તિઓને બોલાવીને વડીલોને રસ પડે એવી વાતો, ક્યારેક ગીત -સંગીત તો ક્યારેક રાસ-ગરબા અને ક્યારેક વડીલોના વાંચન-જાણકારી કે જ્ઞાનને અનુરૂપ ક્વિઝનું આયોજન થતું હોય છે. વળી વડીલોને પ્રિય એવા ભજનની સાથે ભોજનની પણ વ્યવસ્થા પણ ખરી હોં…. દર સપ્તાહે અલગ અલગ જગ્યાએ પિકનિક અને શોપિંગ પર પણ ખરું. અહીં એને  સિનિઅર ડે કેર સેન્ટર કહે છે. ઢળતી ઉંમરે પહોંચ્યા પછી ય આવું પ્રવૃત્તિથી ભરપૂર , તેજીલું જીવન કોને ના ગમે?
મઝાની વાત હવે આવે છે. અમે ખાસ જેમના માટે દેવદર્શને ગયા હતા એ વડીલ તો આ જાણીને રાજી રાજી અને એ તો જોડાઈ ગયા આ ડે કેર સેન્ટરમાં અને હવે તો મળીએ ત્યારે એમની રોજ-બરોજની પ્રવૃત્તિ વિશે એટલા તો ઉત્સાહથી એ વાતો કરતા હોય છે કે જાણે એક નવું જીવન શરૂ થયું.
વાત જાણે એમ હતી કે દેશમાં એમનું પોતાનું સરસ મજાનું ગ્રુપ હતું જેમાં અનેકવિધ પ્રવૃત્તિથી એમના દિવસો સરસ રીતે પસાર થતા હતા. પાછલી ઉંમરે જીવનસાથીની ચિરવિદાય પછી પરિવાર અહીં અમેરિકામાં હોવાથી  એમને અહીં લઈ આવ્યા. ઘરનું સ્નેહભર્યું વાતાવરણ, પુત્ર અને પુત્રવધુ બંને ડૉક્ટર એટલે એમના દ્વારા સંપૂર્ણ કાળજી છતાં જાણે જીવનમાં કશુંક ખુટતું હોવાનો સતત અહેસાસ રહ્યા કરતો. સ્વભાવિક છે જીવનના ૬૦ વર્ષ જેની સાથે ગાળ્યા એની વસમી વિદાય તો એક કારણ હતું જ પણ આ ડે કેરમાં જોડાયા પછી અમને સમજાયું કે એમના જીવનસાથીની સાથે સાથે એમને હમઉમ્ર સાથીઓને પણ ખોટ સાલતી હતી.  જે ખોટ પુરાવાની નથી એના માટે તો કોઈ ઉપાય નહોતો પણ જે ઉપાય મળ્યો એનાથી એમનું અહીં રહેવું સહ્ય જ નહીં સરળ બન્યું.
એ સમયે મંદિરમાં જે જોયું, અનુભવ્યું ત્યારે મારા મનમાં સાગમટે આપણી દિવાળી, આપણા ભજન,ગીત-ગરબા જે સાવ નાનપણથી સાંભળતા આવ્યા હતા એ તો યાદ આવ્યા, જાણે મનનું તળ વિંધીને ઉગી આવ્યા. એના પરથી પ્રેરાઈને જે લખ્યું એ મારી અભિવ્યક્તિ હતી પરંતુ જે આજ સુધી જોઈ રહી છું, અનુભવી રહી છું એ સત્ય તો ખરેખર ખુબ સુંદર છે. કાવ્યો સાથે આપણા મનનો મેળ સધાય એના કરતાંય મધુર કાવ્યમય જીવન જીવાય એ મઝાની વાત નથી?
આજના દિવસે પણ એ વડીલના સૂરમાં એ ગીતોનો ગુંજારવ સંભળાય છે અને ત્યારે સાચે જ મન પ્રસન્ન થઈ જાય છે. એમની પ્રવૃત્તિની વાત કરતા હોય ત્યારે એમના ચહેરા પરની ચમક અને મન મોર બની થનગાટ કરે ગીત પર એમનો થનગાટ જોઈએ છીએ ત્યારે એમનો રાજીપો અંતરને ઉજાળી જાય છે. એ એક દિવસની ઘટના જીવનભરના આનંદમાં તબદીલ થતી જોઈ. કોઈક ઘટના એવી હોય જેનો આનંદ ક્ષણિક હોય અને કેટલીક ઘટનાઓનો આનંદ ચિરસ્થાયી.. આ ચિરસ્થાયી ઘટનાઓને જ આપણે પ્રસંગનું નામ આપતા હોઈશું ને?
“કવિતા શબ્દોની સરિતા”એ મને આવી તો અનેક ચિરસ્થાયી યાદો આપી છે. એની પણ વાત કરીશું…..

