ગુજરાત ગૌરવ દિવસ (Gujarat Day) – May, 2018

ગુજરાત ગૌરવ દિવસ નિમિતે દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ બે એરિયા ના ગુજરાતીઓએ ગુજરાતી  ભાષાને, ગૌરવવંતા ગુજરાતીઓને, અને ગુજરાતી સાહિત્ય, કલા અને કલાકારોને એક સુંદર કાર્યક્રમમાં વણીને ખુબજ સુંદર કાર્યક્રમ રજુ કર્યો તે માટે સહુ પ્રસ્થિત મહાનુભાવોનો અને સાથીઓનો આભાર. . શ્રી સુરેશમામા મામી, માનનીય પ્રતાપભાઈ, રમાબેન, મનીષાબેન અને નરેન્દ્રભાઈ જેવા મહાનુભાવોના સહકાર અને પ્રોત્સાહન વગર તેમજ રઘુભાઇ, કલ્પનાબેન, રાજેશભાઈ વગેરે પ્રેણનાપૂરક કાર્યકર્તાઓ વગર શક્યજ નથી અને તેમને ખુબ ખુબ અંતરથી બે એરિયાના બધાજ ગુજરાતીઓ વતી ખુબ ખુબ આભાર.

વધુ અહીં વાંચો ……

via ગુજરાત ગૌરવ દિવસ (Gujarat Day) – May, 2018

 

Advertisements
Posted in Uncategorized | 1 Comment

ગુજરાત ગૌરવ દિનની ઉજવણી -તરુલતાબેન મહેતા

પરદેશમાં  આપણા મલકની સોડમ-ગુજરાત ગૌરવ દિવસ   

13મી મે  રવિવારે  2018ના ગુજરાત ગૌરવ દિનની ઉજવણીમાં મિલપિટાસ આઈ.સી સી ના હોલમાં  ‘જય જય ગરવી ગુજરાત’નું અરૂણ પ્રભાત દીપી  ઊઠ્યું હતું!  તેમાં ભળી મધર્સ’ ડે ની મધુરતા . મોટી સંખ્યામાં ગુજરાતપ્રેમીઓ  સજીધજીને ગુજરાત દિનની ઉજવણીમાં ભાગ લેવા આવ્યા હતા. ‘છેલ છબીલા ‘નર નારીઓ આનન્દને હિલ્લોળે ઝૂલતાં હતાં .‘ચોળી,ચણિયો ને પાટલીનો ઘેર અને  આગળ શોભતા છેડાવાળી ગુજરાતી સાડીમાં ઉલ્લાસમાં ગુજરાતણો   ઘુમતી હતી. માનો છેડલો એટલે અજંપાનું ઓસડ .

ગુજરાત ગૌરવ દિવસ  બે એરિયાની  ગુજરાતી સમાજ  નોર્ધન કેલિફોર્નિયાના નેજા હેઠળ ખરો પણ  અનેક સંસ્થાઓ તથા ગુજરાતીઓના સહકારથી અમેરિકામાં ઉત્સાહપૂર્વક ઉજવાયો. આપણી  માતૃભૂમિ ગુજરાતી ,માતૃભાષા ગુજરાતી અને સાંસ્કૃતિક વારસાના  જતન અને વિસ્તારના  શુભપ્રસંગની સાંસ્કુતિક ઉજવણી બેવડા આનંદથી થઈ.  સૌએ પોતાની જન્મદાત્રી  જનની પ્રત્યેના પ્રેમ અને ઋણને  ‘મધરસ’ ડે ‘થી નવાજ્યો.તેથી સોનામાં સુગંધ ભળી.હોલની બહાર રસિયા ગુજરાતીઓના હાથમાં ગરમ ચા -કોફીના પ્યાલાની સુગંધ આવતી હતી તો હોલની અંદર   સાંસ્કૃતિક  અવસરની  મહેક    હતી. “અમેં  સૌ  ગુજરાતી છીએ,સાકર સરખા મીઠા સૌ જન સાથે હળીએ મળીએ હળવે હસતા હસતા.’ (પદમાબેન કનુભાઈ શાહ )આપણને વારસામાં સાંસ્કૃતિક ,ધાર્મિક ,આધ્યાત્મિક પરંપરા  સહજ રીતે મળે છે.સંસ્કુતિ ,ભાષા -સાહિત્ય અને સંસ્કાર માતાના ગર્ભમાંથી બાળકના  લોહીમાં એકરૂપ થાય છે , હાલરડાંનું  મીઠું ગૂંજન હર પળે તેના જીવનમાં  વહ્યા કરે છે, તેની ઉજવણી દિવાળી જેવા ઉત્સાહથી થઈ તે ગુજરાતના ગૌરવને વધારે છે .ભીના કંઠે ગાવાનું મન થઈ જાય ‘ગુજરાત મોરી મોરી રે ‘. આવડી વિશાળ પુથ્વી પર એક મુલકને મારો કહીએ ત્યારે કેટલું પોતીકું લાગે છે! પરદેશમાં  મુલકની સોડમ  લઈ ફરીએ ત્યારે એક આગવો ગુજરાતી મૂડ હોય છે.બે ગુજરાતી મળે તો મેળો અને ગુજરાત ગૌરવ દિન ભેગાં મળી ઉજવીએ ત્યારે  તો દિવાળી જેવા માનીતા બધા ય  અવસરોની એકસાથે ધૂમ મચી જાય.

 હદયના છલકતા  ઊર્મિહિલોળથી સઁચાલકો અને કલાકરોએ સાચા અર્થમાં ગુજરાતની ગરિમાનું સન્માન કર્યું છે.’ગુજરાત ગૌરવદિન’ની ઉજવણી નિમિતે તૈયાર કરેલ ‘સંભારણાં ‘ નામક સ્મરણિકા  (સોવિનયર ) માહિતીસભર અને મનોરંજક છે.અનેક મહાનુભાવોના સંદેશા ,જૂની રંગભૂમિનો ઇતિહાસ ,તે જમાનાના કલાકારોની  નાટક પ્રત્યેની જીવનભરની મહેનત અને ત્યાગનું જીવંત ચિત્ર તેમાં છે.ભૂલી વિસરી જૂની રંગભૂમિને અપાયેલી આ અંજલિ યાદગાર બની રહેશે. ‘ભાંગવાડી ભલે સમયની નજરે ભાંગ્યું  પણ તેનું પ્રદાન ગુજરાતી નાટકમાં સદાય સ્મરણીય રહેશે. જૂની રંગભૂમિના ગીતોનો આસ્વાદ અને અન્ય માહિતીપૂર્ણ લેખો સોવિનયરને પ્રસંશનીય  બનાવે છે.સંભારણાના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમમાં ભાગ લેનારા બે-એરિયાના મોંઘેરા કલાકારોના સુંદર ફોટા  સોવિનિયરની શોભા તો છે જ પણ એથી વધુ અત્રે વસતા ગુજરાતી સમાજની  પ્રતિષ્ઠા છે.ભારતની બહાર વસતા આ કલાકરોની  સાધના અને રિયાઝને સલામ!  ગુજરાત ગૌરવ દિને સન્માન પ્રાપ્ત કરતા  ગર્વીલા ગુજરાતીઓના ફોટા જોઈ કહેવું જોઈએ:

‘પુરૂષાર્થને પ્રેમ કરે સાહસથી સીંચે માટી ,ખમીરવંતી છાતી લઈ જે જીવે એ ગુજરાતી (હિતેન આનંદપરા) રસતરસ્યા ગુજરાતીઓ માટે  કાર્યક્રમની શરૂઆત થઈ . ઉત્સાહથી છલકાતાં ,સુંદર ગુજરાતી સાડીમાં શોભતાં કલ્પનાબેન રધુના મધુર સ્વરે સરસ્વતી વંદના થઈ . કાર્યક્રમના આયોજક અને સંચાલક પ્રજ્ઞાબેને  ગુજરાતી સુંદર સાડીમાં માઈક્ને સંભાળ્યું. ખૂલ્લાદિલે હસીને સૌનુ સ્વાગત કર્યું ને પ્રેક્ષકોમાં ઉલ્લાસ પ્રસરી ગયો.ત્યારપછી નોર્ધન કેલિફોર્નિયા ગુજરાતી સમાજના સહ સૂત્રધાર સુરેશભાઈ પટેલે  (લાડીલું નામ મામા ) ગુજરાતીઓને પાનો ચઢે તેવું સરળ પણ સચોટ સંબોધન કર્યું .તેમણે બે એરિયા ગુજરાતી સમાજ નોર્ધન કેલિફોર્નિયા ગુજરાતી સમાજની ચાર પ્રતિભાઓની સન્માનવિધિ કરી.

આજના અતિથિ વિશેષ પુસ્તકપરબના પ્રણેતા શ્રી ડો.પ્રતાપભાઈ પંડ્યા, શ્રી ચન્દ્રકાન્તભાઈ પટેલ,શ્રી નરેન્દ્રભાઈ પાઠક તથા લેખિકા જયશ્રીબેન મર્ચન્ટને તેમણે સમાજમાં આપેલા યોગદાન માટે સન્માનિત કરી સૌ ગુજરાતીઓએ ગર્વની ભાવના અનુભવી.તેમનો પરિચય આપનારા વક્તાઓ રાજેશભાઈ શાહ ,દર્શનાબેન નાડકર્ણી તથા કલ્પનાબેન રઘુએ સુંદર કામગિરી બજાવી. બેઠકની બહેનો જયવંતીબેન,ઉષાબેન ,જ્યોત્સ્નાબેન તથા કલ્પનાબેનના હસ્તે મહેમાનોને ફૂલગુચ્છ અર્પિત થયા.શ્રી નરેદ્રભાઈ પાઠક દ્રારા સેનેટ  તરફથી  બે એરિયામાં ગુજરાતી સમાજની વિશેષ સેવા કરતા ગુજરાતની અસ્મિતાને બળ આપવાની સાંસ્કૃતિક પ્રવુતિ કરતાં પ્રજ્ઞાબેન,કલ્પનાબેન  રધુ તથા રાજેશભાઈનું સર્ટિફિકેટ આપી સન્માન થયું.

સ્ટેજનું જૂની ગુજરાતી રઁગભૂમિની યાદ આપતું , કલાવારસાને અનુરૂપ નયનરમ્ય સુશોભન ગમી ગયું. (જેનો શ્રેય ખ્યાતીબેન ને જાય છે.)તેમાં ય બે એરિયાના કોકિલકંઠી માધવીબેન મહેતાની સૂત્રધાર જેવી કોમેન્ટ્રીમાં સાદ આપતા ,પૂર્તિ કરતાં   હાસ્યના ખજાનચી પ્રજ્ઞાબેનની જુગલબંધી એવી જામી કે પ્રેક્ષકોનો આજનો દિવસ સાર્થક થઈ ગયો. જૂની રંગભૂમિ પર બનતું તેવું સહજ વાતાવરણ તેઓએ વાતચીત કરતાં હોય તેવા સંવાદો દ્રારા જીવંત કર્યું.

રંગભૂમિને  માટે નાટ્કો લખતા ઊચ્ચ કોટિના  લેખકોની નિષ્ઠા ,લગન અને ત્યાગની ભાવનાનો પરિચય નાટ્યમય શેલીમાં  આપવાનું   કઠિન કામ જીવંત સંવાદો દ્રવારા  -અભિનયપૂર્વક  માધવીબેન ,પ્રજ્ઞાબેન અને અન્ય કલાકારોએ અદભુત કર્યું છે.તે દેશી નાટકોના મૂળ સ્વરૂપને સદેહે કરવાનું બીડું બે એરિયાના ગાયકો,સંગીતકારો અને કલાકારોએ પ્રેક્ષકોના દિલને જીતી પાર પાડયું છે.સોને મારાં અભિનન્દન. જૂની રંગભૂમિના તેજસ્વી સિતારાઓની  ઓળખનો   ક્રમબદ્ધ ઇતિહાસ ઊંડા સંશોધન ,વાચન પછી થયો હશે ! શુદ્ધ ગુજરાતી ઉચ્ચારો। લકેકાઓ અને રણકાર મારા કર્ણપટલને આનન્દ આપતા હતા. હે, અમેરિકામાં વસતા ગુજરાતી ગાયકો અને કલાકારો તમે માતૃભાષા અને કલાને  મુઠ્ઠી ઊંચેરી કરી છે.ધન્યવાદ !

રઘુનાથ  બ્રમભટ્ટ ,પ્રભુલાલ દ્રિવેદી, મૂળશકર  મુલાણી ..લાંબી યાદીમાં કોઈ વિસરાયું નથી. જૂની રંગભૂમિની ઓળખ  પારસીઓના નાટકો વિના કેમ અપાય ? સ્ટેજ પર પારસી વેશભૂષામાં 
પારસી બોલી બોલતું યુગલ (દર્શનાબેન -નરેન્દ્રભાઈ) પ્રેક્ષકોને આનન્દ આપી ગયું અને પારસી  નાટકોની ઓળખ કરાવી.હાસ્યરસથી ભરપૂર પારસી નાટકો જોવા એક લહાવો હતો.

જૂની રંગભૂમિના ગીતો લોકોના દિલ પર છવાયાં હતાં . ‘મીઠા લાગ્યા તે મને આજના ઉજાગરા ‘ ,ઝટ જાઓ ચંદનહાર હાર લાવો. જેવાં અનેક ગીતો   રેડિયો ,ટીવી. કે બીજા કોઈપણ સાધન વિના લોકોને કંઠસ્થ હતાં . ગલીએ ,પોળે, ચોરે ચૌટે હોંશથી લોકો મસ્તીમાં ગાતા.આ ગીતોમાં કવિતા હતી.ગાયકી-સંગીત હતું ,લહેકા અને લટકા ,પ્રેમ ને રિસામણાં ,મીઠાં મહેણાં -ટોણાં ,હાસ્ય અને કરુણતા હતી.સૌને મોખરે નાટકના ભાગરૂપે અભિનેય હતાં .આજના ચલચિત્રોમાં ગાયનો ક્યારેક વસ્તુને અનુરૂપ ના પણ હોય !