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com
Posted in કવિતા શબ્દોની સરિતા, નિબંધ, રાજુલ કૌશિક | Leave a comment

પ્રેમ પરમ તત્વ : 48 : બેઠક : સપના વિજાપુરા

પ્રેમ મળે ત્યારે દિવાળી
હું 2016 માં શિકાગોથી કેલિફોર્નિયા મુવ થઇ. અજાણ્યું રાજ્ય, અજાણ્યું, શહેર , અજાણ્યાં  લોકો અને એની વચ્ચે હું સાવ એકલી. દીકરો અને દીકરાની વહુ!! પણ પ્રજ્ઞાબેન દાદભાવાલાની  સાથે એ પહેલા એક મુલાકાત થયેલી જયશ્રી  મર્ચન્ટ દ્વારા.અને એમને મને ખૂબ  પ્રેમથી અને માનથી બેઠકમાં બોલાવેલી અને મને એક આખો કાર્યક્રમ ફક્ત મારા માટે ગોઠવેલો.  હું તો ખૂબ  ખુશ હતી. કવિને બીજું શું જોઈએ માઈક અને શ્રોતા!! આ બંને વસ્તુ પ્રજ્ઞાબેને આપી.ત્યાર પછી હું શિકાગોથી કેલિફોર્નિયા આવી ગઈ અને હર મહિને બેઠકમાં જવા લાગી.  મને એ પ્રેમ અને માન હજુ સુધી મળે છે. ‘બેઠક’ એ મારો પરિવાર બની ગયો.મારો પરિવાર વધતો ગયો. ‘બેઠક’ સિવાય લોકો મને એમના ઘરે પણ બોલાવવા લાગ્યા.  પ્રજ્ઞાબેન ,પ્રતાપભાઈપંડ્યામનીષાબેન,સ્વર્ગસ્થ મહેન્દ્રભાઈ મહેતા ,કલ્પનાબેન રઘુ, રાજેશભાઈજયવંતીબેનવસુબેનદર્શના બીજા અનેકે મને ખૂબ સ્નેહ આપ્યો. બધા નામ નું લિસ્ટ ઘણું મોટું છે. સાચું કહું તો શિકાગોમાં હું 40 વરસ રહી. પણ મને આવો સ્નેહ અને પ્રેમ મને શિકાગોથી નથી મળ્યો.  આ માટે હું ખરેખર પ્રજ્ઞાબેન અને એમના સાથીઓની આભારી છું
ગઈકાલે ‘બેઠક’માં દિવાળી પાર્ટી થઇ. આખું વર્ષ અમે આ પાર્ટીની રાહ જોઈને બેસીએ છીએ. નવા નવા કપડાં અને ખૂબ મીઠાઈ અને ભાવતા ભોજન.  અને ચહેરા પર ઉલ્લાસ અને અને હોઠ પર મીઠાઈ કરતા પણ મીઠા સ્મિત.  મારે અને દર્શનાને પાવભાજીની  ભાજી બનાવવાની હતી. દર્શના બધું શાકભાજી લઈ આવી. અને અમે ભાજી બનાવવાનું શરુ કર્યું. બંનેએ ખૂબ મહેનત અને ખંતથી આ ભાજી બનાવી એમાં પાવભાજી મસાલા કરતા પ્રેમની માત્રા વધારે હતી. એટલે થોડી સ્વાદિષ્ટ વધારે બની. અમે પહોંચી ગયા ભાજી લઈને આઈ. સી. સી.(ઇન્ડિયા કોમ્યુનીટી સેન્ટર)  મીલ્પીટાસમાં જ્યાં અમારી ‘બેઠક’ હતી. ત્યાં જાત જાતની વાનગીઓ થી ટેબલ સજ્ હતું. બધાને સાલમુબારક કહી અમે ભાવતા ભોજન કર્યા.  જેમાં પાવભાજી, ખમણ,હાંડવો, પુલાવમઠિયા , ચોળાફળી,રસ મલાઈ,અડદિયા, બુંદી, દિવાળીના ગુઘરા,એ સિવાય ઘણી મીઠાઈ થી ટેબલ ભરેલું હતું. મુખ્ય વસ્તુ એ હતી કોણ શું લાવ્યું તેના નામની જાહેરાત નહોતી કરી પણ બધાએ માત્ર પ્રેમ પીરસ્યો હતો. અહી સાંનિધ્યનો આનંદ છે.