બે એરિયા સંગીતજ્ઞ મધુરકંઠી ગાયકો માધવી-અસીમ  મહેતા ,આણલ -અચલ અંજારિયા ,હેતલ જાગીરદાર ,પ્રજ્ઞાબેન વગેરેએ ખૂલ્લા ગળે આ ગીતોને અભિનયથી ગાયાં।  સ્ટેજ પર હરતાં  ,નાચતાં દ્રશ્યરૂપે કર્યાં .  દરેક ગીતોમાં તે સમયના વેશ પહેરેલા અભિનેતા અને અભિનેત્રીઓએ એવું સુંદર નૃત્ય ,ગરબા ,નાટક કર્યું કે તાળીઓના ગડગડાટથી ‘વન્સ મોર ‘ થયું.ગીતા-સુભાષ ભટ્ટનું રોમેન્ટિક ગીત તથા ઝટ  લાવોનો પ્રજ્ઞાબેનનો ઝટકો અને સૌ કલાકારોની કલા અને શ્રમને જેટલી દાદ આપીએ તેટલી ઓછી છે !

માસ્ટર ફૂલમણી-સ્ક્રીપ્ટ નો શ્રેય શ્રી ચંદ્રકાંતભાઈ શાહ ને જાય છે.

.જૂની રંગભૂમિ અને આ ક્રાર્યક્રમ જેના વિના અધૂરા  છે,તેવા જયશન્કર  સુંદરીના  સ્ત્રી પાત્રના અભિનયને ‘વાહ’ કહેવું પડે બીજી વાર ‘વાહ ‘સૌભાગ્ય સુંદરી ‘નાટકના લેખક મૂળશન્કર મુલાણીના અભિ નયને રજૂ કરનાર શરદભાઈ દાદભાવાલાને અને સુંદરીનું પાત્ર ભજવનાર બે એરિયાના કલાકાર અંબરીશ દામાણીને નવાજવા પડે.’મોહે પનઘટ  ગીતને ‘ લટકાથી રજૂ  કર્યું। અન્ય સૌ કલાકારો પારુલ, મિતિ પટેલ ,મોનીક ધારિયા,નરેન્દ્ર શાહ,વિકાસ સાલવી ,પરિમલ ઝવેરી,દિવ્યા શાહ સૌને ખૂબ  અભિનન્દન.

 

પ્રત્યેક સ્વંયસેવક ,કલાકાર,આયોજકોની મહેનત કાર્યક્રમમાં રંગ લાવી તેને યાદગાર બનાવ્યો છે.’બેઠક’માં  અને આ કાર્યક્રમમાં ઉત્સાહથી રાતદિવસ મહેનત કરનાર સંચાલિકા,લેખિકા,ગાયિકા અને અભિનેત્રી પ્રજ્ઞાબેન દાદભાવાલાને ધન્ય છે. રાજેશભાઈની આભારવિધિ બદલ આભાર.બે એરિયાના ગુજરાતીઓને ગુજરાત દેશે પહોંચાડનાર તમે જ છો .અંતે લંચ બોક્સમાં શ્રીંખડ -પૂરીની સાથે જૂની  રંગભૂમિના ગીતોનો રસથાળ લઈ પસન્ન  થઈ સૌ ગયા ..  ‘આવતા વર્ષે પધારજો ‘.  આવનાર અનેક ગુજરાત ગૌરવ દિન ઉજવતા રહીએ તેવી શુભકામના !

જય ગુર્જરદેશ ,જય ભારત

હું વિશ્વ માનવી બનું તેવી અભ્યર્થના

તરૂલતા મહેતા 17 મે 2018

(આ બધા ફોટાનો શ્રેય  રઘુભાઈ શાહ ને જાય છે.)

Posted in Uncategorized | 4 Comments

૩૧ – શબ્દના સથવારે – ઘટ – કલ્પના રઘુ

ઘટ

ઘટ એટલે ઘડો. શરીર-હ્રદય-મન, વસ્તુનો એકમ અથવા અંગભૂત અવયવ એટલે કે ‘unit’, ઘટવું તે, ઘટાડો કે નુકસાન, ખોટ આવવી, ઉણું થવું, ઘાટુ, ઘન, મજબૂત. ઘટ નામનું એક ઝાડ છે તેને ધાવડી કહે છે. એક જાતનાં કોતરકામને ઘટ કે અબ્જ કહે છે. જ્યોતીષમાં કુંભ રાશીને ઘટ કહે છે. ખાલી જગ્યા, અવકાશ કે જગદાકાશને ઘટાકાશ કહે છે. માટી કે ધાતુનું સાંકડા મોઢાનું પાણીનું વાસણ કે જળપાત્રને ઘટ કહે છે. અંગ્રેજીમાં ‘deficiency, shortage, deficit, shrinkage’ કહે છે.

1411552702-3999

નવરાત્રિની શરૂઆત ઘટસ્થાપનથી થાય છે. છિદ્રવાળા માટીના ઘડાની અંદર દિપક પ્રજ્જવલિત કરીને માતાજીની સ્થાપના કરવામાં આવે છે જેને ગરબો કહે છે. આ છિદ્રમાંથી જે પ્રકાશ દેખાય છે તે દેહની અંદર રહેલ આત્માની જ્યોતિનો પ્રકાશ માનવામાં આવે છે. ઘડામાં રહેલા આકાશને, ખાલી જગાને ઘટાકાશ કહે છે. ગૃહપ્રવેશ કરતી વખતે ઘડો મૂકવાની વિધિ, શુકન ગણાય છે. અક્ષયતૃતિયા એટલેકે અખાત્રીજનાં દિવસે પિતૃશ્રાધ્ધ, તર્પણ સાથે ઘડાનું દાન અતિશ્રેષ્ઠ દાન કહેવાય છે. ઘડાનું દાન એ જળદાનનો જ એક ભાગ છે. આ દિવસથી લોકો પાણીપરબ ખોલે છે. માનવ શબનાં અગ્નિદાહ વખતે અંતે ઘટને ફોડવામાં આવે છે, જે માનવ શરીર અને ઘટની નશ્વરતાનાં સંબંધને સૂચિત કરે છે.

માણસનાં દેહને માટીનાં ઘડાની ઉપમા અપાયેલ છે, દેહ પણ ઘડાની જેમ માટીનો જ છે. ઘડાની પેઠે એમાં પણ માંહે પોલાણ છે. ઘડાની જેમ એ પણ અગ્નિમાં પાકીને આવ્યો છે. કુંભાર ઘટને ઘડે છે જેમ ઇશ્વર માનવને. કુંભાર પોતાનાં પ્રેમ અને કૌશલ્યભર્યા હાથોથી, ભીની માટીને ગૂંદી, સંભાળીને હાથથી મારી, પીટીને યોગ્ય પૂર્ણ આકાર આપે છે ત્યારે તે વાપરવા યોગ્ય બને છે. માનવજીવનનું પણ એવું જ છે. તેનું સર્જન થયાં બાદ, જીવનમાં અનેક સંઘર્ષનો સામનો કર્યા બાદ તે સફળ બની શકે છે. તેનાં રૂપનાં નિખાર માટે તેને ટીપાવું જરૂરી છે. ઘડો ફૂટીને માટીમાં ભળી જાય છે, ત્યારબાદ એજ માટીમાંથી કુંભાર બીજો ઘડો બનાવે છે. પંચમહાભૂતનું બનેલું માનવ શરીર પણ ચિતાની ભસ્મ બની માટીમાં ભળી જાય છે. કુંભારનો ઘટ અને માનવ શરીરમાં કેટલી બધી સામ્યતા છે!

અગ્નિમાં તપીને ઘડો બન્યા પછી કુંભાર ટકોરા મારીને તેને ચકાસે છે, કે તે ફૂટી જતો નથીને કે કાચો રહ્યો નથીને! માનવ જીવનમાં પણ અંદરથી નબળા માનવનાં શરીર પર દુઃખ આવવાથી તરત અસર થાય છે અને તે તૂટી જાય છે. જીવનમાં અગ્નિ પરીક્ષામાંથી પસાર થયેલો માનવ ક્યારેય તૂટતો નથી. જેમ ઘટ પાકીને નિંભાડામાંથી બહાર આવે છે તેવું જ માનવ શરીરનું થાય છે. મહત્વ ઘડતરનું જ છે. ચપ્પલ સાથે આવેલી માટીનું સ્થાન ઘરનાં ઉમરા સુધી હોય છે પણ એજ માટી ઘડાઇને ઘડો બનીને આવે તો તે ઘરનાં પાણીયારે પૂજાય છે. સફળ માનવનું સમાજમાં સ્થાન હોય છે.

માનવ શરીરરૂપી ઘટની કિંમત કેટલી હોય છે તે સમરાંગણનાં શૂરા માટે દેશ કાજે લખાયેલું મેઘાણીનું કાવ્ય બોલે છે,

‘ઘટમાં ઘોડા થનગને, આતમ વીંઝે પાંખ,

અણદીઠેલી ભોમ પર યૌવન માંડે આંખ.’

અહીં યુવાન ઘટને, કેસરિયા વાઘા ધરી જુધ્ધે ચઢવાની વાત છે. કારણકે યુવાનીમાં ઘોડા થનગનતા હોય છે. ભગવતીકુમાર શર્માનું, ‘ઘટ ઘટમાં રહે’ કાવ્ય, જીવન જીવવાની ખૂબ સુંદર રીત બતાવે છે.

‘જીવ તું શું કામ નાહક તુચ્છ ખટપટમાં રહે?

એને ઓળખ, જે પળેપળ તારા ઘટઘટમાં રહે.’

એક કિર્તનમાં કહેવામાં આવ્યું છે, ‘પ્રેમ ભક્તિ જેને ઘટ આવે, તેહને રંગ હરિ રાચે રે.’

માનવકાયાનાં ઘટઘટમાં છુપાયેલી વિલક્ષણ શક્તિ પાછળ જીનેટીક્સ અથવા કોઇ અજાણી શક્તિ કામ કરતી હોય છે પરંતુ માનવ તેને ઓળખી શકતો નથી. ‘કસ્તુરી કુંડળ બસે, મૃગ ઢૂંઢે બન માંહી, ઐસે ઘટઘટ રામ હૈં, દુનિયા દેખો નાંહી।’ જેમકે કસ્તુરી, હરણની નાભીમાં થાય છે છતાં હરણને તેની ખબર ન હોવાથી તે જંગલમાં, ઘાસમાં તેને શોધે છે. તે જ રીતે રામ દરેકનાં હ્રદયમાં રહેલાં છે પણ મનુષ્ય તે જાણતો નથી તેથી અન્યત્ર તેને શોધવા ભટકતો ફરે છે. અંતે તો એજ છે, પુષ્ટિ મધુરમમાં કહ્યું છે તે, ‘મારાં ઘટમાં બીરાજતા શ્રીનાથજી, યમુનાજી, મહાપ્રભુજી.’

માનવ આખરે તો માટીનું પૂતળુ જ છે. કોઇકે ઘડાને પૂછયું, ‘દરેક પરિસ્થિતિમાં તું ઠંડો કેવી રીતે રહી શકે છે?’ ઘડાએ જવાબ આપ્યો, ‘હું મારી જાતને સતત યાદ આપાવતો રહું છું, તારી ઔકાત શું છે? તું માટીમાંથી બન્યો છું અને માટીમાં મળી જવાનો છું. જેનું ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન માટીથી બનેલું છે તો શા માટે ગુમાન કે ગુસ્સો કરવો?’ આમ ઘટ માનવને ઘણું શીખવી જાય છે.

Posted in કલ્પનારઘુ, શબ્દના સથવારે, Uncategorized | Tagged , , , , , , , | 4 Comments

રસ્તો – ત્રણ અવલોકન

 –    ૧    –  

લોન્ગ કટ 

        શોર્ટ કટ તો હોય. પણ લોન્ગ કટ?   હા! લોન્ગ કટ!   વાત જાણે એમ છે કે, અમારા ગામના પાર્કમાં એક નાનકડું તળાવ છે. એની બાજુમાંથી ચાલવાનો એક રસ્તો પસાર થાય છે.

rd1

     અમે તળાવના કિનારે બેઠા હતા. ત્યાં તળાવની સામેની બાજુમાં અમે અમુક લોકોને ચાલતા જોયા.  અમારી વાનરસેનાને એ બાજુ જવાનું મન થયું. આથી અમે તળાવની બાજુમાં આવેલા ઘાસના મેદાનની એક બાજુએ આવેલા છીંડા જેવા કિનારે ગયા. ત્યાં પાછળની ઝાડીમાં જતી, એક કાચી કેડી નજરે પડી. અમે તો એમાં ઝુકાવ્યું. સાવ એક જ જણ માંડ ચાલી શકે તેવી ઝાડી અને ઝાંખરાં વચ્ચેથી પસાર થતી કેડી હતી. અમે જેવા એમાં પ્રવેશ્યા કે તરત જ સાવ જંગલમાં આવી ગયા હોઈએ એવો આભાસ થતો હતો. અમુક જગ્યાઓએ તો નીચે ઝૂકેલી  ડાળીઓ રસ્તો રોકીને પથરાયેલી હતી, તેમને વાળીને અથવા ઝુકાવીને માર્ગ કરવો પડતો હતો. માત્ર એક બે જગાએ જ એ કેડી તળાવની નજીકથી પસાર થતી હતી. અને ત્યાંથી તળાવનું સુંદર દ્રશ્ય દેખાતું હતું. બે જણ ત્યાંથી નીચે ઉતરી માછલીઓ પકડવામાં પણ પ્રવૃત્ત હતા.

       અમે બેળે બેળે આખી કેડી પસાર કરી પાછા પાકા રસ્તાની નજીક બહાર આવી ગયા. આમ અને જ્યાં ઉભા હતા, ત્યાંથી પાકા રસ્તે જે અંતર એક બે મીનીટમાં કપાઈ જાય તે અમે કાપવા અમારે અડધો કલાક થયો!

      હવે તમે જ કહો. આને લોન્ગ કટ કહેવાય કે નહીં? પણ અમારો આશય થોડો જ રસ્તો કાપવાનો હતો? અમારે તો એક સાહસ કરવું હતું. નાનકડું સાહસ. શહેરની વચ્ચોવચ આવેલા પાર્કમાં સાહસ.

      સામાન્ય વ્યવહારમાં બધે શોર્ટ કટ શોધવાની વૃત્તિવાળા અમારે માટે આ લોન્ગ કટનો અનુભવ અનેરો હતો.