ભોજન બાદ કાર્યક્રમની શરૂઆત પ્રાર્થનાથી થઇ વસુબેન અને જયવંતીબેને પ્રાર્થના કરી. પછી કવિતાનો દોર શરુ થયો. જેમાં કલ્પનાબેન રઘુ, અલ્પાબેનરીટાબેન જાની, હેમંતભાઈસપના વિજાપુરા, વગેરેએ પોતાની કવિતાનું પઠન કર્યું।.
પછી સંગીતનો દોર શરુ થયો, જેમાં અમારા અતિથિ વિશેષ શ્રી આશિષભાઇ  સોપારકર અને વાગમી  કચ્છી  હતા.  આશિષભાઇ જે મેઘમની ઓર્ગેનિક કંપનીના માલિક છે. જેમનો બિઝનેસ દેશ વિદેશમાં ફેલાયેલો છે. જેની કંપનીનું નામ ફોર્બમેગેઝીનમાં પણ આવેલું છે. તેઓ શ્રી મોટા બિઝનેસ મેન  નહિ પણ એક મીઠા કંઠના માલિક પણ છે. એમણે  તથા વાગમી કચ્છી એ પણ એક પણ સંગીત તાલીમ લીધેલી ગાઈકા છે, તેમણે જુના ફિલ્મી  ક્લાસિકલ ગીત સંભળાવી શ્રોતા ને ભાવ વિભોર કરી દીધા! અમારા ‘બેઠક’ના કલાકાર શ્રી રાજેશભાઈ શાહ અને એમની પત્ની શ્રીમતી જયશ્રી શાહે,અલ્પાબેન ,સુબોધભાઈ અને તેમના પત્ની પણ મધુર ગીત ગાઈને લોકોનું મનોરંજન કર્યું હતું.  ત્રણ કલાક કાર્યક્રમ ચાલ્યો પણ સમયનું પણ ભાન ના રહ્યું.સુગમ સંગીત સાથે શાસ્ત્રીય સંગીતનો પણ સમન્વય થતા માહોલ સર્જાયો. 
‘બેઠક’ એ એક સાહિત્ય સર્જકને પ્રોત્સાહન આપનારી સંસ્થા છે. સીનિયર લોકોને લખતા કરવાં. અને એમના હ્ર્દયનો ભાર હળવો  કરવો એ આ સંસ્થાનો હેતુ છે. પ્રજ્ઞાબેનના નેતૃત્વ નીચે ઘણા સીનિયર લોકો લખતાં થયા છે. અને જે સીનિયર લખે છે એનો સંગ્રહ તૈયાર કરી પ્રજ્ઞાબેન પ્રકાશિત કરે છે. લોકો માટે પોતાનો સંગ્રહ હોવો એક સપનું હોય છે સપના વિનાની આંખો તો વાંઝણી કહેવાય પણ એ સપનાને પ્રજ્ઞાબેન સાકાર કરે છે. 
પ્રેમ ,સ્નેહ , લાગણી, માન આ દરેક વસ્તુનો માનવી ભૂખ્યો હોય છે. જેમ વેલને જ્યાં સહારો મળે ત્યાં ચડી જાય છે એમ માનવ પણ જ્યા થોડી લાગણી થોડો પ્રેમ મળે એ તરફ ઢાળી જાય છે. અને પ્રજ્ઞાબેન એ અડીખમ વૃક્ષ બની ગયા છે જેની પર ઘણા સીનિયર વેલ બની એમને વીંટળાઈ ગયા છે. અહીં કોઈ ધર્મ કે કોઈ જાતિ અથવા કાસ્ટ ના ભેદ નથી. અહીં ફક્ત પ્રેમનો ધર્મ ચાલે છે, ફક્ત પ્રેમનો ધર્મ નિભાવાઈ છે. જો એ પ્રેમનો સિક્કો નથી, તો અહીં ચાલતો નથી. 
પ્રેમ ખરેખર શું છે? પ્રેમ એ માનવતા છે. પ્રેમને કોઈ ધર્મ નથી, પ્રેમ એ ધર્મ છે. જો તમે ખરેખર માનવ હો તો તમે કોઈ દુઃખીને જોઈને દુઃખી થતા હો, તમે કોઈ દુઃખીને એનો ધર્મ પૂછવા રોકાતા ના હો તમે ખરેખર પરમને પામી ગયા છો અને  એપ્રેમ પરમ ઈશ્વર સુધી પહોંચાડે છે.
સપના વિજાપુરા 

ફોટા માટે લીંક ખોલો –

ફોટો માટે રઘુભાઈ શાહ નો ખાસ આભાર

Posted in અહેવાલ, ચિન્તન લેખ, પ્રેમ એક પરમ તત્વ, સપના વિજાપુરા | 4 Comments