 –    ૨    –  

શોર્ટ કટ 

     એ તો તરવરિયા તોખાર જેવા મારા દોહિત્ર સાથેની સફરની વાત હતી. પણ આ તો બેળે બેળે ચાલતા, ઘોડાગાડીના ગલઢા અડિયલ ટટ્ટુ જેવા આ ડોસાની વાત છે!

    આ વાત લખી હતી ત્યારે જમણો ઢીંચણ જરીક આડો થયેલો હતો! સહેજ ચાલું એટલે રાડ્યું પાડવા માંડે. પણ ચાલ્યા વગર તો કેમ ચાલે? ન ચાલું તો સાવ બેઠાડુ જ થઈ જાઉં ને? એટલે દરરોજ થોડું થોડું ચાલવાનો મહાવરો રાખ્યો હતો. તે દિવસે પાર્કમાં ચાલવા ગયો. ગાડી પાર્ક કરી, આગળના રસ્તે જવા નીકળ્યો. પણ બાજુમાં જ સૂકા વહેળાની પાર સરસ લીલું મઝાનું ઘાસ હતું. નીચે ઊતરી, થોડુંક કષ્ટ વેઠી ચાલું તો ખાસું અંતર ઓછું થઈ જાય તેમ હતું.

rd2

     સાચવી સાચવીને કાચા ઢાળ પરથી વહેળામાં ઉતર્યો. અને બીજી પાર થોડુંક વધારે કષ્ટ   લઈ ચઢી પણ ગયો. ઘાસ વટાવી પાછો મુળ રસ્તે ચઢી ગયો. પગમાં જોડા નહીં પણ ચંપલ પહેરેલાં હતાં, એટલે લપસી જતાં પણ બચ્યો – ખાસ તો ઉપર ચઢતી વખતે.

      સૌને શોર્ટ કટ શોધવાનું અને લાંબા રસ્તા ટાળવાનું સૌને ગમે છે – મારા જેવી તકલીફ વાળાઓને તો ખાસ.   પણ એવા સરળ રસ્તાનાં પોતાનાં જોખમો હોય છે. ક્યાંક ગબડી પડવાની, લપસી જવાની, ઘવાવાની, કાયદાનું ઉલ્લંઘન થવાની, ક્યાંક અનૈતિકતાની, હાસ્યાસ્પદ થવાની શક્યતા હોય છે.   બધા ચાલતા હોય તેવો, લાંબો રાજમાર્ગ સહી સલામત હોય છે. ક્યાંક તો શોર્ટ કટ ન જ લઈ શકાય. ક્યાંક એ લાંબો રસ્તો લેવાથી બીજી શક્ય તકલીફો બચી પણ જાય છે. ક્યાંક સરળ રસ્તા લાભ કરી આપે છે અને ક્યાંક લાંબા ગાળાનું નુકશાન પણ!

     શોર્ટ કટ લેવો કે લોન્ગ કટ, એ પોતપોતાની આવડત, ચિત્તવૃત્તિ અને  જોખમો વહોરવાની કાબેલિયત પર આધાર રાખતું હોય છે!

–    3    –  

અનુકૂળ રસ્તો 

ઉપરોક્ત  બે અનુભવ પરથી એવું તારણ નીકળ્યુ  કે,

અનુકુળ રસ્તો લેવો.
સ્થળ, સમય, સંજોગને આધીન
જેવી જરુર હોય તેવો રસ્તો લેવો.

     એકદમ વ્યવહારિક વાત. સીધા સટ રસ્તે ચાલવું. શોર્ટ કટ મળી જાય તો…. લાંબા રસ્તે સ્વૈરવિહાર કરી ઠામુકાનો શ્રમ અને સમય ન બગાડવો. પણ,  સાથે સાથે  શોર્ટ કટનું જોખમ પણ ન લેવું.

  • નો રિસ્ક ફેક્ટર!
  • સમય વર્તે સાવધાન.
  • જેવો વટ, તેવો વહેવાર.
  • જે આંગળીએ ઘી નીકળે, તે વાપરવી.

આ જ તો  સરળ રીતે જીવવાની રીત. મધ્યમ માર્ગ. સફળ થવાની રીત. સામાન્ય અને સર્વમાન્ય રસ્તો. કોઈ વિવાદ વિનાની, ગળે શીરાની જેમ ઊતરી જાય તેવી વાત.

પણ …કશુંક નવું કરવું હોય તો?

  • નવી કેડી પાડવી હોય તો?
  • નવું સંશોધન કરવું હોય તો?
  • પનામાની કે સુએઝની નહેર બનાવવી હોય તો?
  • ચન્દ્ર અને મંગળ સર કરવા હોય તો?
  • અજાણ્યા રાહે ચાલી, નવા પ્રદેશો શોધી કાઢવા હોય તો?
  • જીવનને સરળ બનાવે તેવા શોર્ટ કટ શોધવા હોય તો?
  • પર્વતના શીખર પર ચઢવું હોય તો?
  • જુની રસમો તોડી, નવી પ્રથાઓ સ્થાપવી હોય તો?

     એ તો વીરલાનું કામ. બહાદુર બંકાનું કામ. પાગલનું, નશામાં મસ્ત મસ્તાનાનું કામ. પથ પ્રદર્શકનું કામ. સામાન્યતાને વીસારી પાડનારનું કામ. અનુકૂળતા જ શોધનારનું એ કામ નહીં. વ્યવહારિક બુદ્ધિ ધરાવનાર, ગાડરિયા પ્રવાહમાં ચાલનાર, વધારે પડતા હુંશિયાર(!) જણનું એ કામ નહીં!

Posted in સુરેશ જાની | Tagged | 2 Comments

ચાંખડી, પગરખાં, પનોતી!

ચાંખડી, પગરખાં, પનોતી!

અમે વઢાતા. જો કે, વઢાવું અમારા ઉછેરમાં સાહજીક હતું. અમે વઢાયા તો જ ઘડાયા.

ઘરની બહાર પગ મૂકતી વખતે બૂટ-ચંપલનું નામ લેવાઈ જાય તો અમારે વઢાવું પડતું. એ અપશુકન ગણાતું. કેમ એ કોઈને ખબર નહોતી છતાં વઢાવાની બીકે બૂટ-ચંપલને બદલે ‘પગનાં’ કે ‘પગરખાં’ બોલવાની જીભ વળી ગઈ’તી.

અમે વડીલોને ચાંખડી પહેરી મંદિરે પૂજા કરવા જતાં જોયા છે. મારા કાકા તો જીવ્યા ત્યાં સુધી ઘરમાં ચાંખડી પહેરતા એટલે તોસ્વર્ગ પામ્યા હશે એવું મારું અનુમાન છે. એ ‘ચટચટચટ’ રિધમિક અવાજમાં અમને કોઈ ઋષિ-મૂનીના આશ્રમનાં દર્શન થતાં અને ગજાર-પરસાળ બે ઘડી આશ્રમ બની જતું. અમને થતું કે અયોધ્યાની ગાદી પર મૂકેલી શ્રીરામની ‘પાદુકા’ આ ચાંખડી જેવી જ હશે. જો કે, ચાંખડીનો દંભ લાંબુ ન ટક્યો. ચાંખડી ગઈ અને ‘હડહડ’ થવા ચંપલ રહ્યાં.

મારા ઘરમાં બૂટ-ચંપલ પહેરીને ડેલીના બારણાથી આગળ વધવાની મનાઈ હતી. હજુ એ પરંપરા ઘણા ઘરોમાં જળવાય છે. બૂટ-ચંપલ હાથેથી ઉપાડ્યા હોય એ હાથ ધોવો પડે. જો કોઈ છાનામાના ચંપલ પહેરીને રસોડા કે પરસાળ તરફ ઘૂસતાં પકડાયા તો જન્મટીપ અને જો નજર ચૂકવીને પાણીયારાને અડ્યા તો તો ખલ્લાસ, ફાંસીની સજા સાંભળવી જ બાકી રહેતી! મંદિર બહાર આપણે પગરખાં યંત્રવત ઉતારી નાખીએ છીએ અથવા ‘ટોકન’ લઇ પાંજરામાં મૂકીએ છીએ. પણ કેટલાંક મંદિરોની અંદરની ગંદકી એવી હોય કે ચીકણી ફરસ પર પગના તળિયાં ચોંટે, કાળાં થાય કે દાઝે. મોજાં ગંદા થઇ એવી ગંધ મારે કે માથું ફાટે!

અફસોસ! પાઘડી કરતા પણ મહત્વની ફરજ બજાવતાં પગરખાંને આપણે કેવું સ્ટેટસ આપ્યું? ગામ આખાના ધૂળ-ગારાથી ખરડાઈ, ઘસાઈ, આપણા પગના તળિયાને કાંકરા-કાંટા કે બળબળતા રસ્તાથી બચાવતાં પગરખાંની વેલ્યુ ઝીરો! પગરખાં ઘસી ઘસીને કેરિયર બનાવશું અને મોકો મળે ત્યારે બેફિકરાઈથી કહેશું, ‘તૂ તો મેરે પાંવ કી જૂતી’! કોઈ ગુનેગાર કે નેતાને જાહેરમાં ઉતારી પડવો હોય તો શું પહેરાવવાનું? ખાસડાં!. રોમિયોને મેથીપાક ચખાડવામાં? ખાસડાં! અરે, ચંપલ ચોરાઈ જાય એટલે ખુશ થવાનું, ‘સારું, પનોતી’ ગઈ’! પછી ભલેને નવેનવાં Hush Puppies ગયા હોય!

આજે તમે કોઈને ત્યાં જાવ અને ચંપલ બહાર ઉતારવા લાગો તો કહેશે, “ના, ના, ચાલશે” ત્યારે તમે વિવેક ખાતર ઉતારી તો નાખો છો પણ મનમા તો ઘણું થાય કે પહેરી રાખ્યા હોત તો સારું હતું. થોડી વારમાં ઘરનો યુવા પુત્ર બૂટ પહેરીને સડસડાટ ઘરમાં દાખલ થઇ, ફ્રિજમાંથી બોટલ લઇ પાણી ગટગટાવતો દેખાય ત્યારે ‘પગરખાં બહાર ઉતારો’ એટીકેટના ધાજાગરા ઉડતાં દેખાય છે.

જીવનમાં પગરખાંનું સ્ટેટસ શું છે અને તેનું સ્થાન ક્યાં હોય એ તો નવી પેઢીએ શીખવાડ્યું! એમના બૂટ ચંપલના કબાટ બેડ રૂમમાં લઇ ગયા. એમના પગરખાં રાખવાના રેક્સ અને ડિઝાઈનર કબાટો અને સંખ્યા જોઇને અચંબો પામવું જ પાડે. વિવિધ જોગીંગ શુઝ, બ્લેક-બ્રાઉન લેધર શુઝ, હાઈ હિલ્સ અને ફ્લેટ સોલ, બધા રંગના લેડીઝ ચંપલ, સ્નિકર્સ, સ્લીપર, ચોમાસાનાં જૂદાં જૂતાં, સોરી, ‘ફૂટવેર’. એક વાર પહેર્યા પછી ઉતારવાની વાત ખોટી. નવાં નવાં ફૂટવેરના ‘ક્રેઝી’ યુવાધનના કોઈ માં-બાપને પૂછી જોજો કે દીકરા દીકરી પાસે કૂલ કેટલાં અને કેવાં કેવાં પગરખાં છે તો ગર્વથી કહેશે, ‘ગણવાં મૂશ્કેલ છે’!

એ લોકોએ ‘પગરખાં પહેરી ફાવે ત્યાં ફરો’નું સ્લોગન અપનાવ્યું, અને આપણે એ આંશિક કે મહદ અંશે સ્વીકાર્યું. એટલે જ, અત્યાર સુધી હડધૂત થતાં ખાસડાં આજે ‘ફૂટવેર’નું રૂપાળું નામ ધારણ કરીને ડ્રોઈંગ રૂમ, બેડ રૂમ અને કિચનમાં રોફ અને માનથી રહે છે, હરે છે, ફરે છે. અરધી દૂનિયા ઉઘાડા પગે ફરતી હશે પણ જે પહેરે છે તેમાંથી અરધી દુનિયા હજી પગરખાંને તિરસ્કારપૂર્વક ઘરની બહાર રાખે છે. માણસ! તું પણ કમાલ છે!

અલબત્ત, અનુભવે સમજાતું ગયું કે તમે આરોગ્યનું અને ઠાકોરજીનું ધ્યાન રાખો એટલે બસ!

બાકી, ‘બૂટ-ચંપલ પહેરી રાખો’ v/s ‘બૂટ-ચંપલ બહાર ઉતારો’ પ્રજા બે છાવણીઓમાં વહેંચાઇ ગઈ છે અને બન્ને વચ્ચે ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ ફાટી નીકળશે એવો મને ભય છે.Anupam Buch

Posted in Uncategorized | 2 Comments

વિનુ મર્ચન્ટ વાર્તા અને નિબંધ સ્પર્ધા નું પરિણામ

મિત્રો ઇનામની જાહેરાત થઇ ગઈ છે અને પરિણામ આ મુજબ છે.

દરેક કેટેગરીમાં પહેલું ઈનામ $૧૦૧

અને બીજું $૫૧, એમ, બે ઈનામો આપવામાં આવશે.

દરેક કેટેગરીમાં $૨૫ના એક એક આશ્વાસન ઈનામ પણ આપવામાં આવશે.

વિનુ મર્ચન્ટ વાર્તા સ્પર્ધા નું પરિણામ –

વાર્તા નું પરિણામ

૧-નંબર -૨૪ -વૈશાલી રાડિયા

૨-નંબર -૧૩-કલ્પનારઘુ શાહ -વાર્તા -૩૧ -આરતી રાજ પોપટ (બે વ્યક્તિ વચ્ચે  વ્હેચાયું છે.)

૩-નંબર -૫-રાજુલ કૌશિક-આશ્વાસન ઈનામ

નિબંધ નું પરિણામ 

૧-નંબર-૧૨-વૈશાલી રાડિયા

૨-નંબર -૧૯ -સપનાબેન

૩-નબર -૧-પ્રવિણા કડકિયા-આશ્વાસન ઈનામ

 

Posted in Uncategorized | 1 Comment

૩૧ ) આવું કેમ ? મધર્સડે પછીના દિવસે!

આવું કેમ ? મધર્સડે પછીના દિવસે!
રવિવારનો દિવસ તો પૂરો થયો ! હવે આવશે ત્રણસો ને ચોંસઠ દિવસ પછી ! જેને અમેરિકાનો વર્ષના સૌથી મહત્વના દિવસોમાંનો એક કહ્યો છે -કે જે દિવસે સૌથી વધારે ફોન થાય છે, કાર્ડ મોકલાવાય છે, ફૂલ અપાય છે અને રેસ્ટોરન્ટમાં બ્રન્ચ , લંચ કે ડિનર માટે કુટુંબ સાથે જવાની પ્રથા છે તેવો , માનું ગૌરવ સન્માન કરતો એ રવિવાર આવીને જતો રહ્યો !

મારી એક મિત્ર ફેમિલી થેરાપિસ્ટનું કામ કરે છે. ઉત્સવોની ઉજવણી પહેલા , દરમ્યાન અને પછી થતી એંક્ઝાયટી – અકળામળ કે ચિંતા વિષે વાત કરતાં કહે ,’ ઘણી વાર નાનાં બાળકો કે મોટા સંતાનોની માતા , મધર્સ ડે ના દિવસે ( કે પછી અન્ય કોઈ મહત્વના પ્રસંગે- વર્ષગાંઠ કે એનિવર્સરી જેવા અવસરે )પોતાની અપેક્ષા મુજબ માન – સન્માન ન મળતાં નિરાશા અનુભવે છે. જે સંતાનો માટે કે કુટુંબ માટે પોતે આટલો પ્રેમ વરસાવે છે એ લોકોની પ્રેમની અભિવ્યક્તિમાં ક્યાંક વેઠ લાગે અથવાતો છેલ્લી મિનિટે જ્યાંત્યા ગાળિયો કાઢ્યો હોય તેમ લાગે ત્યારે એનું દિલ દુઃખાય છે!
ત્યારે ફેમિલી થેરાપિસ્ટ તરીકે હું એમને – મા અને કુટુંબને -સમજવું છું : આનન્દ આપણી અંદર રહ્યો છે! આ કાર્ડ, ફૂલ , ચોકલેટ માત્ર પ્રતીક છે ;મા જે કરે છે તેની તોલે પ્રતીક ક્યારેય આવી જ ના શકે , પણ તહેવારો – ખાસ કરીને મધર્સ ડે – એ ગયા પછી એકલતા કે અફસોસ કે વિષાદ ઘેરાય તો તેને હટાવવાની જડીબુટ્ટી સાયકીઆટ્રી અને ન્યુરો સાયન્સે શોધી કાઢી છે! અને એ જડીબુટ્ટી તમારા હાથમાં જ છે!’ મારી થેરાપિસ્ટ સખીએ કહ્યું.
“ખરેખર ? “મારો પ્રશ્ન હતો !
આ મધર્સ ડે સેલિબ્રેશન ઇન્ડિયાની જેમ આખું વર્ષ ઉજવવાની જડી બુટ્ટી મળી જાય તો ભયો ભયો! મેં વિચાર્યું ! અમારા દેશમાંતો રોજ મધર્સડે હોય છે! મેં વધુ પડતા દેશ પ્રેમ, સઁસ્કૃતિ ગૌરવનું ગાણું ગાતાં કહ્યું!

મારી મિત્ર થેરાપિસ્ટ સમજાવ્યું , “આપણા વર્તનને આપણું મન કન્ટ્રોલ કરે છે. ને મુખ્યત્વે પાંચ ન્યુરો કેમિકલ્સ ઉપર આપણા આનંદની માત્રાઓની વધ ઘટ થતી હોય છે”
એ વળી શું ? એવું કેમ? મેં પૂછ્યું .
“એ ગહન વિષય છે ; પણ એ કેમિકલ્સ ને આપણા વર્તનને સીધો સબન્ધ છે! “ એ કહે
જે કામ કરો તેમાં આનન્દ લો , તો સ્ટ્રેસ ઓછો થાય કોર્ટિસોલ કેમિકલ્સ એ કન્ટ્રોલ કરે છે (cortisol ); સ્પર્શ – હાથ પકડવો , હગ આપવી હાથ પકડીને ચાલવું જેવા નાનાં નાનાં સ્પર્શથી માતા અને સંતાન વચ્ચે પ્રેમનો અનુભવ થાય છે ( જે ચોકલેટ કે ફૂલ કે અન્ય ગિફ્ટથી ઘણું વધારે અસરકારક છે)( oxytocin ) ; નવી બનેલી માતાઓ કે સિનિયર સિટિઝનની માતાએ એ જાણવું ખાસ જરૂરી છે કે માતૃત્વ તમારાં મૃત્યુ બાદ પણ અમર રહે છે; એને ચમકતું રાખવા – એટલેકે તમારે જો ખુશ રહેવું હોય તો, કાયમ કાંઈક નવું જાણવા , શીખવાની વૃત્તિ કેળવો ! નવી વસ્તુઓમાં રસ લેવો , નવું નવું શીખવું વગેરે મગજમાં ડેપોમાઇન જેવું કેમિકલ કન્ટ્રોલ કરેછે ; એ પોષાશે તો આનંદની લાગણી આપોઆપ જન્મશે( dopamine ) ; કસરત કરવી જેવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ મગજને પ્રફુલ્લિત કરે છે જે એન્ડોરફિન ગ્રન્થિને પોષે છે( endorphin ) ;અને કોઈ ને મદદ કરવી ઉમદા કાર્ય કરવા વોલેન્ટિયર વર્ક – મન્દીરમાં , કોઈ પ્રોગ્રામમાં , કોઈ જરૂરિયાતવાળાને પૈસાની આર્થિકમદદકરવી વગેરે ઉમદા કર્યો આપણને અંદરથી ખુશી આપે છે( serotonin ). ને પ્રસન્ગોના આવીને જતા રહેવાનું દુઃખ કે ગ્લાનિ કે ઉદાસીનતા પછી ઝાઝું ટકશે નહીં! આ બધું આમ તો સરળ છે! માત્ર મનને ટપારવાની જરૂર છે!
આવું કેમ? મેં વિચાર્યું; શું પહેલાના જમાનામાં માને આવાં પ્રશ્નો થતા હતા ખરા ? પણ નવયુવાન મા બાળક માટે બધું જ કરે એમાં અપેક્ષા કે ઈચ્છાઓ હોય ખરી ? માને તો નિશ્વાર્થ પ્રેમની મૂર્તિ કહી છે! તેને અપેક્ષા, નિરાશા? આવું કેમ?પણ યાદ રાખીએ કે મા એ આખરે તો મનુષ્ય છે! ઉપેક્ષિત માતા કે એકલી માતા એ સઁસ્કૃત સમાજની પણ ઉણપ દર્શાવે છે! પણ એ વાર્તાલાપ બાદ મારે માતૃભૂમિની મુલાકાતે જવાનું થયું ! મેરા ભારત મહાન ! મારી સઁસ્કૃતિ દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ !ખરેખર ? આજે મને હમણાંની મારી ઇન્ડિયાની ટ્રીપ યાદ આવી : આર્થિક પરિસ્થિતિને કારણે એક જ છાપરા હેઠળ રહેવાથી માતૃપ્રેમ વધી જતો નથી ! ત્યાંના રબારી વાડામાં એક દિવસ ગાળવાનો મળ્યો ; એક બે ઘરડાંઘરની મુલાકાત પણ લીધી ; અને ત્યાંયે સમય અને સંજોગો બદલાતાં જાય છે. કોઈ પણ સમાજ જયારે પ્રગતિ કરતો હોય( ગતિ કરે તે પ્રગતિ જ કહેવાય) ત્યારે ચાર પાંચદાયકા પુરાણ મૂલ્યો પણ નવું રૂપ ધારણ કરે જ: તે સ્વાભાવિક છે; તેને સ્વીકારીને ગતિમાન રહેવું એ એક કળા છે !મધર્સ ડે પછીનો દિવસ અને ત્યાર પછીના બીજા ત્રણ સોને ત્રેસઠ દિવસ પણ જો આંનદમાં વિતાવવા હોય તો- તો પેલી જડીબુટ્ટીને યાદ કરો: હા , બીજાને સુધારવા કરતાં આપણી જાતને થોડું કષ્ટ આપ્યું હોયતો કેવું ? “પણ તો સન્તાનોએ કાંઈ જ નહીં કરવાનું ? એમને કાંઈ જ કહેવાનું નહીં? “મન્દીરની ઓસરીમાં બેઠેલાં વડીલ બહેને મારી વાત સાંભળી , છતાંયે અકળાઈને પૂછ્યું:“આવું કેમ? “

Posted in Uncategorized | 12 Comments

૩૫ –હકારાત્મક અભિગમ- આપણી પાસે શું છે? – રાજુલ કૌશિક

એક સત્ય ઘટનાની વાત છે.

રાજકીય કારણોસર જર્મનીના બે ભાગ પડી ગયા હતા અને પૂર્વ જર્મની- પશ્ચિમ જર્મની વચ્ચે એક તોતિંગ દિવાલ બનાવી દેવામાં આવી.

જ્યારે બે પરિવાર વચ્ચેની વાત હોય ત્યારે ક્યાંક લાગણીમાં ઓટ આવી હોય કે ક્યાંક લાગણીઓ ઘવાઇ હોય, લાગણીઓને ઠેસ પહોંચી હોય અથવા તો જર- જમીનના ઝગડાએ પણ આ સ્થિતિ ઊભી થઈ હોય પરંતુ જ્યારે બે વિસ્તાર વચ્ચે જો દિવાલ ઊભી થઈ હોય ત્યારે એના મૂળ  રાજકીય હોવાના અને એમાં ક્યાંય કોઇ તડજોડની શક્યતા નહીંવત જ હોવાની.

બન્યું એવું કે એક દિવસ પૂર્વ જર્મનીના કેટલાક લોકોએ એક ટ્રક ભરીને કચરો- ગંદકી દિવાલની બીજી તરફ- પશ્ચિમ જર્મનીમાં ઠલવી દીધો.

હવે આના જવાબમાં પશ્ચિમ જર્મનીના લોકોએ શું કર્યું? સ્વભાવિક છે કે ઈંટનો જવાબ પત્થરથી જ આપ્યો હોય ને ? એક તરફના લોકોએ ટ્રક ભરીને ગંદકી ઠાલવી તો બીજી તરફના લોકોએ બે ટ્રક કે એથી વધુ ગંદકી જ ઠાલવી હોય ને?

પણ ના! એવું ના બન્યું . સામાન્ય ધારણાથી સાવ અલગ જ જવાબ પશ્ચિમ જર્મનીવાળાએ આપ્યો. એમણે ફ્રુટ, બ્રેડ, દૂધ અને જીવન જરૂરિયાતની સારી એવી વસ્તુઓ ભરેલી ટ્રક પૂર્વ જર્મનીની દિવાલને અડીને વ્યવસ્થિત ગોઠવી દીધી અને ઉપર એક બોર્ડ મુક્યું જેની પર લખ્યું હતું …….. “ જેની પાસે જે વસ્તુ હોય તે જ તે આપી શકે.”

કેટલી સાચી વાત સાવ જ સ્વભાવિક અને સરસ રીતે દર્શાવી દીધી !

આપણી પાસે શું છે?

પ્રેમ કે તિરસ્કાર ?

સર્જનાત્મકતા કે વિધ્વંસતા?

પૉઝિટિવિટી કે નેગેટિવિટી ?

કોઇપણ સંજોગોમાં આપણે આપણી સારપ સાચવી જાણીએ છીએ ખરા? સામેની વ્યક્તિની જે પ્રકૃતિ હોય આપણી સ્વસ્થતા જાળવી શકીએ છીએ ખરા? ખોટા કે ખરાબ થવું કદાચ સરળ છે પરંતુ સાચા કે સારા નિવડવા જેટલી સમજ કેળવી શકીએ છીએ ખરા?

Rajul Kaushik
http://www.rajul54.wordpress.com

 

 

 

 

Posted in રાજુલ કૌશિક, હકારાત્મક અભિગમ | 3 Comments

પ્રજ્ઞાબેનને જન્મદિવસની શુભકામના

Presentation1-page-001

Posted in કલ્પનારઘુ, Uncategorized | Tagged | 6 Comments

પ્રજ્ઞાબેનને જન્મદિનની શુભકામના 

4e0bd4e3-0ba3-47ef-a398-0697cc5dc84a

પ્રજ્ઞાબેનને જન્મદિનની શુભકામના

 

પ્રજ્ઞાબેનના તમારા જન્મદિનથી માંડીને આવનાર પ્રત્યેક દિવસ

અનેક આશા, ઉમંગ અને કાર્યસિદ્ધિ લઈને આવે એવી શુભકામના.

 

નથી રાખ્યો તમે કંઇ ઔપચારિક ભાર મનમાં,

બધા માટે છે ખુલ્લા દિલે આવકાર તમારા મનમાં.

 

વધાવ્યા છે તમે સૌને એમના સર્જનને લઈને,

કર્યો છે સહજ સ્વીકાર સૌની અભિવ્યક્તિને લઈને.

 

વિચારો છે, આયાસો છે, ઉત્સાહ છે પાયામાં,

કલમની તાકાત અને શબ્દ શણગાર છે ખ્યાલોમાં.

 

યોજો છો સાહિત્યની પરિષદ ત્યાં છે સૌને આવકાર,

ઝીલાય છે અહીં એકમેકની લાગણીના ધબકાર.

 

લખો, લખતા રહો ,મળો, મળતા રહો કાયમ,

પ્રેમથી એ જ આગ્રહ હોય છે તમારો કાયમ

 

તમારા જન્મદિને પાઠવે છે બેઠક શુભેચ્છા તમને,

ખીલો, ખીલતા રહો, રણકતા રહો કાયમ.

 

હસો, હસતા રહો ખુલ્લા દિલથી કાયમ,

છલકો, છલકતા રહો પ્રેમથી કાયમ…

 

 

 

 


Posted in પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા, રાજુલ કૌશિક | 9 Comments